Kalbin normalden hızlı, düzensiz, güçlü veya farklı şekilde attığının hissedilmesine kalp çarpıntısı denir. Tıbbi olarak palpitation olarak ifade edilen bu durum oldukça sık görülür. Kalp çarpıntısı her zaman ciddi bir kalp hastalığı anlamına gelmez; stres, kaygı, uykusuzluk, yoğun egzersiz, kafein tüketimi veya bazı ilaçlar gibi birçok farklı faktör geçici çarpıntıya yol açabilir.
Bununla birlikte çarpıntı bazen kalp ritim bozukluklarının (aritmilerin) belirtisi olabilir. Özellikle çarpıntıya göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma, ciddi baş dönmesi veya belirgin halsizlik eşlik ediyorsa durum daha dikkatli değerlendirilmelidir.
Bu nedenle önemli olan yalnızca “Kalbim hızlı atıyor” demek değil; çarpıntının ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü, nasıl hissedildiği ve başka hangi belirtilerin eşlik ettiği konusunda bilgi sahibi olmaktır.
Kalp Çarpıntısı Nasıl Hissedilir?
Kalp çarpıntısı kişiden kişiye farklı şekilde hissedilebilir.
Bazı kişiler:
- Kalbin hızlı attığını,
- Kalbin göğüste güçlü şekilde vurduğunu,
- Kalp atımlarının düzensiz olduğunu,
- Kalbin bir an durup ardından güçlü bir şekilde attığını,
- Göğüste titreme veya çırpınma hissini
ifade edebilir.
Çarpıntı yalnızca göğüste hissedilmek zorunda değildir. Bazı kişiler boyun bölgesinde veya boğazda da kalp atımlarını belirgin şekilde hissedebilir.
Çarpıntının hissedilmesi tek başına kalpte ciddi bir problem olduğu anlamına gelmez. Ancak tekrarlayan veya yeni ortaya çıkan çarpıntının nedeninin değerlendirilmesi gerekebilir.
Kalp Çarpıntısının En Sık Nedenleri Nelerdir?
Kalp çarpıntısının altında çok farklı nedenler bulunabilir. Bunların bir bölümü kalple doğrudan ilişkili değildir.
Yaygın tetikleyiciler arasında:
- Stres
- Kaygı ve yoğun heyecan
- Uykusuzluk
- Aşırı kafein tüketimi
- Enerji içecekleri
- Yoğun egzersiz
- Ateş
- Susuz kalma
- Bazı ilaçlar
- Nikotin kullanımı
- Alkol tüketimi
bulunabilir.
Bunun yanında kansızlık, tiroid bezinin fazla çalışması ve elektrolit dengesizlikleri gibi bazı sağlık sorunları da çarpıntıya neden olabilir.
Kalple ilişkili nedenler arasında ise çeşitli aritmiler, kalp kapak hastalıkları ve bazı kalp hastalıkları yer alabilir.
Her Kalp Çarpıntısı Aritmi midir?
Hayır. Çarpıntı bir belirti, aritmi ise kalbin ritmindeki bozukluğu ifade eden bir durumdur.
Örneğin yoğun stres altında kalbin hızlanması fizyolojik bir yanıt olabilir. Kişi bu hızlı kalp atışını çarpıntı olarak hissedebilir ancak ortada mutlaka bir ritim bozukluğu bulunmaz.
Buna karşılık bazı aritmilerde kalp çok hızlı, çok yavaş veya düzensiz atabilir.
Bu nedenle çarpıntının nedenini belirlemek için gerektiğinde kalp ritminin kaydedilmesi gerekir.
Masum Olabilen Kalp Çarpıntıları
Kalbin normal koşullarda da hızlanması mümkündür. Egzersiz, heyecan, korku veya stres sırasında kalp daha hızlı çalışarak vücudun artan ihtiyacına cevap verir.
Bu durumlarda çarpıntının nedeni ortadan kalktığında kalp hızı genellikle normale döner.
Örneğin yoğun bir egzersizden sonra kalbin hızlı atması beklenen bir durumdur. Benzer şekilde önemli bir stres yaşandığında da adrenalin seviyesindeki artış kalp hızını yükseltebilir.
Ancak çarpıntının nedensiz şekilde tekrarlaması, giderek daha sık ortaya çıkması veya istirahatte başlaması durumunda değerlendirme gerekebilir.
Riskli Olabilecek Kalp Çarpıntıları Nasıl Anlaşılır?
Çarpıntının ciddi olup olmadığını yalnızca hissedilen kalp hızına bakarak anlamak mümkün değildir.
Ancak bazı belirtiler çarpıntının daha dikkatli değerlendirilmesini gerektirir.
Özellikle çarpıntıya:
- Göğüs ağrısı veya baskı hissi
- Nefes darlığı
- Bayılma
- Bayılacak gibi olma
- Şiddetli baş dönmesi
- Belirgin halsizlik
- Soğuk terleme
- Bilinç değişikliği
eşlik ediyorsa tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir.
Çarpıntıyla birlikte bayılma, ciddi nefes darlığı veya şiddetli göğüs ağrısı ortaya çıkması acil değerlendirme gerektirebilir.
Kalp Çarpıntısı Ne Zaman Tehlikelidir?
“Kalp çarpıntısı ne zaman tehlikeli?” sorusunun yanıtı, çarpıntının süresi ve eşlik eden belirtilerle birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle şu durumlar önemlidir:
Çarpıntı Göğüs Ağrısıyla Birlikteyse
Göğüste baskı, sıkışma veya ağrı ile birlikte ortaya çıkan çarpıntı önemsenmelidir.
Özellikle göğüs ağrısı şiddetliyse veya nefes darlığı, terleme ya da bulantı eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekebilir.
Çarpıntı Bayılmaya Neden Oluyorsa
Çarpıntı sırasında bayılma veya bayılacak gibi olma, ritim bozuklukları açısından önemli bir belirti olabilir.
Bu durumda çarpıntının kalbin pompalama kapasitesini geçici olarak etkileyip etkilemediğinin araştırılması gerekebilir.
Çarpıntı İstirahatte Başlıyorsa
Egzersiz veya stres olmadan, kişi dinlenirken başlayan tekrarlayan çarpıntılar değerlendirilmelidir.
Özellikle daha önce olmayan bir çarpıntının aniden ortaya çıkması önem taşır.
Çarpıntı Uzun Sürüyorsa
Çarpıntının süresi tek başına tehlikeli olup olmadığını göstermez. Ancak uzun süren, tekrarlayan veya giderek sıklaşan ataklarda ritim değerlendirmesi yapılabilir.
Aritmi Nedir?
Aritmi, kalbin normal ritminin dışında hızlı, yavaş veya düzensiz çalışmasıdır.
Kalbin ritmi, elektriksel uyarıların kalp içerisinde düzenli şekilde oluşturulması ve iletilmesi sayesinde kontrol edilir. Bu elektriksel sistemde meydana gelen sorunlar farklı ritim bozukluklarına yol açabilir.
Aritmiler birbirinden oldukça farklıdır. Bazıları herhangi bir belirtiye neden olmazken bazıları belirgin çarpıntı, baş dönmesi veya bayılmaya yol açabilir.
Bu nedenle “aritmi” kelimesi tek başına hastalığın ne kadar ciddi olduğunu göstermez.
En Sık Görülen Ritim Bozuklukları Nelerdir?
Ritim bozukluklarının çok sayıda çeşidi bulunur.
Bunlardan bazıları:
- Ekstrasistoller
- Atriyal fibrilasyon
- Atriyal flutter
- Supraventriküler taşikardiler
- Ventriküler taşikardiler
- Bradikardiler
şeklinde sıralanabilir.
Her ritim bozukluğunun mekanizması, belirtileri ve tedavi yaklaşımı farklıdır.
Ekstrasistol Nedir?
Ekstrasistol, kalbin normal ritmi içerisinde erken bir kalp atımının ortaya çıkmasıdır.
Kişi bunu bazen:
“Kalbim bir an durdu.”
veya
“Kalbim bir kez çok güçlü attı.”
şeklinde hissedebilir.
Aslında kalbin durması söz konusu olmayabilir. Erken gelen atımın ardından oluşan kısa süreli duraklama hissi, sonraki normal atımın daha güçlü hissedilmesine neden olabilir.
Ekstrasistoller sağlıklı kişilerde de görülebilir. Ancak sıklaşan veya başka belirtilerle birlikte ortaya çıkan atımların değerlendirilmesi gerekebilir.
Atriyal Fibrilasyon Nedir?
Atriyal fibrilasyon, kalbin kulakçıklarının düzensiz elektriksel aktivite gösterdiği bir ritim bozukluğudur.
Kalp atımları düzensiz hale gelebilir ve bazı kişilerde çarpıntı, nefes darlığı, halsizlik veya egzersiz kapasitesinde azalma görülebilir.
Atriyal fibrilasyonun önemli özelliklerinden biri, bazı hastalarda inme riskini artırabilmesidir. Bu nedenle tanı konulduğunda kişinin diğer risk faktörleriyle birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Taşikardi Nedir?
Kalp hızının normalden fazla olması taşikardi olarak adlandırılır.
Taşikardi her zaman bir ritim bozukluğu anlamına gelmez. Egzersiz, stres, ateş veya bazı diğer durumlarda kalp hızının yükselmesi normal fizyolojik bir yanıt olabilir.
Bununla birlikte kalp hızının istirahatte aniden ve belirgin şekilde yükselmesi, özellikle çarpıntı ve baş dönmesi gibi belirtilerle birlikteyse ritim bozukluğu açısından araştırılabilir.
Kalp Çarpıntısı İçin Hangi Testler Yapılır?
Çarpıntının nedenini araştırmak için kullanılacak testler kişinin şikâyetlerine göre belirlenir.
Elektrokardiyografi (EKG)
EKG, kalbin elektriksel aktivitesini kısa bir süre boyunca kaydeder.
Çarpıntı sırasında çekilen EKG, ritim bozukluğunun belirlenmesinde özellikle yararlı olabilir.
Ancak çarpıntı kısa sürüyor ve muayene sırasında ortadan kalkıyorsa standart EKG normal çıkabilir.
Holter EKG
Gün içerisinde aralıklı olarak ortaya çıkan çarpıntıların değerlendirilmesinde Holter EKG kullanılabilir.
Kalp ritmi belirli bir süre boyunca sürekli kaydedilerek hastanın hissettiği çarpıntı ile kalp ritmi karşılaştırılabilir.
Ekokardiyografi
Ekokardiyografi, kalbin yapısının ve çalışma özelliklerinin ultrason aracılığıyla değerlendirilmesini sağlar.
Ritim bozukluğunun yanında kalpte yapısal bir problem olup olmadığının araştırılmasında kullanılabilir.
Kan Testleri
Bazı durumlarda kansızlık, tiroid fonksiyonları veya elektrolit dengesizlikleri gibi çarpıntıya yol açabilecek durumların araştırılması için kan testleri istenebilir.
Kalp Çarpıntısı Sırasında Nabız Nasıl Ölçülür?
Çarpıntı başladığında mümkünse nabız ölçmek ve ne kadar sürdüğünü not etmek doktor değerlendirmesi açısından yararlı olabilir.
Şu bilgilerin kaydedilmesi özellikle faydalıdır:
- Çarpıntının başladığı saat
- Ne kadar sürdüğü
- Nabız hızının yaklaşık değeri
- Düzenli veya düzensiz hissedilip hissedilmediği
- O sırada ne yapıldığı
- Göğüs ağrısı olup olmadığı
- Nefes darlığı olup olmadığı
- Baş dönmesi veya bayılma yaşanıp yaşanmadığı
Bu bilgiler tanı sürecinde yardımcı olabilir.
Kalp Çarpıntısını Artıran Faktörler Nelerdir?
Bazı günlük alışkanlıklar çarpıntının ortaya çıkmasını kolaylaştırabilir.
Bunlar arasında özellikle:
- Fazla kahve tüketimi
- Enerji içecekleri
- Nikotin
- Alkol
- Uykusuzluk
- Yoğun stres
- Aşırı fiziksel efor
- Susuz kalma
sayılabilir.
Ancak çarpıntının belirli bir tetikleyici sonrasında ortaya çıkması, altta yatan kalp ritim problemini kesin olarak dışlamaz.
Çarpıntı Hissedildiğinde Ne Yapılmalı?
Çarpıntı sırasında öncelikle güvenli bir pozisyonda dinlenmek ve fiziksel aktiviteyi durdurmak uygun olabilir.
Çarpıntının ne kadar sürdüğü ve beraberinde başka belirtilerin ortaya çıkıp çıkmadığı takip edilmelidir.
Göğüs ağrısı, ciddi nefes darlığı, bayılma veya ciddi baş dönmesi gibi belirtiler ortaya çıkarsa kendi kendine geçmesi beklenmemeli ve acil tıbbi değerlendirme alınmalıdır.
Tekrarlayan ancak acil belirti içermeyen çarpıntılarda ise hekim değerlendirmesi ve gerekli görülürse ritim takibi yapılabilir.
Kalp Çarpıntısı İçin Hangi Doktora Gidilir?
Kalp çarpıntısı ve aritmi şüphesinde temel olarak Kardiyoloji bölümü değerlendirme yapar.
Kardiyoloji uzmanı, çarpıntının kalp ritmiyle ilişkili olup olmadığını araştırabilir ve gerekli gördüğünde EKG, Holter EKG, ekokardiyografi veya diğer tetkikleri planlayabilir.
Çarpıntının altında kalp dışı bir neden düşünülüyorsa ilgili diğer branşlardan da değerlendirme istenebilir.
Burada önemli olan, çarpıntının yalnızca bir belirti olduğunu ve nedeninin kişiden kişiye değişebileceğini bilmektir.
Ne Zaman Acil Yardım Alınmalı?
Kalp çarpıntısı aşağıdaki belirtilerden biriyle birlikteyse acil tıbbi değerlendirme gerekir:
- Şiddetli veya baskı tarzında göğüs ağrısı
- Belirgin nefes darlığı
- Bayılma
- Bilinç kaybı
- Şiddetli baş dönmesi
- Ani gelişen ciddi halsizlik
- Çarpıntıyla birlikte ciddi genel durum bozukluğu
Özellikle kalp hastalığı öyküsü bulunan kişilerde yeni başlayan ciddi çarpıntılar daha dikkatli değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Kalp çarpıntısı ne zaman tehlikelidir?
Çarpıntıya göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma, ciddi baş dönmesi veya bilinç değişikliği eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekebilir.
Her çarpıntı kalp hastalığı mıdır?
Hayır. Stres, kafein, egzersiz, uykusuzluk ve bazı diğer durumlar da çarpıntıya neden olabilir.
Kalp çarpıntısı kaç dakika sürerse tehlikelidir?
Sadece süresine bakarak tehlike değerlendirmesi yapılamaz. Çarpıntının nasıl başladığı, ritmin özellikleri ve eşlik eden belirtiler de önemlidir.
Çarpıntı sırasında nabız kaç olursa tehlikelidir?
Tek başına belirli bir nabız sayısı üzerinden değerlendirme yapmak doğru değildir. Kalp hızının neden yükseldiği ve kişide başka belirtilerin bulunup bulunmadığı önemlidir.
Çarpıntı için hangi doktora gidilir?
Tekrarlayan veya açıklanamayan çarpıntılarda Kardiyoloji bölümü değerlendirme yapabilir.
Çarpıntı EKG’de çıkar mı?
Çarpıntı sırasında çekilen EKG ritim bozukluğunun belirlenmesine yardımcı olabilir. Ancak atak EKG çekilmeden önce sona ermişse standart EKG normal çıkabilir. Bu durumda Holter gibi uzun süreli ritim kayıtları kullanılabilir.
Kalp çarpıntısı stresten olur mu?
Evet. Stres ve yoğun kaygı, vücudun stres yanıtını artırarak kalp hızının yükselmesine ve çarpıntı hissine neden olabilir.
Kahve kalp çarpıntısı yapar mı?
Bazı kişilerde fazla kafein tüketimi çarpıntıyı tetikleyebilir. Kişisel hassasiyet değişebildiği için tüketim ile belirtiler arasındaki ilişki dikkate alınmalıdır.
Kalp çarpıntısı kendiliğinden geçiyorsa önemsenmeli mi?
Her kendiliğinden geçen çarpıntı ciddi değildir. Ancak sık tekrarlıyorsa, giderek artıyorsa veya baş dönmesi, göğüs ağrısı ya da nefes darlığı gibi belirtilerle birlikte ortaya çıkıyorsa değerlendirilmelidir.
Aritmi ile çarpıntı aynı şey midir?
Hayır. Çarpıntı kişinin hissettiği bir belirtidir; aritmi ise kalbin ritmindeki bozukluğu ifade eder. Her çarpıntının altında aritmi bulunmaz.
