Kalbin sol karıncığı ile vücudun ana atardamarı olan aort arasında bulunan aort kapağı, kanın kalpten vücuda doğru tek yönde ilerlemesini sağlar. Aort kapağında yaşa, kireçlenmeye veya doğuştan gelen yapısal özelliklere bağlı olarak daralma gelişmesi, kalbin kan pompalamasını zorlaştırabilir.
Aort kapağındaki ileri dereceli daralma ciddi aort darlığı olarak tanımlanır. Hastalık ilerlediğinde nefes darlığı, göğüs ağrısı, çabuk yorulma, baş dönmesi ve bayılma gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Kalp kası, daralmış kapaktan kan pompalamak için daha fazla çalışmak zorunda kaldığından zaman içerisinde kalp yetersizliği gelişebilir.
TAVI, ciddi aort darlığı bulunan uygun hastalarda bozulmuş kapağın açık kalp ameliyatı yapılmadan, kateter yoluyla yeni bir biyolojik kapak yerleştirilerek değiştirilmesidir. Günümüzde hasta seçimi yalnızca cerrahi risk üzerinden yapılmamakta; yaş, yaşam beklentisi, kapak anatomisi, damar yapısı ve gelecekte gerekebilecek işlemler birlikte değerlendirilmektedir. 2025 ESC/EACTS kılavuzunda TAVI’nin anatomik olarak uygun, üç yaprakçıklı aort kapağı bulunan 70 yaş ve üzerindeki hastalarda cerrahi riskten bağımsız biçimde daha geniş şekilde değerlendirilebileceği belirtilmektedir.
TAVI Nedir?
TAVI, İngilizce “Transcatheter Aortic Valve Implantation” ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede Transkateter Aort Kapak İmplantasyonu olarak adlandırılır.
Bazı kaynaklarda aynı işlem için TAVR, yani “Transcatheter Aortic Valve Replacement” ifadesi kullanılır. TAVI ve TAVR temelde aynı kateterle aort kapağı değiştirme işlemini ifade eder.
İşlem sırasında hastanın kireçlenmiş doğal kapağı çıkarılmaz. Kateter üzerinde sıkıştırılmış hâlde bulunan yeni biyolojik kapak, mevcut aort kapağının içine yerleştirilir. Yeni kapak açıldığında eski kapak yaprakçıklarını kenara doğru iter ve kanın kalpten aort damarına daha rahat geçmesini sağlar.
Aort Kapağı Ne İşe Yarar?
Aort kapağı, kalbin ana pompalama odacığı olan sol karıncık ile aort damarı arasında bulunur.
Sağlıklı bir aort kapağı:
- Kalp kasıldığında açılır.
- Kanın sol karıncıktan aort damarına geçmesini sağlar.
- Kalp gevşediğinde kapanır.
- Kanın aorttan kalbe geri dönmesini önler.
Normal bir aort kapağı çoğunlukla üç yaprakçıktan oluşur. Bazı kişilerde kapak doğuştan iki yaprakçıklı olabilir. Bu durum biküspit aort kapağı olarak adlandırılır ve kapağın daha erken yaşta kireçlenmesine zemin hazırlayabilir.
Aort Darlığı Nedir?
Aort darlığı, aort kapağının yeterince açılamaması sonucunda kalpten vücuda gönderilen kanın önünde engel oluşmasıdır.
Kapak açıklığı daraldıkça sol karıncık kanı dışarı pompalamak için daha yüksek basınç üretir. Başlangıçta kalp kası kalınlaşarak bu durumu telafi etmeye çalışır. Ancak hastalık ilerledikçe kalbin gevşeme ve kasılma fonksiyonları etkilenebilir.
Aort darlığının başlıca nedenleri şunlardır:
- Yaşa bağlı kapak kireçlenmesi
- Doğuştan biküspit aort kapağı
- Romatizmal kapak hastalığı
- Daha önce göğüs bölgesine radyoterapi uygulanması
- İleri böbrek hastalığı ve mineral metabolizması bozuklukları
- Nadir doğuştan kapak anomalileri
Özellikle ileri yaşlarda en sık karşılaşılan neden, aort kapağında yıllar içerisinde gelişen kalsifik dejenerasyon, yani kireçlenmedir.
Aort Darlığının Belirtileri Nelerdir?
Aort darlığı hafif veya orta seviyedeyken belirgin bir şikâyete yol açmayabilir. Darlık ilerlediğinde ise kalbin vücudun ihtiyaç duyduğu kanı yeterli şekilde pompalaması zorlaşabilir.
Ciddi aort darlığında görülebilecek başlıca belirtiler şunlardır:
- Efor sırasında nefes darlığı
- Çabuk yorulma
- Egzersiz kapasitesinde azalma
- Göğüs ağrısı veya baskı
- Baş dönmesi
- Bayılma veya bayılacak gibi olma
- Kalp çarpıntısı
- Ayak ve bacaklarda şişme
- Gece nefes darlığıyla uyanma
- Günlük aktivitelerde belirgin zorlanma
İleri yaştaki hastalar bazen belirtileri doğrudan ifade etmeyebilir. “Yaşlandım, artık yürüyemiyorum” veya “Eskisi kadar enerjim yok” şeklinde anlatılan durumların altında ciddi aort darlığı bulunabilir.
Belirti veren ciddi aort darlığı, zamanında değerlendirilmesi gereken önemli bir kalp kapak hastalığıdır.
Aort Darlığının Şiddeti Nasıl Belirlenir?
Aort darlığının derecesi temel olarak ekokardiyografiyle değerlendirilir.
| Değerlendirilen ölçüm | Ne hakkında bilgi verir? |
|---|---|
| Aort kapak alanı | Kapağın ne kadar açılabildiğini gösterir |
| Kapaktan geçen en yüksek hız | Darlık nedeniyle kanın ne kadar hızlandığını gösterir |
| Ortalama basınç farkı | Sol karıncık ile aort arasındaki basınç farkını gösterir |
| Sol karıncık kasılma gücü | Kalbin pompalama fonksiyonunu gösterir |
| Kalp kasının kalınlığı | Uzun süreli basınç yükünü değerlendirir |
| Diğer kapakların durumu | Eşlik eden kapak hastalıklarını gösterir |
| Akciğer basıncı | Hastalığın dolaşıma etkisi hakkında bilgi verir |
Bazı hastalarda kapak alanı ciddi darlığı düşündürdüğü hâlde kapaktan geçen hız ve basınç farkı düşük olabilir. Düşük akımlı, düşük gradiyentli aort darlığı olarak adlandırılabilen bu durumlarda ek incelemelere ihtiyaç duyulabilir.
TAVI Kimlere Uygulanır?
TAVI en sık, ciddi aort darlığı bulunan ve kapak değişimi gereken uygun hastalarda uygulanır.
Ancak yalnızca ekokardiyografide ciddi darlık görülmesi, her hastanın otomatik olarak TAVI adayı olduğu anlamına gelmez. Hastanın belirtileri, yaşı, anatomisi, cerrahi riski ve işlemden beklenen fayda birlikte değerlendirilir.
Belirti Veren Ciddi Aort Darlığı Bulunanlar
Nefes darlığı, göğüs ağrısı, çabuk yorulma veya bayılma gibi yakınmaları bulunan ciddi aort darlığı hastalarında kapak değişimi gündeme gelir.
Aort kapağı ciddi biçimde daralmış ve hastanın şikâyetleri bu darlıkla uyumluysa TAVI veya cerrahi kapak değişimi seçenekleri değerlendirilir.
İleri Yaştaki Hastalar
TAVI özellikle ileri yaşta bulunan hastalarda önemli bir seçenektir. Yaş ilerledikçe açık kalp ameliyatının iyileşme süreci zorlaşabilir ve eşlik eden sağlık sorunlarının sayısı artabilir.
Güncel yaklaşımda yalnızca takvim yaşı değil;
- Hastanın biyolojik yaşı
- Günlük yaşam bağımsızlığı
- Kırılganlık düzeyi
- Beklenen yaşam süresi
- Diğer organ fonksiyonları
- Kapak ve damar anatomisi
birlikte değerlendirilir.
Güncel Avrupa kılavuzları, anatomik olarak uygun ve üç yaprakçıklı aort kapağı bulunan 70 yaş ve üzerindeki hastalarda TAVI’yi güçlü bir seçenek olarak öne çıkarmaktadır. Daha genç hastalarda ise kapağın dayanıklılığı, gelecekte gerekebilecek işlemler ve yaşam boyu kapak planlaması ayrıca önem kazanır.
Açık Kalp Ameliyatı Riski Yüksek Hastalar
TAVI’nin ilk geliştirildiği dönemde işlem çoğunlukla açık kalp ameliyatı yapılamayan veya cerrahi riski çok yüksek olan hastalara uygulanıyordu.
Aşağıdaki durumlar cerrahi riski artırabilir:
- İleri yaş
- Kırılganlık
- İleri akciğer hastalığı
- Böbrek fonksiyon bozukluğu
- Daha önce geçirilmiş açık kalp ameliyatı
- Ciddi karaciğer hastalığı
- Göğüs bölgesine daha önce radyoterapi uygulanması
- Porselen aort olarak adlandırılan yoğun aort kireçlenmesi
- Göğüs kemiğinin açılmasını zorlaştıran anatomik durumlar
- Birden fazla ciddi hastalığın birlikte bulunması
Cerrahi risk yalnızca bir risk puanına dayanılarak belirlenmez. Hastanın genel durumu ve ameliyat sonrasındaki iyileşme kapasitesi de önemlidir.
Orta veya Düşük Cerrahi Riskli Uygun Hastalar
TAVI teknolojisindeki gelişmeler ve yapılan çalışmalar sonucunda işlem yalnızca yüksek cerrahi riskli hastalarla sınırlı kalmamıştır.
Günümüzde anatomik olarak uygun, ciddi aort darlığı bulunan ve cerrahi riski düşük ya da orta seviyede olan bazı hastalarda da TAVI uygulanabilir.
Bununla birlikte genç ve uzun yaşam beklentisi bulunan hastalarda biyolojik kapağın dayanıklılığı, gelecekte ikinci bir kapak işlemi gerekip gerekmediği ve koroner damarlara ileride ulaşım olanağı ayrıntılı şekilde değerlendirilmelidir.
Daha Önce Biyolojik Kapak Takılan ve Kapağı Bozulanlar
Daha önce cerrahi yöntemle biyolojik aort kapağı takılmış bazı hastalarda yıllar içerisinde kapak daralabilir veya kaçırmaya başlayabilir.
Uygun anatomide eski biyolojik kapağın içine yeni bir kateter kapağı yerleştirilebilir. Bu işlem valve-in-valve TAVI olarak adlandırılır.
Valve-in-valve uygulamasında:
- Eski kapağın boyutu
- Koroner damarların çıkış noktaları
- Yeni kapak sonrasında oluşacak açıklık
- Koroner damar tıkanması riski
- Hastanın yaşı ve cerrahi riski
ayrıntılı biçimde değerlendirilir.
Şikâyeti Olmayan Seçilmiş Ciddi Aort Darlığı Hastaları
Ciddi aort darlığı bulunan bazı hastalar belirgin şikâyet tarif etmeyebilir. Ancak hastanın fiziksel aktivitelerini farkında olmadan azaltması belirtilerin gizlenmesine neden olabilir.
Şikâyeti olmayan hastalarda aşağıdaki özellikler girişim zamanlamasını etkileyebilir:
- Sol karıncık kasılma gücünde azalma
- Çok ileri derecede kapak darlığı
- Efor testinde şikâyet veya tansiyon düşmesi
- Darlığın hızlı ilerlemesi
- Kalp kasında belirgin hasar bulguları
- Kalp yetersizliği göstergelerinde yükselme
Şikâyeti olmayan her ciddi aort darlığı hastasına doğrudan TAVI uygulanmaz. Yakın takip veya erken girişim seçenekleri Kalp Ekibi tarafından kişiye özel değerlendirilir. Ciddi ancak belirtisiz aort darlığında erken TAVI konusu son yıllarda gelişen kanıtlarla daha fazla gündeme gelmiştir.
TAVI İçin Hasta Seçiminde Neler Değerlendirilir?
| Değerlendirme başlığı | Neden önemlidir? |
|---|---|
| Aort darlığının derecesi | Kapak değişimi gereksinimini belirler |
| Hastanın belirtileri | Girişimin zamanlamasını etkiler |
| Yaş ve yaşam beklentisi | TAVI ile cerrahi arasındaki seçimi etkiler |
| Cerrahi risk | Ameliyatın oluşturabileceği riski gösterir |
| Kırılganlık | İyileşme kapasitesi hakkında bilgi verir |
| Aort kapağının yapısı | Kapak ölçüsü ve yerleşim güvenliği için önemlidir |
| Koroner damarların konumu | TAVI sırasında damarların kapanma riskini etkiler |
| Kasık damarlarının yapısı | Kateterin kalbe ulaştırılabilmesini belirler |
| Böbrek fonksiyonları | Kontrast madde ve işlem riski açısından önemlidir |
| Eşlik eden kapak hastalıkları | Cerrahinin daha uygun olup olmadığını etkileyebilir |
| Koroner arter hastalığı | Stent veya bypass gereksinimini belirleyebilir |
| Hastanın tercihi | Ortak karar sürecinin temel parçalarındandır |
Kalp Ekibi Nedir?
Kalp Ekibi, aort darlığı bulunan hastalar için en uygun yöntemi birlikte değerlendiren multidisipliner uzman grubudur.
Ekipte genel olarak:
- Girişimsel kardiyoloji uzmanı
- Kalp ve damar cerrahisi uzmanı
- Kardiyak görüntüleme uzmanı
- Anestezi uzmanı
- Gerektiğinde geriatri, nöroloji, nefroloji ve diğer branş uzmanları
yer alabilir.
TAVI veya cerrahi kararının yalnızca tek bir ölçüme göre değil, hastanın tüm klinik özellikleri üzerinden verilmesi amaçlanır. Güncel kılavuzlar, kapak hastalarının deneyimli Kalp Kapak Merkezlerinde ve Kalp Ekibi yaklaşımıyla değerlendirilmesini özellikle vurgulamaktadır.
TAVI Kimlere Uygun Olmayabilir?
Bazı hastalarda TAVI teknik olarak uygulanamayabilir veya cerrahi yöntem daha uygun olabilir.
TAVI’nin uygun olmayabileceği durumlar şunlardır:
- Ciddi darlığın doğrulanamaması
- Kapak değişiminden anlamlı klinik fayda beklenmemesi
- Çok kısa yaşam beklentisi bulunması
- İleri düzeyde ve geri dönüşümsüz farklı organ hastalıkları
- Aktif kalp kapağı enfeksiyonu
- Kalp içerisinde aktif pıhtı bulunması
- Kateter geçişine uygun damar yolunun bulunmaması
- Koroner damarların yeni kapakla kapanma riskinin çok yüksek olması
- Aort kökü veya çıkan aort damarında cerrahi gerektiren genişleme
- Başka bir kalp kapağında aynı anda cerrahi gerektiren ileri hastalık
- Bypass ameliyatı gerektiren yaygın koroner arter hastalığı
- TAVI’ye uygun olmayan kapak anatomisi
Bu durumların bir kısmında alternatif kateter giriş yolları değerlendirilebilir. Bazı hastalarda ise açık cerrahi daha kapsamlı ve güvenli bir çözüm sağlayabilir.
Biküspit Aort Kapağında TAVI Yapılır mı?
Biküspit aort kapağı iki yaprakçıktan oluşan doğuştan bir kapak yapısıdır. Bu hastalarda kapak kireçlenmesi daha erken yaşlarda ortaya çıkabilir.
Biküspit kapakta TAVI bazı seçilmiş hastalarda uygulanabilir. Ancak:
- Kapak yapısının asimetrik olması
- Kireçlenmenin düzensiz dağılması
- Aort kökünde genişleme bulunması
- Hastaların daha genç olması
- Uzun yaşam beklentisi
- Cihazın tam açılmasında güçlük
nedeniyle değerlendirme daha dikkatli yapılır.
Genç, düşük cerrahi riskli, biküspit aort kapağı bulunan veya aort damarında eşlik eden genişlemesi olan hastalarda cerrahi kapak değişimi daha uygun olabilir.
TAVI Öncesinde Hangi Tetkikler Yapılır?
TAVI öncesinde hastanın kapak yapısı, damar anatomisi, kalp fonksiyonları ve genel sağlık durumu ayrıntılı biçimde değerlendirilir.
Ekokardiyografi
Ekokardiyografi ile:
- Aort darlığının derecesi
- Kapak alanı
- Kapaktan geçen hız
- Basınç farkı
- Sol karıncık kasılma gücü
- Diğer kalp kapakları
- Akciğer basıncı
değerlendirilir.
TAVI Bilgisayarlı Tomografisi
TAVI BT anjiyografi, işlem planlamasının en önemli incelemelerinden biridir.
Tomografiyle:
- Aort kapak halkasının boyutları
- Kapağın kireçlenme miktarı
- Koroner damarların çıkış yüksekliği
- Aort kökü yapısı
- Kasık ve bacak damarlarının çapı
- Damarlardaki kıvrımlılık
- Damar kireçlenmesi
- Uygun kapak boyutu
belirlenebilir.
Koroner Anjiyografi
TAVI öncesinde kalbi besleyen koroner damarlarda önemli darlık bulunup bulunmadığı araştırılabilir.
Ciddi bir koroner darlık saptanırsa stent işleminin TAVI’den önce, aynı seansta veya farklı bir zamanda yapılması planlanabilir.
EKG ve Ritim Değerlendirmesi
Hastanın mevcut kalp ritmi, iletim bozuklukları ve kalp pili ihtimali açısından EKG değerlendirilir.
TAVI sonrasında kalbin elektriksel iletiminde değişiklik oluşabileceği için işlem öncesindeki EKG bulguları önemlidir.
Kan Tetkikleri
İşlem öncesinde:
- Böbrek fonksiyonları
- Kansızlık
- Pıhtılaşma değerleri
- Elektrolitler
- Enfeksiyon göstergeleri
- Karaciğer fonksiyonları
değerlendirilebilir.
Solunum ve Genel Durum Değerlendirmesi
Özellikle ileri yaşta veya akciğer hastalığı bulunan kişilerde solunum fonksiyonları ve genel kırılganlık değerlendirmesi yapılabilir.
TAVI Nasıl Yapılır?
TAVI çoğunlukla kateter laboratuvarında veya hibrit ameliyathanede gerçekleştirilir.
Damar Yolunun Açılması
En sık kasık bölgesindeki femoral arterden giriş yapılır. Damar yolu lokal anesteziyle hazırlanır.
Kasık damarları uygun değilse bazı hastalarda farklı damar yolları değerlendirilebilir.
Kateterin Kalbe İlerletilmesi
İnce kılavuz teller ve kateterler damar içerisinden aort kapağına ilerletilir. İşlem röntgen görüntüleme ve gerekli durumlarda ekokardiyografi eşliğinde gerçekleştirilir.
Yeni Kapağın Yerleştirilmesi
Biyolojik yaprakçıklara sahip yeni kapak, kateterin üzerinde sıkıştırılmış hâlde bulunur.
Kapak, hastanın kireçlenmiş doğal aort kapağının içine ulaştırılır. Doğru konum belirlendikten sonra kullanılan sisteme göre:
- Balonla genişletilerek veya
- Kendiliğinden açılarak
yerleştirilir.
Yeni kapak açıldığında eski kapak yaprakçıklarını kenara iter ve kan akımını düzenlemeye başlar.
Son Kontroller
Kapak yerleştirildikten sonra:
- Kapağın konumu
- Kan akımı
- Kapak çevresindeki kaçak
- Koroner damarların açıklığı
- Kalp ritmi
- Damar giriş bölgesi
kontrol edilir.
Ardından kateterler çıkarılır ve damar giriş yeri özel kapatma sistemleriyle kapatılabilir.
TAVI Açık Kalp Ameliyatı mıdır?
Hayır. TAVI açık kalp ameliyatı değildir.
TAVI sırasında çoğunlukla:
- Göğüs kemiği açılmaz.
- Kalp durdurulmaz.
- Kalp-akciğer makinesi kullanılmaz.
- Kireçlenmiş doğal kapak çıkarılmaz.
- Yeni kapak damar içerisinden kateterle taşınır.
Bununla birlikte TAVI, ciddi komplikasyon riski bulunabilen ileri bir kalp işlemidir. Deneyimli ekip ve uygun hastane altyapısı gerektirir.
TAVI Sırasında Hasta Uyutulur mu?
TAVI, hastanın özelliklerine ve merkezin yaklaşımına göre:
- Lokal anestezi ve sedasyonla veya
- Genel anestezi altında
gerçekleştirilebilir.
Günümüzde kasık damarından yapılan birçok TAVI işleminde hasta tamamen uyutulmadan, hafif veya orta düzeyde sedasyon kullanılabilir.
Genel anestezi gereksinimi; hastanın klinik durumu, uygulanacak yöntem ve işlem sırasında kullanılacak görüntülemeye göre belirlenir.
TAVI İşlemi Ne Kadar Sürer?
İşlemin süresi hastanın damar yapısına, kapak anatomisine ve işlem sırasında ek bir müdahale gerekip gerekmediğine göre değişebilir.
Hazırlık, anestezi, kapağın yerleştirilmesi ve son kontroller toplam süreyi etkiler. Bu nedenle her hasta için geçerli sabit bir süre vermek doğru değildir.
Komplike olmayan işlemler genellikle cerrahi kapak değişimine kıyasla daha kısa sürede tamamlanabilir.
TAVI Kapağı Hangi Malzemeden Yapılır?
TAVI sırasında kullanılan kapaklar genel olarak metal bir taşıyıcı iskelet ve biyolojik kapak yaprakçıklarından oluşur.
Biyolojik yaprakçıklar çoğunlukla hayvan dokusundan hazırlanır. Mekanik kalp kapaklarından farklı olarak sürekli mekanik hareket sesi oluşturmaz ve yalnızca kapak nedeniyle ömür boyu kan sulandırıcı kullanımı çoğunlukla gerekmez.
Ancak hastada atriyal fibrilasyon veya farklı bir pıhtı riski bulunuyorsa başka bir nedenle uzun süreli kan sulandırıcı kullanılması gerekebilir.
TAVI ile Cerrahi Aort Kapak Değişimi Arasındaki Farklar
| Özellik | TAVI | Cerrahi aort kapak değişimi |
|---|---|---|
| Uygulama yolu | Kateterle, çoğunlukla kasık damarından | Göğüs kafesi açılarak |
| Doğal kapak | Yerinde bırakılır | Çıkarılır |
| Yeni kapak | Biyolojik kateter kapağı | Mekanik veya biyolojik kapak |
| Kalp-akciğer makinesi | Çoğunlukla kullanılmaz | Genellikle kullanılır |
| Hastanede kalış | Genellikle daha kısa | Daha uzun olabilir |
| İyileşme | Çoğunlukla daha hızlı | Cerrahi iyileşme gerekir |
| Kalp pili ihtiyacı | Bazı kapak türlerinde daha yüksek olabilir | Cerrahi yönteme göre değişir |
| Damar komplikasyonu | Kateter giriş yoluyla ilişkili olabilir | Daha az ön plandadır |
| Eş zamanlı bypass | Yapılamaz | Aynı ameliyatta yapılabilir |
| Aort genişlemesi | Düzeltilmez | Aynı ameliyatta düzeltilebilir |
| Uzun dönem dayanıklılık | Yaş ve kapak tipine göre değerlendirilir | Özellikle mekanik kapakta daha uzun olabilir |
| Genç hastaya uygunluk | Kişiye özel değerlendirilir | Uzun yaşam beklentisinde öne çıkabilir |
TAVI’nin daha az invaziv olması, her hasta için cerrahiden daha iyi olduğu anlamına gelmez. En uygun yöntem hastanın yaşam boyu kapak planlamasına göre belirlenmelidir.
TAVI’nin Avantajları Nelerdir?
Uygun hastalarda TAVI’nin sağlayabileceği başlıca avantajlar şunlardır:
- Açık kalp ameliyatı gerektirmemesi
- Göğüs kemiğinin açılmaması
- Daha küçük damar giriş kesisi
- Daha kısa yoğun bakım ve hastane süresi
- Günlük hayata daha hızlı dönüş
- İleri yaş ve yüksek cerrahi riskli hastalarda seçenek sunması
- Daha önce açık kalp ameliyatı geçiren hastalarda yeniden cerrahi ihtiyacını azaltabilmesi
- Belirtilerde ve yaşam kalitesinde iyileşme sağlayabilmesi
İşlemden elde edilecek fayda hastanın kalp dışındaki hastalıklarına ve genel fonksiyonel durumuna göre değişebilir.
TAVI’nin Riskleri Nelerdir?
Her girişimsel işlemde olduğu gibi TAVI’nin de bazı riskleri vardır.
Olası riskler şunlardır:
- İnme
- Damar giriş yerinde kanama
- Kasık damarında yırtılma veya tıkanma
- Kalp ritim bozukluğu
- Kalıcı kalp pili gereksinimi
- Kapak çevresinde kaçak
- Böbrek fonksiyonlarında bozulma
- Koroner damarların kapanması
- Yeni kapağın yer değiştirmesi
- Kalp çevresinde sıvı veya kan birikmesi
- Aort damarında hasar
- Enfeksiyon
- Kan nakli gereksinimi
- Nadiren acil açık kalp ameliyatı
- Ölüm
Risk düzeyi hastanın yaşına, damar anatomisine, kapaktaki kireçlenmenin dağılımına, böbrek fonksiyonlarına ve eşlik eden hastalıklarına göre değişir.
TAVI Sonrasında Neden Kalp Pili Gerekebilir?
Aort kapağı, kalbin elektriksel iletim sistemine yakın bir bölgede bulunur. Yeni kapağın yerleştirilmesi sırasında bu iletim dokusu baskı altında kalabilir.
Bu durum:
- Kalp hızının yavaşlamasına
- İletim bloğu gelişmesine
- Kalp atımlarında uzun duraklamalara
neden olabilir.
Bazı iletim değişiklikleri geçici olabilir. Ancak kalıcı ve ileri dereceli ileti bozukluğu gelişirse kalp pili takılması gerekebilir.
Kalp pili ihtimali kullanılan kapak türüne, kapağın yerleştirilme derinliğine ve hastanın işlem öncesindeki EKG özelliklerine göre değişebilir.
TAVI Sonrasında Kapak Çevresi Kaçak Nedir?
Yeni TAVI kapağı, kireçlenmiş doğal kapağın içine yerleştirilir. Doğal kapaktaki kireçlenme düzensizse yeni kapak ile eski kapak dokusu arasında küçük boşluklar kalabilir.
Bu boşluklardan kanın geriye doğru geçmesine paravalvüler kaçak adı verilir.
Hafif kaçaklar sıklıkla yalnızca takip edilir. Orta veya ileri dereceli kaçaklarda ise:
- Kapağın balonla yeniden genişletilmesi
- Ek kapatma cihazı uygulanması
- İkinci kapak yerleştirilmesi
- Nadir durumlarda cerrahi değerlendirme
gündeme gelebilir.
TAVI Sonrası Hastanede Kalmak Gerekir mi?
TAVI sonrasında hastanın:
- Kalp ritmi
- Tansiyonu
- Böbrek fonksiyonları
- Nörolojik durumu
- Damar giriş bölgesi
- Yeni kapağın çalışması
yakından takip edilir.
Komplikasyon gelişmeyen bazı hastalar birkaç gün içerisinde taburcu edilebilir. Hastanede kalış süresi hastanın yaşı, genel durumu ve işlem sonrasındaki bulgulara göre değişir.
TAVI Sonrası İlaç Kullanılır mı?
TAVI sonrasında kullanılacak ilaçlar hastanın pıhtı ve kanama riskine göre belirlenir.
Hasta yalnızca TAVI kapağına sahipse kan pulcuklarının kümelenmesini önleyen ilaçlar planlanabilir. Atriyal fibrilasyon, toplardamar pıhtısı veya başka bir nedenle kan sulandırıcı kullanması gereken hastalarda farklı bir ilaç düzeni oluşturulabilir.
İlaç seçimi sırasında:
- Kanama riski
- Atriyal fibrilasyon
- Yakın zamanda koroner stent uygulanması
- Böbrek fonksiyonları
- Geçirilmiş inme
- Hastanın yaşı
dikkate alınır.
TAVI sonrasında ilaçlar hekim önerisi olmadan bırakılmamalı veya değiştirilmemelidir. Güncel yaklaşım, pıhtı önleyici tedavinin hastanın eşlik eden durumlarına ve kanama riskine göre kişiselleştirilmesini vurgulamaktadır.
TAVI Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?
Taburculuk sonrasındaki ilk dönemde şu noktalara dikkat edilmesi önerilebilir:
- İlaçları düzenli kullanmak
- Kasık giriş bölgesini kontrol etmek
- İlk günlerde ağır kaldırmamak
- Yoğun egzersizden kaçınmak
- Tansiyon ve nabız takibi yapmak
- Günlük yürüyüşleri kademeli artırmak
- Yeterli sıvı almak
- Kontrol randevularını aksatmamak
- Diş ve ağız sağlığına dikkat etmek
- Yeni bir tıbbi işlem öncesinde TAVI kapağı bulunduğunu bildirmek
Kasıkta büyüyen şişlik, durmayan kanama, yeni gelişen nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma veya nörolojik belirti olması hâlinde sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
TAVI Sonrası Kontroller Nasıl Yapılır?
TAVI sonrasında düzenli kardiyoloji kontrolleri gerekir.
Kontrollerde:
- Hastanın şikâyetleri
- EKG
- Yeni kapağın çalışması
- Kapak çevresinde kaçak
- Kalbin kasılma gücü
- Kalp ritmi
- Böbrek fonksiyonları
- Kullanılan ilaçlar
değerlendirilir.
Ekokardiyografiyle yeni kapağın açılması ve basınç değerleri takip edilir. Çarpıntı, nabız düşüklüğü veya baş dönmesi bulunan hastalarda ritim Holteri gerekebilir.
TAVI Sonrasında Şikâyetler Ne Zaman Düzelir?
Bazı hastalar nefes darlığı ve efor kapasitesinde erken dönemde iyileşme hissedebilir. Ancak toparlanma süresi herkes için aynı değildir.
İyileşmeyi etkileyen faktörler şunlardır:
- Hastanın işlem öncesindeki hareket kapasitesi
- Kalp kasının durumu
- Akciğer hastalığı
- Kansızlık
- Böbrek fonksiyonları
- Kırılganlık
- Diğer kapak hastalıkları
- Kalp ritmi
Aort darlığı düzeltilse bile eşlik eden farklı hastalıklar nedeniyle bazı şikâyetler tamamen ortadan kalkmayabilir.
TAVI Kapağının Ömrü Ne Kadardır?
TAVI kapakları biyolojik dokudan üretilir. Zaman içerisinde biyolojik kapaklarda kireçlenme, yıpranma veya yapısal bozulma gelişebilir.
Kapağın dayanıklılığını:
- Hastanın yaşı
- Böbrek fonksiyonları
- Kalsiyum metabolizması
- Kapak boyutu
- Kapağın yerleşimi
- Kan basıncı
- Enfeksiyonlar
etkileyebilir.
TAVI kapaklarının uzun dönem dayanıklılığına ilişkin veriler giderek artmaktadır. Bununla birlikte genç ve uzun yaşam beklentisi bulunan hastalarda gelecekte gerekebilecek ikinci ve üçüncü işlemlerin önceden planlanması önemlidir.
TAVI Kapağı Bozulursa Ne Yapılır?
TAVI kapağında yıllar içerisinde ileri daralma veya kaçak gelişirse hastanın anatomisine göre farklı seçenekler değerlendirilebilir:
- Yeni bir TAVI kapağının eski kapağın içine yerleştirilmesi
- Cerrahi kapak değişimi
- İlaçla takip
- Hastanın genel durumuna uygun destekleyici yaklaşım
İkinci bir kateter kapağı uygulanması TAVI-in-TAVI olarak adlandırılabilir. Bu işlem öncesinde koroner damarlara erişim ve yeni kapak sonrasında oluşacak açıklık ayrıntılı şekilde incelenir.
TAVI Sonrası MR Çekilebilir mi?
Günümüzde kullanılan TAVI kapakları belirli MR koşulları altında görüntülemeye uyumlu olabilir.
MR çekimi öncesinde:
- Kapağın markası
- Modeli
- Yerleştirildiği tarih
- Üreticinin MR koşulları
sağlık ekibine bildirilmelidir.
Hastanın TAVI kapak kartını yanında taşıması faydalıdır.
TAVI Hakkında Sık Sorulan Sorular
TAVI ile TAVR aynı işlem midir?
Evet. TAVI, “Transcatheter Aortic Valve Implantation”; TAVR ise “Transcatheter Aortic Valve Replacement” ifadelerinin kısaltmasıdır.
Her ikisi de kateter yoluyla aort kapağı değiştirilmesini ifade eder.
TAVI yalnızca yaşlılara mı yapılır?
TAVI ileri yaştaki hastalarda daha sık uygulanır ancak yalnızca yaşlılara özgü bir işlem değildir.
Orta veya düşük cerrahi riskli bazı hastalarda da uygulanabilir. Genç hastalarda kapak dayanıklılığı ve yaşam boyu uygulanabilecek işlemler daha ayrıntılı değerlendirilir.
TAVI’de eski kapak çıkarılır mı?
Hayır. Eski ve kireçlenmiş doğal aort kapağı çıkarılmaz.
Yeni kapak, mevcut kapağın içine yerleştirilerek eski kapak yaprakçıklarını kenara doğru iter.
TAVI sonrasında kan sulandırıcı kullanılır mı?
İşlem sonrasındaki ilaç planı hastaya göre değişir. Bazı hastalarda kan pulcuklarının kümelenmesini önleyen ilaçlar kullanılır.
Atriyal fibrilasyon veya farklı bir pıhtı riski bulunuyorsa ayrıca kan sulandırıcı ilaç gerekebilir.
TAVI sonrasında kalp pili takılması şart mıdır?
Hayır. Her TAVI hastasına kalp pili takılmaz.
Kalbin elektriksel iletiminde kalıcı ve ciddi bir bozukluk gelişen hastalarda kalp pili gerekebilir.
TAVI işlemi ağrılı mıdır?
Damar giriş bölgesi lokal anesteziyle uyuşturulur. Hastanın konforu için sedasyon veya genel anestezi uygulanabilir.
İşlem sonrasında kasık bölgesinde hafif ağrı veya hassasiyet görülebilir.
TAVI’den sonra ne zaman yürünür?
Ayağa kalkma zamanı damar giriş yöntemine, kanama riskine ve hastanın genel durumuna göre belirlenir.
Sağlık ekibinin değerlendirmesinden sonra hasta genellikle erken dönemde yürütülmeye başlanabilir.
TAVI’den sonra normal hayata dönülür mü?
Komplikasyon gelişmeyen hastalar günlük yaşamlarına kademeli biçimde dönebilir.
İyileşme süresi hastanın yaşı, kas gücü, kalp fonksiyonu ve eşlik eden hastalıklarına göre değişir.
TAVI’den sonra spor yapılabilir mi?
İlk dönemde yoğun egzersizden ve ağır kaldırmaktan kaçınılır.
Kontrollerden sonra hastanın kalp ve genel sağlık durumuna uygun egzersiz programı oluşturulabilir.
TAVI kesin çözüm müdür?
TAVI, ciddi aort darlığını ortadan kaldırmak amacıyla yeni bir kapak yerleştirilmesini sağlar. Ancak kalp damar hastalıkları, ritim bozuklukları ve diğer sağlık problemleri devam edebilir.
Ayrıca biyolojik kapağın zaman içerisinde takip edilmesi gerekir.
TAVI sonrası diş tedavisi yapılabilir mi?
Diş tedavisi yapılabilir. Ancak hastanın diş hekimine biyolojik kalp kapağı bulunduğunu bildirmesi gerekir.
Bazı diş işlemleri öncesinde kalp kapağı enfeksiyonuna karşı koruyucu antibiyotik kullanımı değerlendirilebilir.
TAVI’nin başarı oranı nedir?
İşlemin sonucu hastanın yaşı, kapak ve damar anatomisi, kalp fonksiyonları ve eşlik eden hastalıklarına göre değişir.
Tüm hastalar için tek bir başarı oranı vermek doğru değildir. Teknik başarı kadar işlem sonrasındaki yaşam kalitesi ve uzun dönem klinik fayda da değerlendirilmelidir.
TAVI Kararı Nasıl Verilir?
TAVI kararı yalnızca ekokardiyografide ciddi aort darlığı görülmesine dayanmaz.
Karar sürecinde şu soruların yanıtları değerlendirilir:
- Aort darlığı gerçekten ciddi mi?
- Hastanın belirtileri aort darlığıyla ilişkili mi?
- Kapak değişimi hastanın yaşam süresini veya yaşam kalitesini artırabilir mi?
- TAVI için kapak anatomisi uygun mu?
- Kasık damarları kateter geçişine elverişli mi?
- Koroner damarların kapanma riski var mı?
- Açık cerrahiyle aynı anda düzeltilmesi gereken başka bir sorun bulunuyor mu?
- Hastanın yaşı ve yaşam beklentisi nedir?
- İleride ikinci bir kapak işlemi gerekebilir mi?
- Hastanın beklentileri ve tercihi nedir?
TAVI ve cerrahi kapak değişimi arasındaki seçim, Kalp Ekibi değerlendirmesi ve hasta ile ortak karar verme süreci sonucunda yapılmalıdır.
TAVI’de Kişiye Özel Değerlendirme
TAVI, ciddi aort darlığı bulunan uygun hastalarda açık kalp ameliyatına gerek kalmadan yeni kapak yerleştirilmesine imkân sağlayan gelişmiş bir girişimsel yöntemdir.
Özellikle:
- Belirti veren ciddi aort darlığı bulunan
- İleri yaşta olan
- Cerrahi riski yüksek bulunan
- Daha önce biyolojik kapak takılmış ve kapağı bozulan
- Anatomik açıdan kateter işlemine uygun olan
hastalarda değerlendirilebilir.
Bununla birlikte genç hastalar, biküspit kapak yapısı bulunanlar, aort damarında genişleme olanlar veya bypass gerektiren koroner damar hastalığı bulunan kişilerde cerrahi yöntem daha uygun olabilir.
TAVI’nin amacı yalnızca daralmış kapağı genişletmek değildir. Amaç, doğru hastada güvenli bir kapak değişimi sağlayarak kalbin üzerindeki yükü azaltmak, belirtileri iyileştirmek ve yaşam kalitesini desteklemektir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. TAVI uygunluğu; hastanın muayenesi, ekokardiyografi ve tomografi bulguları, damar anatomisi, cerrahi risk ve Kalp Ekibi değerlendirmesi doğrultusunda belirlenmelidir.
