Kalbin normalden hızlı, güçlü, düzensiz veya atlıyor gibi hissedilmesi kalp çarpıntısı olarak tanımlanır. Bazı kişiler çarpıntıyı göğüste hızlı vuruşlar şeklinde hissederken bazıları kalbin teklediğini, boğazına doğru vurduğunu veya kısa süreli durup yeniden çalıştığını ifade edebilir.
Kalp çarpıntısı her zaman ciddi bir kalp hastalığı anlamına gelmez. Yoğun stres, uykusuzluk, fazla kafein tüketimi, ateş, kansızlık veya tiroit hormonlarındaki değişiklikler de kalp atımlarının belirgin şekilde hissedilmesine neden olabilir.
Bununla birlikte çarpıntı bazen atriyal fibrilasyon, supraventriküler taşikardi, ileri elektriksel iletim bozukluğu veya karıncıklardan kaynaklanan ciddi ritim sorunlarının belirtisi olabilir. Özellikle çarpıntıya göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma, bilinç değişikliği veya tansiyon düşüklüğü eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir.
Kalp çarpıntısının tehlikeli olup olmadığı yalnızca kalp hızına göre belirlenmez. Ritmin türü, atağın süresi, eşlik eden belirtiler ve hastanın mevcut kalp hastalıkları birlikte değerlendirilmelidir.
Kalp Çarpıntısı Nedir?
Palpitasyon olarak da adlandırılan kalp çarpıntısı, kişinin kendi kalp atımlarını normalden daha belirgin veya farklı biçimde hissetmesidir.
Çarpıntı sırasında kişi kalbini:
- Çok hızlı atıyor
- Güçlü vuruyor
- Düzensiz çalışıyor
- Tekliyor
- Atım atlıyor
- Göğüste titriyor
- Boğaza veya boyna vuruyor
şeklinde tarif edebilir.
Çarpıntı birkaç saniye sürebileceği gibi dakikalar veya saatler boyunca devam edebilir. Dinlenirken, uyku sırasında, yemek sonrasında veya egzersiz esnasında ortaya çıkabilir.
Kalp çarpıntısı bir hastalık adı değil, farklı nedenlere bağlı gelişebilen bir belirtidir.
Çarpıntı Her Zaman Kalbin Hızlı Atması mıdır?
Hayır. Çarpıntı yalnızca hızlı kalp atışı anlamına gelmez.
Kalp hızı normal sınırlar içerisinde olsa bile kişi atımları güçlü veya düzensiz hissedebilir. Özellikle erken gelen kalp atımlarından sonra oluşan kısa duraklama ve ardından gelen güçlü atım, kalbin teklediği hissini oluşturabilir.
| Çarpıntı biçimi | Olası açıklama |
|---|---|
| Hızlı ve düzenli atım | Sinüs taşikardisi veya supraventriküler taşikardi |
| Hızlı ve düzensiz atım | Atriyal fibrilasyon veya çoklu erken atımlar |
| Tekleme ve güçlü vurma | Ekstrasistol |
| Yavaşlama ve duraklama | Bradikardi veya elektriksel iletim sorunu |
| Normal hızda güçlü atım | Stres, anksiyete, yüksek tansiyon veya artmış farkındalık |
Bu nedenle çarpıntının türünü belirlemek için şikâyet sırasında kalp ritminin kaydedilmesi önemlidir.
Kalp Çarpıntısının En Sık Nedenleri Nelerdir?
Kalp çarpıntısının nedenleri genel olarak üç grupta değerlendirilebilir:
- Kalbin elektriksel sisteminden kaynaklanan ritim bozuklukları
- Kalp dışındaki hastalıklar ve fizyolojik durumlar
- İlaçlar, uyarıcılar ve yaşam tarzı etkenleri
Kalp Kaynaklı Çarpıntı Nedenleri
Ekstrasistol
Ekstrasistol, kalbin normal ritminden daha erken ortaya çıkan ek atımdır. Kulakçıklardan veya karıncıklardan kaynaklanabilir.
Hasta ekstrasistolü çoğunlukla:
- Kalbin teklemesi
- Bir atımın atlanması
- Göğüste aniden güçlü bir vuruş
- Kısa süreli duraklama
- İçeride boşluk oluşması
şeklinde hisseder.
Erken atımdan sonra kalp kısa süre bekleyebilir. Ardından gelen normal atım daha güçlü hissedildiği için kişi kalbinin durup yeniden başladığını düşünebilir.
Kalp yapısı normal olan kişilerde seyrek ekstrasistoller çoğunlukla ciddi değildir. Ancak çok sık tekrarlayan, egzersiz sırasında artan veya kalp hastalığı bulunan kişilerde görülen ekstrasistoller ayrıntılı değerlendirilmelidir.
Sinüs Taşikardisi
Sinüs taşikardisi, kalbin doğal uyarı merkezi tarafından normalden hızlı ritim oluşturulmasıdır.
Sinüs taşikardisi çoğunlukla vücudun bir ihtiyaca verdiği doğal yanıttır.
Başlıca nedenleri şunlardır:
- Egzersiz
- Heyecan ve stres
- Ateş
- Ağrı
- Kansızlık
- Sıvı kaybı
- Enfeksiyon
- Tiroit hormonlarının yüksekliği
- Düşük tansiyon
- Akciğer hastalıkları
- Gebelik
- Kalp yetersizliği
Sinüs taşikardisinde yalnızca kalp hızını düşürmeye çalışmak yeterli olmayabilir. Öncelikle altta yatan neden bulunmalıdır.
Supraventriküler Taşikardi
Supraventriküler taşikardi, kısa adıyla SVT, kalbin kulakçık veya AV düğüm çevresinden kaynaklanan hızlı ve çoğunlukla düzenli ritim bozukluğudur.
Ataklar genellikle:
- Aniden başlar.
- Aniden sona erer.
- Kalp hızı belirgin şekilde yükselir.
- Dakikalar veya saatler sürebilir.
- Boyunda güçlü vurma hissi oluşturabilir.
- Baş dönmesi ve nefes darlığına neden olabilir.
Tekrarlayan ve günlük yaşamı etkileyen SVT ataklarında ilaç tedavisi veya kateter ablasyonu değerlendirilebilir.
Atriyal Fibrilasyon
Atriyal fibrilasyon, kalbin üst odacıklarında düzensiz elektriksel aktivite oluşmasıdır.
Nabız çoğunlukla hızlı ve tamamen düzensiz hissedilir. Bazı hastalarda ise kalp hızı normal veya yavaş olabilir.
Atriyal fibrilasyon:
- Çarpıntı
- Nefes darlığı
- Halsizlik
- Efor kapasitesinde azalma
- Baş dönmesi
oluşturabilir.
En önemli risklerinden biri, kalp içerisinde pıhtı oluşmasına ve iskemik inmeye zemin hazırlamasıdır. Bu nedenle çarpıntı geçse bile atriyal fibrilasyon tanısı alan hastalarda inme riski ayrıca değerlendirilmelidir.
Atriyal Flutter
Atriyal flutter, kulakçıklarda hızlı ve düzenli bir elektriksel döngünün oluştuğu ritim bozukluğudur.
Kalp hızı hızlı ve düzenli olabileceği gibi iletim oranındaki değişikliklere bağlı olarak düzensiz de hissedilebilir.
Atriyal flutter da pıhtı ve inme riskiyle ilişkili olabilir. İlaç, kardiyoversiyon veya kateter ablasyonu seçenekleri değerlendirilebilir.
Ventriküler Taşikardi
Ventriküler taşikardi, kalbin alt odacıkları olan karıncıklardan kaynaklanan hızlı ritim bozukluğudur.
Özellikle:
- Daha önce kalp krizi geçirenlerde
- Kalp kasının pompalama gücü düşük olanlarda
- Kardiyomiyopati bulunanlarda
- Kalp kasında hasar dokusu olanlarda
hayati risk oluşturabilir.
Ventriküler taşikardi sırasında kalp vücuda yeterli kan pompalayamayabilir. Hastada:
- Şiddetli çarpıntı
- Baş dönmesi
- Bayılma
- Göğüs ağrısı
- Nefes darlığı
- Bilinç kaybı
gelişebilir.
Uzun süren veya dolaşımı bozan ventriküler taşikardi acil müdahale gerektirir.
Bradikardi ve Kalp Duraklamaları
Kalbin yavaş çalışması da çarpıntı hissine neden olabilir. Hasta kalbin durduğunu, atım atladığını veya ardından çok güçlü vurduğunu hissedebilir.
Yavaş ritim şu durumlarla ilişkili olabilir:
- Sinüs düğümü hastalığı
- AV blok
- Kalp hızını yavaşlatan ilaçlar
- Uyku apnesi
- Elektrolit bozuklukları
- Kalp krizi
- İleri yaşa bağlı elektriksel sistem hastalıkları
Bayılma, baş dönmesi veya uzun ritim duraklamaları bulunan hastalarda kalp pili gereksinimi değerlendirilebilir.
Kalp Dışı Çarpıntı Nedenleri
Stres ve Anksiyete
Stres sırasında adrenalin ve benzeri hormonların salgılanması kalp hızını artırabilir. Kişi kalp atımlarını daha güçlü ve hızlı hissedebilir.
Anksiyete ile ilişkili çarpıntıya:
- Hızlı nefes alıp verme
- Ellerde titreme
- Terleme
- Boğulma hissi
- Göğüste sıkışma
- Baş dönmesi
- Ölüm korkusu
eşlik edebilir.
Ancak her çarpıntının psikolojik olduğu varsayılmamalıdır. Öncelikle ciddi ritim bozuklukları ve diğer fiziksel nedenler değerlendirilmelidir.
Panik Atak
Panik atak sırasında çarpıntı aniden başlayabilir ve kişide kalp krizi geçiriyor hissi oluşturabilir.
Panik atağın belirtileri ile ritim bozukluğu belirtileri birbirine benzeyebilir. Kesin ayrım için atak sırasında EKG kaydı veya ritim takibi gerekebilir.
Kansızlık
Anemi, dokulara yeterli oksijen taşınamamasına neden olabilir. Kalp bu durumu telafi etmek için daha hızlı çalışabilir.
Kansızlıkta çarpıntıya:
- Halsizlik
- Solukluk
- Nefes darlığı
- Baş dönmesi
- Efor kapasitesinde azalma
- Saç dökülmesi
eşlik edebilir.
Tiroit Hastalıkları
Tiroit hormonlarının fazla çalışması kalp hızını artırabilir ve ritim bozukluklarına zemin hazırlayabilir.
Hipertiroidide:
- Çarpıntı
- Terleme
- Kilo kaybı
- Ellerde titreme
- Sıcağa tahammülsüzlük
- Huzursuzluk
- İshal
- Atriyal fibrilasyon
görülebilir.
Tiroit hormonlarının düşük olması ise nabzın yavaşlamasına ve ritim duraklamalarına katkıda bulunabilir.
Ateş ve Enfeksiyon
Vücut ısısı yükseldiğinde kalp hızı artabilir. Enfeksiyon sırasında ayrıca sıvı kaybı, tansiyon düşüklüğü ve vücudun artan oksijen ihtiyacı çarpıntıya neden olabilir.
Çarpıntıya yüksek ateş, bilinç değişikliği, tansiyon düşüklüğü veya nefes darlığı eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekebilir.
Sıvı Kaybı
Yoğun terleme, ishal, kusma veya yetersiz sıvı alımı dolaşımdaki kan hacmini azaltabilir.
Kalp, tansiyonu ve dolaşımı korumak amacıyla hızlanabilir.
Sıvı kaybında:
- Ağız kuruluğu
- Tansiyon düşüklüğü
- Baş dönmesi
- İdrar miktarında azalma
- Halsizlik
görülebilir.
Kan Şekerinin Düşmesi
Kan şekerinin düşmesi adrenalin salgılanmasını artırabilir.
Hipoglisemi sırasında:
- Çarpıntı
- Soğuk terleme
- Titreme
- Açlık
- Baş dönmesi
- Bilinç bulanıklığı
ortaya çıkabilir.
Özellikle insülin veya kan şekerini düşüren ilaç kullanan kişilerde bu belirtiler önemsenmelidir.
Elektrolit Bozuklukları
Potasyum, magnezyum, kalsiyum ve sodyum gibi elektrolitler kalbin elektriksel çalışmasında önemli rol oynar.
Elektrolit bozuklukları:
- Ekstrasistollere
- Hızlı ritimlere
- Yavaş ritimlere
- Elektriksel iletim problemlerine
- Hayati ventriküler ritim bozukluklarına
neden olabilir.
İdrar söktürücü kullanan, böbrek hastalığı bulunan veya yoğun kusma ve ishal yaşayan kişilerde elektrolit değerleri kontrol edilebilir.
Gebelik
Gebelikte dolaşımdaki kan miktarı ve kalbin iş yükü artar. Bu nedenle kalp hızı yükselebilir ve çarpıntı daha belirgin hissedilebilir.
Gebelikte çarpıntının çoğu ciddi olmayabilir. Ancak çarpıntıya bayılma, göğüs ağrısı, ciddi nefes darlığı veya ritim düzensizliği eşlik ediyorsa kardiyoloji değerlendirmesi gerekir.
Menopoz
Menopoz dönemindeki hormonal değişiklikler sıcak basması, terleme ve çarpıntıya neden olabilir.
Bununla birlikte menopoz yaş grubunda yüksek tansiyon, tiroit hastalıkları ve atriyal fibrilasyon gibi kalp-damar sorunlarının görülme ihtimali de artabilir. Şikâyetlerin yalnızca hormona bağlanması doğru değildir.
Çarpıntıya Neden Olabilen İlaçlar ve Maddeler
Bazı ilaçlar ve uyarıcı maddeler kalp hızını artırabilir veya ritim bozukluklarını tetikleyebilir.
Başlıca örnekler şunlardır:
- Kafein
- Enerji içecekleri
- Nikotin
- Alkol
- Burun açıcı ilaçlar
- Bazı astım ilaçları
- Tiroit ilaçlarının yüksek dozu
- Bazı antidepresanlar
- Dikkat eksikliği ilaçları
- Zayıflama ürünleri
- Bitkisel uyarıcılar
- Uyuşturucu ve uyarıcı maddeler
- Bazı antibiyotikler
- Bazı ritim ilaçları
Reçetesiz satılan ilaçlar ve bitkisel ürünler de çarpıntı oluşturabilir. Kullanılan tüm ilaçlar ve takviyeler doktora bildirilmelidir.
Kahve Kalp Çarpıntısı Yapar mı?
Kafein bazı kişilerde kalp hızını ve atımların fark edilmesini artırabilir. Ancak aynı miktarda kahve herkes üzerinde aynı etkiyi oluşturmaz.
Çarpıntı yaşayan kişi:
- Günlük kahve miktarını
- Enerji içeceği tüketimini
- Çay ve kola kullanımını
- Şikâyetin tüketim sonrasındaki zamanlamasını
takip edebilir.
Kafeini aniden ve tamamen kesmek bazı kişilerde baş ağrısı ve yoksunluk belirtileri oluşturabilir. Tüketim kademeli olarak azaltılabilir.
Tekrarlayan veya tehlike işaretleriyle birlikte olan çarpıntının yalnızca kahveye bağlanması doğru değildir.
Alkol Çarpıntıya Neden Olur mu?
Evet. Özellikle kısa sürede fazla miktarda alkol tüketimi atriyal fibrilasyon dâhil ritim bozukluklarını tetikleyebilir.
Alkol ayrıca:
- Sıvı kaybına
- Uyku kalitesinin bozulmasına
- Tansiyon değişikliklerine
- Elektrolit bozukluklarına
- Kalp kası üzerinde uzun dönem hasara
neden olabilir.
Çarpıntıyla alkol tüketimi arasında ilişki fark eden kişilerin tüketimi sınırlandırması veya bırakması gerekir.
Yemek Sonrası Çarpıntı Neden Olur?
Yemek sonrasında sindirim sistemine giden kan miktarı artar. Büyük ve ağır öğünler, reflü, kan şekeri değişiklikleri veya bazı içecekler çarpıntı hissini artırabilir.
Yemek sonrası çarpıntının olası nedenleri şunlardır:
- Fazla miktarda yemek
- Yüksek şekerli besinler
- Kafeinli içecekler
- Alkol
- Reflü ve mide şişkinliği
- Kan şekerinin hızlı yükselip düşmesi
- Yiyecek hassasiyetleri
- Yemek sonrası oluşan ritim bozukluğu
Şikâyet sık tekrarlıyorsa ritim kaydı ve metabolik değerlendirme gerekebilir.
Gece Yatarken Çarpıntı Neden Daha Fazla Hissedilir?
Sessiz bir ortamda ve yatış pozisyonunda kalp atımları daha belirgin fark edilebilir. Özellikle sol yana yatıldığında kalbin göğüs duvarına yakınlaşması atımların güçlü hissedilmesine neden olabilir.
Gece çarpıntısının diğer nedenleri şunlardır:
- Stres ve kaygı
- Geç saatte kafein tüketimi
- Alkol
- Reflü
- Uyku apnesi
- Atriyal fibrilasyon
- Ekstrasistoller
- Tiroit hastalıkları
Çarpıntı uykudan uyandırıyor, nefes kesilmesi veya göğüs ağrısıyla birlikte görülüyorsa değerlendirilmelidir.
Kalp Çarpıntısı Ne Zaman Tehlikelidir?
Çarpıntının tehlikeli olabileceğini düşündüren başlıca özellikler şunlardır:
- Bayılma veya bayılacak gibi olma
- Göğüs ağrısı
- Belirgin nefes darlığı
- Bilinç bulanıklığı
- Tansiyon düşüklüğü
- Soğuk terleme
- Morarma
- Çarpıntının egzersiz sırasında başlaması
- Atak sırasında nabzın çok hızlı veya çok yavaş olması
- Çarpıntının uzun süre devam etmesi
- Bilinen kalp hastalığının bulunması
- Ailede genç yaşta ani ölüm öyküsü
- Yeni başlayan nörolojik belirtiler
- Kalp krizi veya kalp ameliyatı öyküsü
- Kalbin pompalama gücünün düşük olması
Bu özelliklerden biri varsa ritim bozukluğu daha ciddi olabilir ve hızlı değerlendirme gerekir.
Hangi Belirtilerde 112 Aranmalıdır?
Çarpıntıya aşağıdaki belirtilerden biri eşlik ediyorsa 112 aranmalı veya acil servise başvurulmalıdır:
- Şiddetli ya da baskı tarzında göğüs ağrısı
- Dinlenme sırasında ciddi nefes darlığı
- Bayılma veya bilinç kaybı
- Yeni gelişen konuşma bozukluğu
- Yüzde kayma
- Kol veya bacakta ani güçsüzlük
- Çok düşük tansiyon belirtileri
- Soğuk terleme ve solukluk
- Dudaklarda morarma
- Uzun süren ve giderek kötüleşen hızlı ritim
- Kalp pili veya ICD bulunan hastada tekrarlayan cihaz şoku
Kişi acil belirti sırasında kendi aracıyla hastaneye gitmeye çalışmamalı ve belirtilerin kendiliğinden geçmesini beklememelidir.
Çarpıntı Sırasında Ne Yapılmalıdır?
Çarpıntı başladığında kişi öncelikle güvenli bir yerde oturmalı veya uzanmalıdır.
Yapılabilecekler şunlardır:
- Atağın başlangıç saatini not etmek
- Nabzı ölçmek
- Nabzın düzenli mi düzensiz mi olduğunu değerlendirmek
- Mümkünse tansiyonu ölçmek
- Akıllı saat veya cihaz varsa EKG kaydı almak
- Eşlik eden belirtileri not etmek
- Doktor tarafından daha önce verilen özel plana uymak
Yapılmaması gerekenler:
- Kontrolsüz ek ilaç almak
- Başkasının ritim ilacını kullanmak
- Yüksek doz sakinleştirici almak
- Çarpıntı geçsin diye yoğun egzersiz yapmak
- Göğüs ağrısını yalnızca strese bağlamak
- Bayılma hissi varken araç kullanmak
Bazı SVT türlerinde vagal manevralar fayda sağlayabilir. Ancak bu yöntemlerin doğru uygulanması için önceden hekim tarafından eğitim verilmiş olması gerekir.
Kalp Çarpıntısının Tanısı Nasıl Konulur?
Çarpıntının tanısında en önemli hedef, şikâyet sırasında kalp ritmini kaydetmektir.
Tanı süreci hastanın öyküsü, muayenesi ve ritim kayıtlarıyla başlar.
Çarpıntı Öyküsünde Hangi Sorular Sorulur?
Doktor değerlendirmesinde şu bilgiler önemlidir:
- Çarpıntı aniden mi, yavaş yavaş mı başlıyor?
- Ritim düzenli mi, düzensiz mi hissediliyor?
- Atak ne kadar sürüyor?
- Kendiliğinden mi bitiyor?
- Egzersizle ilişkili mi?
- Dinlenirken veya uyurken mi başlıyor?
- Bayılma, göğüs ağrısı veya nefes darlığı eşlik ediyor mu?
- Kafein, alkol veya stresle bağlantısı var mı?
- Kullanılan ilaçlar neler?
- Ailede ritim bozukluğu veya ani ölüm öyküsü var mı?
- Daha önce kalp hastalığı tanısı konuldu mu?
Atağın başlama ve bitiş şekli, ritim bozukluğunun türü hakkında önemli ipuçları verebilir.
EKG
Elektrokardiyografi, kalbin elektriksel aktivitesini birkaç saniye boyunca kaydeder.
EKG ile:
- Atriyal fibrilasyon
- Atriyal flutter
- Supraventriküler taşikardi
- Ventriküler ritimler
- AV blok
- Dal blokları
- Kalp krizi bulguları
- Bazı kalıtsal ritim hastalıkları
değerlendirilebilir.
Çarpıntı ataklar hâlindeyse rutin EKG normal çıkabilir. Bu durumda daha uzun süreli kayıt yöntemleri kullanılır.
Holter EKG
Holter EKG, kalp ritmini genellikle bir veya birkaç gün boyunca kesintisiz kaydeden taşınabilir cihazdır.
Holter ile:
- Günlük kalp hızı
- Ekstrasistol sayısı
- Atriyal fibrilasyon atakları
- Hızlı ve yavaş ritimler
- Gece ritmi
- Kalp duraklamaları
- Şikâyet anındaki ritim
değerlendirilebilir.
Her gün ortaya çıkan çarpıntılarda Holter oldukça yararlı olabilir.
Olay Kaydedici ve Uzun Süreli Ritim Cihazları
Çarpıntı haftada veya ayda birkaç kez görülüyorsa birkaç günlük Holter kaydı atağı yakalayamayabilir.
Bu durumda:
- Yama tipi uzun süreli kayıt cihazları
- Hastanın şikâyet anında çalıştırdığı olay kaydediciler
- Mobil EKG cihazları
kullanılabilir.
İmplante Edilebilir Ritim Kaydedici
Çok seyrek görülen bayılma veya çarpıntılarda cilt altına küçük bir kayıt cihazı yerleştirilebilir.
İmplante edilebilir loop recorder, kalp ritmini uzun süre takip edebilir ve ciddi ritim değişikliklerini otomatik olarak kaydedebilir.
Özellikle açıklanamayan bayılma ve seyrek ritim ataklarında değerlendirilebilir.
Akıllı Saat ve Telefon EKG’si
Akıllı saatler ve taşınabilir cihazlar:
- Kalp hızını ölçebilir.
- Düzensiz ritim uyarısı verebilir.
- Kısa süreli tek kanallı EKG kaydedebilir.
- Atak saatini belgeleyebilir.
Ancak bu cihazlar kesin tanı koymaz. Hareket, cilt teması ve cihaz algoritmaları yanlış uyarılara neden olabilir.
Elde edilen kayıtlar kardiyoloji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.
Ekokardiyografi
Ekokardiyografi kalbin yapısını ve pompalama fonksiyonunu değerlendirir.
Çarpıntı araştırmasında:
- Kalp kasının gücü
- Kalp odacıklarının büyüklüğü
- Kalp kapağı hastalıkları
- Doğuştan kalp sorunları
- Kalp yetersizliği
- Kalp çevresinde sıvı
incelenebilir.
Kalbin yapısal olarak normal olup olmaması, ritim bozukluğunun risk değerlendirmesinde önemlidir.
Efor Testi
Çarpıntı egzersiz sırasında ortaya çıkıyorsa efor testi uygulanabilir.
Test sırasında:
- Kalp ritmi
- EKG
- Tansiyon
- Göğüs ağrısı
- Egzersiz kapasitesi
takip edilir.
Egzersizle ortaya çıkan ritim bozuklukları ve kalp damar hastalığı bulguları araştırılabilir.
Bayılma veya ciddi ritim şüphesi bulunan kişilerde efor testi kontrollü ortamda yapılmalıdır.
Kan Tetkikleri
Çarpıntıya neden olabilecek kalp dışı sorunları değerlendirmek amacıyla şu testler istenebilir:
- Kan sayımı
- Demir ve ferritin
- Tiroit hormonları
- Potasyum
- Magnezyum
- Kalsiyum
- Böbrek fonksiyonları
- Kan şekeri
- Enfeksiyon göstergeleri
- Gerekli durumlarda kalp hasarı testleri
Laboratuvar sonuçları hastanın belirtileri ve kullandığı ilaçlarla birlikte değerlendirilmelidir.
Elektrofizyolojik Çalışma
Elektrofizyolojik çalışma, ritim bozukluğunun kaynağını kalbin içerisinden değerlendiren girişimsel bir işlemdir.
Kasık toplardamarından ilerletilen özel kateterlerle kalbin elektriksel iletimi incelenir.
İşlem sırasında:
- Ritim bozukluğu kontrollü biçimde başlatılabilir.
- Elektriksel döngünün yeri belirlenebilir.
- Aynı seansta kateter ablasyonu yapılabilir.
Özellikle tekrarlayan SVT, belirli atriyal flutter türleri veya ciddi ventriküler ritim bozukluklarında kullanılabilir.
Kalp Çarpıntısı Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi, çarpıntı hissine değil çarpıntının altında yatan nedene göre planlanır.
Yaşam Tarzı Düzenlemeleri
İyi huylu veya tetikleyiciyle ilişkili çarpıntılarda şu önlemler faydalı olabilir:
- Kafein tüketimini azaltmak
- Enerji içeceklerinden kaçınmak
- Sigarayı bırakmak
- Alkolü sınırlandırmak
- Düzenli uyumak
- Yeterli sıvı almak
- Stres yönetimi uygulamak
- Düzenli ve kontrollü egzersiz yapmak
- Reçetesiz ilaçları dikkatli kullanmak
Bu önlemler ciddi bir ritim bozukluğunun tedavisinin yerine geçmez.
Altta Yatan Hastalığın Tedavisi
Çarpıntı:
- Kansızlığa bağlıysa demir veya neden tedavisi,
- Tiroit hastalığına bağlıysa hormon düzenlemesi,
- Enfeksiyona bağlıysa uygun tedavi,
- Sıvı kaybına bağlıysa sıvı ve elektrolit desteği,
- Kan şekeri düşüklüğüne bağlıysa diyabet tedavisinin düzenlenmesi
gerekebilir.
İlaç Tedavisi
Ritim bozukluğunun türüne göre:
- Beta blokerler
- Bazı kalsiyum kanal blokerleri
- Antiaritmik ilaçlar
- Kan sulandırıcı ilaçlar
- Elektrolit tedavileri
kullanılabilir.
Antiaritmik ilaçlar bazı hastalarda farklı ve daha ciddi ritim sorunlarına yol açabileceği için kontrolsüz kullanılmamalıdır.
Elektriksel Kardiyoversiyon
Hızlı ritim dolaşımı bozuyorsa veya uygun hazırlık sonrasında normal ritmin yeniden sağlanması amaçlanıyorsa elektriksel kardiyoversiyon uygulanabilir.
Hasta kısa süreli anestezi altında olduğu için elektrik uygulamasını hissetmez.
Atriyal fibrilasyon ve atriyal flutter gibi ritimlerde pıhtı riski açısından kan sulandırıcı planlaması yapılması gerekebilir.
Kateter Ablasyonu
Kateter ablasyonu, ritim bozukluğuna neden olan elektriksel bölgenin ısı, soğutma veya farklı enerji yöntemleriyle etkisiz hâle getirilmesidir.
Şu durumlarda değerlendirilebilir:
- Tekrarlayan supraventriküler taşikardi
- Atriyal flutter
- Belirli atriyal fibrilasyon hastaları
- Sık ve şikâyet oluşturan ekstrasistoller
- Bazı ventriküler taşikardiler
- İlaçlara rağmen devam eden ritim bozuklukları
Her çarpıntı hastasına ablasyon uygulanmaz. Ritim bozukluğunun EKG ile belgelenmesi ve uygunluğun değerlendirilmesi gerekir.
Kalp Pili
Kalp pili:
- Belirti oluşturan ciddi bradikardi
- İleri AV blok
- Uzun kalp duraklamaları
- Sinüs düğümü hastalığı
bulunan uygun hastalarda kullanılabilir.
Kalp pili hızlı ritimlerin çoğunu ortadan kaldırmaz. Temel görevi tehlikeli yavaşlamaları önlemektir.
ICD
İmplante edilebilir kardiyoverter defibrilatör, hayati tehlikeli karıncık ritimlerini algılayıp sonlandırabilen cihazdır.
Daha önce kalp durması yaşayan veya ciddi ventriküler ritim riski bulunan seçilmiş hastalarda değerlendirilebilir.
Çarpıntı Tedavilerinin Karşılaştırılması
| Tedavi yöntemi | Temel kullanım amacı |
|---|---|
| Yaşam tarzı düzenlemesi | Kafein, stres, uykusuzluk ve benzeri tetikleyicileri azaltmak |
| Altta yatan hastalığın tedavisi | Kansızlık, tiroit veya enfeksiyon gibi nedeni düzeltmek |
| Kalp hızı düzenleyici ilaçlar | Hızlı kalp ritmini kontrol etmek |
| Antiaritmik ilaçlar | Belirli ritim bozukluklarını önlemek veya sonlandırmak |
| Kan sulandırıcı | Atriyal fibrilasyonda uygun hastalarda inme riskini azaltmak |
| Kardiyoversiyon | Devam eden hızlı ritmi normal ritme çevirmek |
| Kateter ablasyonu | Ritim bozukluğunun elektriksel kaynağını tedavi etmek |
| Kalp pili | Yavaş ritim ve iletim bloklarını önlemek |
| ICD | Hayati tehlikeli ventriküler ritimleri sonlandırmak |
Kalp Çarpıntısı Nasıl Önlenebilir?
Bütün çarpıntı ataklarını önlemek mümkün olmayabilir. Ancak tetikleyici faktörlerin kontrolü atak sıklığını azaltabilir.
Önerilebilecek adımlar şunlardır:
- Düzenli uyku alışkanlığı oluşturmak
- Yoğun kafein ve enerji içeceğinden kaçınmak
- Sigara ve nikotini bırakmak
- Aşırı alkol tüketmemek
- Yeterli sıvı almak
- Doktor önerisi olmadan zayıflama ürünü kullanmamak
- Tansiyon ve kan şekerini kontrol etmek
- Tiroit hastalıklarını düzenli takip etmek
- Uyku apnesini tedavi etmek
- Düzenli fiziksel aktivite yapmak
- Stresi yönetmek
- Reçeteli ilaçları düzenli kullanmak
Kalp Çarpıntısı Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar
| Yaygın inanış | Gerçek |
|---|---|
| Her çarpıntı kalp krizi belirtisidir | Çarpıntının birçok kalp dışı nedeni olabilir |
| Çarpıntı psikolojikse kalp kontrolüne gerek yoktur | Önce fiziksel ve ritimsel nedenler değerlendirilmelidir |
| Nabız normal çıkarsa ritim bozukluğu yoktur | Atak geçmişse muayene sırasında nabız normal olabilir |
| Kalbin teklemesi kalbin durduğu anlamına gelir | Çoğunlukla erken atım ve kısa duraklama hissedilir |
| Akıllı saat kesin tanı koyar | Cihaz kayıtları hekim tarafından doğrulanmalıdır |
| Kahveyi bırakmak bütün çarpıntıları geçirir | Ciddi ritim bozuklukları farklı tedaviler gerektirir |
| Çarpıntı gençlerde tehlikeli olmaz | Kalıtsal veya ciddi ritim hastalıkları gençlerde de görülebilir |
| Çarpıntı ilacı başkasından alınabilir | Yanlış ilaç ciddi ritim ve tansiyon sorunlarına yol açabilir |
| Ablasyon açık kalp ameliyatıdır | Çoğunlukla damar içerisinden kateterle yapılır |
| Çarpıntı geçince doktora gitmeye gerek yoktur | Bayılma veya risk faktörü varsa atak sonlansa da değerlendirme gerekir |
Kalp Çarpıntısı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Kalp çarpıntısı kaç dakika sürerse tehlikelidir?
Tehlike yalnızca sürenin uzunluğuna göre belirlenmez.
Birkaç saniyelik çarpıntıya bayılma eşlik ediyorsa önemli olabilir. Saatler süren ancak dolaşımı bozmayan bir ritim de yine değerlendirme gerektirir.
Çarpıntı uzun sürüyorsa veya göğüs ağrısı, nefes darlığı ve baş dönmesi oluşturuyorsa tıbbi yardım alınmalıdır.
Nabız kaç olursa acile gidilmelidir?
Herkes için geçerli tek bir nabız sınırı yoktur.
Nabzın çok hızlı veya çok yavaş olmasıyla birlikte bayılma, göğüs ağrısı, nefes darlığı, bilinç değişikliği veya tansiyon düşüklüğü varsa acil değerlendirme gerekir.
Kalp çarpıntısı uykudan uyandırır mı?
Evet. Atriyal fibrilasyon, SVT, ekstrasistol, uyku apnesi, reflü veya anksiyete gece çarpıntısına neden olabilir.
Tekrarlayan ve uykudan uyandıran ataklarda ritim kaydı gerekebilir.
Çarpıntı ve nefes darlığı neden birlikte olur?
Hızlı veya düzensiz ritim kalbin dolumunu ve pompalama verimini azaltabilir. Bu durum nefes darlığına neden olabilir.
Kansızlık, akciğer hastalığı, panik atak ve kalp yetersizliği de iki şikâyeti birlikte oluşturabilir.
Çarpıntı kalp krizi belirtisi olabilir mi?
Kalp krizi sırasında çarpıntı gelişebilir. Ancak çarpıntı tek başına kalp krizi anlamına gelmez.
Çarpıntıya göğüs baskısı, soğuk terleme, bulantı veya kola ve çeneye yayılan ağrı eşlik ediyorsa 112 aranmalıdır.
Kalp çarpıntısı tansiyonu yükseltir mi?
Stres ve hızlı kalp atımı geçici tansiyon yükselmesine neden olabilir. Bazı ciddi ritim bozukluklarında ise tansiyon düşebilir.
Tansiyon değişikliği ritmin türüne ve kişinin kalp fonksiyonlarına göre farklılık gösterir.
Ekstrasistol tehlikeli midir?
Kalbi yapısal olarak normal olan kişilerde seyrek ekstrasistoller çoğunlukla iyi huyludur.
Çok sık olan, egzersizde artan, bayılma oluşturan veya kalp hastalığıyla birlikte görülen ekstrasistoller değerlendirilmelidir.
Çarpıntı için hangi bölüme gidilir?
Tekrarlayan çarpıntılar kardiyoloji uzmanı tarafından değerlendirilebilir.
Ritim bozukluğunun ayrıntılı inceleme veya ablasyon gerektirdiği durumlarda elektrofizyoloji konusunda deneyimli kardiyoloji uzmanına başvurulabilir.
Çarpıntı Holter’de çıkmazsa ne yapılır?
Atak Holter süresi içerisinde yaşanmadıysa kayıt normal olabilir.
Şikâyetin sıklığına göre daha uzun süreli yama cihazı, olay kaydedici veya cilt altı ritim kaydedici değerlendirilebilir.
Çarpıntı için ekokardiyografi gerekir mi?
Her çarpıntıda zorunlu olmayabilir. Ancak kalp hastalığı şüphesi, anormal EKG, sık ritim bozukluğu veya ailede ani ölüm öyküsü varsa ekokardiyografi istenebilir.
Stres çarpıntısı nasıl anlaşılır?
Çarpıntının stresli dönemlerde ortaya çıkması ve sakinleşmeyle azalması psikolojik bir tetikleyiciyi düşündürebilir.
Ancak kesin ayrım için kalp ritminin atak sırasında kaydedilmesi gerekir.
Çarpıntı için magnezyum kullanılabilir mi?
Magnezyum eksikliği bazı ritim sorunlarına katkıda bulunabilir. Ancak kan değeri normal olan herkesin kontrolsüz magnezyum kullanması gerekli değildir.
Böbrek hastalarında fazla magnezyum ciddi yan etkilere yol açabilir.
Çarpıntı sırasında öksürmek ritmi düzeltir mi?
Öksürme veya farklı vagal manevralar bazı SVT türlerinde etkili olabilir. Ancak her hızlı ritimde güvenli veya etkili değildir.
Bu yöntemler yalnızca hekim tarafından uygun görülmüş ve kişiye öğretilmişse uygulanmalıdır.
Kalp çarpıntısı için ablasyon kesin çözüm müdür?
Bazı SVT ve atriyal flutter türlerinde ablasyon kalıcı tedavi sağlayabilir. Atriyal fibrilasyon ve karmaşık ritimlerde tekrar atak veya ikinci işlem gerekebilir.
Sonuç ritmin türüne ve kalbin yapısına göre değişir.
Çarpıntı Değerlendirmesinde Risk Tablosu
| Klinik durum | Genel yaklaşım |
|---|---|
| Kısa süreli, seyrek ve belirtisiz teklemeler | Planlı değerlendirme ve tetikleyicilerin izlenmesi |
| Tekrarlayan hızlı ve düzenli ataklar | EKG veya uzun süreli ritim kaydı |
| Hızlı ve tamamen düzensiz nabız | Atriyal fibrilasyon açısından değerlendirme |
| Egzersiz sırasında çarpıntı | EKG, ekokardiyografi ve gerekirse efor testi |
| Bayılmayla birlikte çarpıntı | Acil veya hızlı kardiyoloji değerlendirmesi |
| Kalp hastasında yeni çarpıntı | Gecikmeden ritim ve kalp fonksiyonu değerlendirmesi |
| Göğüs ağrısı ve nefes darlığıyla çarpıntı | Acil değerlendirme |
| Ailede genç yaşta ani ölüm öyküsü | Kalıtsal ritim hastalıkları açısından ayrıntılı inceleme |
Kalp Çarpıntısında Kişiye Özel Değerlendirme
Kalp çarpıntısı, zararsız erken atımlardan hayati risk taşıyan ritim bozukluklarına kadar geniş bir neden grubuna bağlı olabilir.
Çarpıntının değerlendirilmesinde:
- Atağın nasıl başladığı ve bittiği
- Düzenli veya düzensiz olması
- Ne kadar sürdüğü
- Egzersizle ilişkisi
- Bayılma ve göğüs ağrısı bulunması
- Kalbin yapısal durumu
- Kullanılan ilaçlar
- Tiroit, kansızlık ve elektrolit değerleri
- Ailede ritim bozukluğu veya ani ölüm öyküsü
birlikte dikkate alınmalıdır.
Şikâyet sırasında alınan EKG kaydı tanının en değerli parçalarından biridir. Atakların seyrek olduğu durumlarda uzun süreli ritim cihazlarından yararlanılabilir.
Kalp çarpıntısının tehlikeli olup olmadığını belirleyen yalnızca kalbin ne kadar hızlı attığı değildir. Ritmin kaynağı, kalbin pompalama gücü ve çarpıntının dolaşım üzerindeki etkisi birlikte değerlendirilmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Çarpıntıya bayılma, göğüs ağrısı, ciddi nefes darlığı, bilinç değişikliği veya yeni nörolojik belirtiler eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden 112 aranmalıdır. Tekrarlayan çarpıntılarda tanı ve tedavi kardiyoloji değerlendirmesiyle planlanmalıdır.
