Sanal Anjiyo Nedir? BT Anjiyo Nasıl Çekilir?

Kalbi besleyen koroner damarlarda plak, daralma veya tıkanıklık bulunup bulunmadığını değerlendirmek için farklı görüntüleme yöntemleri kullanılabilir. Bunlardan biri halk arasında sanal anjiyo, tıbbi olarak ise koroner BT anjiyografi adı verilen bilgisayarlı tomografi incelemesidir.

Sanal anjiyoda kasık veya el bileği atardamarından kalbe kateter ilerletilmez. Bunun yerine çoğunlukla kol toplardamarından kontrast madde verilir ve yüksek çözünürlüklü bilgisayarlı tomografi cihazıyla kalp damarlarının görüntüleri alınır.

Elde edilen ince kesitler bilgisayar ortamında birleştirilerek koroner damarların üç boyutlu görüntüleri oluşturulabilir. Böylece damar duvarındaki kireçli ve kireçsiz plaklar, damarların anatomisi ve olası daralmalar değerlendirilebilir.

Sanal anjiyo tanısal bir görüntüleme yöntemidir; damarı açmaz ve stent takılmasını sağlamaz. İncelemede ciddi bir darlık tespit edilirse hastanın klinik durumuna göre klasik koroner anjiyografi gerekebilir.

Sanal anjiyo özellikle koroner arter hastalığı olasılığı düşük veya orta düzeyde bulunan, ancak göğüs ağrısı gibi şikâyetleri nedeniyle kalp damarlarının değerlendirilmesi gereken uygun hastalarda tercih edilebilir.

Sanal Anjiyo Nedir?

Sanal anjiyo, bilgisayarlı tomografi teknolojisi kullanılarak kalp damarlarının görüntülenmesidir. İşlemin temel amacı, koroner arterlerde aterosklerotik plak veya önemli daralma bulunup bulunmadığını araştırmaktır.

İnceleme sırasında:

• Hastanın kol toplardamarına damar yolu açılır.
• Kalp ritmi ve tansiyon değerlendirilir.
• Uygun hastalarda kalp hızını düşürücü ilaç uygulanabilir.
• Koroner damarların genişlemesi için dil altı ilaç verilebilir.
• İyot içeren kontrast madde damar yolundan uygulanır.
• Hasta kısa süre nefesini tutarken tomografi görüntüleri alınır.
• Görüntüler bilgisayar ortamında ayrıntılı olarak incelenir.

Sanal anjiyo sayesinde yalnızca damar içindeki daralma değil, damar duvarında henüz ciddi darlık oluşturmayan plaklar da görülebilir.

Koroner BT Anjiyografi Neyi Gösterir?

Koroner BT anjiyografi ile şu yapılar değerlendirilebilir:

• Koroner damarların anatomisi
• Damar duvarındaki aterosklerotik plaklar
• Kireçli plaklar
• Kireçsiz veya yumuşak plaklar
• Karma yapılı plaklar
• Damar içerisindeki daralmanın yeri
• Darlığın yaklaşık derecesi
• Koroner damarların doğuştan farklı çıkışları
• Daha önce takılmış bazı stentlerin durumu
• Bypass damarlarının açıklığı
• Aort damarının yapısı
• Kalp zarında sıvı
• Bazı kalp kapağı ve göğüs yapıları

Sanal anjiyo, damarların anatomisini ayrıntılı gösterse de görülen her darlığın kalp kasının kanlanmasını ne kadar etkilediğini tek başına kesin olarak belirlemeyebilir.

Bu nedenle bazı hastalarda ek olarak:

• Efor testi
• Stres ekokardiyografisi
• Miyokart perfüzyon görüntülemesi
• BT tabanlı akım değerlendirmesi
• Klasik koroner anjiyografi

gerekebilir.

Sanal Anjiyo ile Klasik Anjiyo Aynı mıdır?

Hayır. Her iki yöntem de koroner damarları değerlendirmek için kullanılsa da uygulanma biçimleri ve tedavi imkânları farklıdır.

Klasik koroner anjiyografide el bileği veya kasık atardamarından kateter ilerletilir. Kateter koroner damarların başlangıcına yerleştirilerek kontrast madde verilir.

Sanal anjiyoda ise kateter kalp damarlarına ilerletilmez. Kontrast madde kol toplardamarından verilir ve bilgisayarlı tomografiyle görüntüleme yapılır.

Sanal Anjiyo ve Klasik Anjiyo Arasındaki Farklar

Özellik	Sanal anjiyo	Klasik koroner anjiyo
Uygulama yöntemi	Bilgisayarlı tomografiyle görüntüleme	Atardamardan kateterle görüntüleme
Damar girişi	Kol toplardamarından damar yolu	El bileği veya kasık atardamarı
Anestezi	Genellikle gerekmez	Giriş bölgesine lokal anestezi
Hastanede yatış	Çoğunlukla gerekmez	İşleme göre gözlem gerekebilir
Damar duvarındaki plak	Ayrıntılı gösterilebilir	Temel olarak damar iç boşluğu değerlendirilir
Stent takılması	Yapılamaz	Gerekirse aynı seansta yapılabilir
Radyasyon	Vardır	Vardır
Kontrast madde	Kullanılır	Kullanılır
İşlem sonrası dinlenme	Genellikle kısa	Giriş yoluna göre daha uzun olabilir
Kanama riski	Atardamar girişi olmadığı için düşüktür	Giriş bölgesinde kanama olabilir
Yoğun kireçlenmede değerlendirme	Zorlaşabilir	Daha net anatomik değerlendirme yapılabilir
Akut kalp krizinde kullanım	Genellikle ilk tercih değildir	Acil tanı ve tedavide kullanılabilir

Sanal anjiyo, klasik anjiyonun her durumda yerine geçen bir yöntem değildir. Hangi yöntemin uygun olduğuna hastanın belirtileri ve klinik riski değerlendirilerek karar verilir.

Sanal Anjiyo Nasıl Yapılır?

Sanal anjiyo işlemi bilgisayarlı tomografi ünitesinde gerçekleştirilir.

Hasta Bilgileri Değerlendirilir

İşlem öncesinde hastaya şu konular sorulur:

• Göğüs ağrısının özellikleri
• Daha önce kalp krizi geçirilmesi
• Stent veya bypass öyküsü
• Böbrek hastalığı
• Diyabet
• Tiroit hastalığı
• Astım
• Kontrast madde alerjisi
• Kullanılan ilaçlar
• Gebelik ihtimali
• Kalp ritim bozuklukları

Özellikle böbrek fonksiyonları ve daha önce yaşanan kontrast reaksiyonları işlem planı açısından önemlidir.

Damar Yolu Açılır

Kontrast maddenin uygulanması için çoğunlukla kol toplardamarına damar yolu yerleştirilir.

Sanal anjiyoda klasik anjiyodaki gibi atardamara girilmez.

Kalp Hızı Değerlendirilir

Koroner damarlar kalbin hareketiyle birlikte sürekli yer değiştirir. Görüntülerin net olabilmesi için kalp hızının düzenli ve uygun düzeyde olması önemlidir.

Kalp hızı yüksekse, sağlık ekibinin değerlendirmesiyle kalbi yavaşlatan bir ilaç uygulanabilir.

Bu ilaçlar:

• Düşük tansiyonu bulunan,
• Çok yavaş nabzı olan,
• Bazı kalp blokları bulunan,
• Kontrolsüz astımı olan

kişilerde uygun olmayabilir.

Kalp hızını düşürücü ilaçlar hasta tarafından işlem öncesinde kendiliğinden alınmamalıdır.

Koroner Damarları Genişletici İlaç Verilebilir

Uygun hastalarda koroner damarların daha net görüntülenmesi için dil altına nitrat içeren ilaç uygulanabilir.

Bu ilaç:

• Baş ağrısı,
• Yüzde sıcaklık,
• Baş dönmesi,
• Tansiyon düşüklüğü

oluşturabilir.

Yakın zamanda sertleşme sorunu için kullanılan bazı ilaçları alan hastalarda nitrat verilmesi ciddi tansiyon düşüklüğüne neden olabilir. Bu nedenle kullanılan bütün ilaçlar sağlık ekibine bildirilmelidir.

EKG Elektrotları Yerleştirilir

Tomografi çekiminin kalp atımlarıyla uyumlu yapılabilmesi için göğse EKG elektrotları yapıştırılır.

Cihaz, görüntüleri kalbin hareketinin en az olduğu uygun zaman aralıklarında kaydeder.

Kontrast Madde Verilir

İyot içeren kontrast madde otomatik enjektör yardımıyla damar yolundan hızlı şekilde uygulanır.

Kontrast sırasında hasta:

• Vücutta sıcaklık yayılması,
• Ağızda metalik tat,
• Kısa süreli idrar yapma hissi

yaşayabilir.

Bu hisler çoğunlukla birkaç saniye içerisinde geçer.

Kaşıntı, nefes darlığı, boğazda şişme veya yoğun bulantı gelişirse sağlık ekibine hemen bildirilmelidir.

Nefes Tutularak Görüntüleme Yapılır

Hasta tomografi masasında sırtüstü yatar. Cihazın yönlendirmesiyle kısa süre nefesini tutması istenir.

Nefes tutma sırasında kalp ve göğüs hareketi azalır. Bu durum damar görüntülerinin daha net olmasını sağlar.

Görüntüleme kısmı oldukça kısa sürebilir. Ancak hazırlık, kalp hızının düzenlenmesi ve işlem sonrası gözlem toplam süreyi uzatabilir.

Görüntüler İşlenir

Çekim sonrasında elde edilen ince kesitler özel bilgisayar programlarıyla incelenir.

Radyoloji ve kardiyoloji alanında deneyimli hekimler:

• Koroner damarların çıkışlarını,
• Plakların özelliklerini,
• Darlığın yerini ve derecesini,
• Damarların görüntü kalitesini,
• Kalp dışındaki önemli bulguları

değerlendirir.

Sanal Anjiyo Ne Kadar Sürer?

Tomografi görüntülerinin alınması çoğunlukla kısa sürer. Ancak işlemin toplam süresi şu aşamalara göre değişebilir:

• Hasta hazırlığı
• Damar yolunun açılması
• Kalp hızının ölçülmesi
• Kalp hızını düşüren ilacın etkisinin beklenmesi
• Kontrast uygulaması
• Görüntülerin kontrol edilmesi
• İşlem sonrası kısa gözlem

Kalp hızı yüksek veya düzensiz olan kişilerde hazırlık süresi daha uzun olabilir.

İşlemden sonra raporun hazırlanması, görüntülerin ayrıntılı incelenmesi nedeniyle çekim süresinden daha uzun sürebilir.

Sanal Anjiyo Ağrılı mıdır?

Sanal anjiyo genellikle ağrılı bir işlem değildir.

Hasta:

• Damar yolu açılırken iğne batmasını,
• Kontrast verildiğinde sıcaklık hissini,
• Dil altı ilaç sonrasında baş ağrısını,
• Kısa süre nefes tutmaya bağlı rahatsızlığı

hissedebilir.

Kapalı alan korkusu yaşayan kişilerde tomografi cihazına girmek kaygı oluşturabilir. Ancak bilgisayarlı tomografi cihazının tüneli MR cihazına göre daha kısa ve geniştir.

Sanal Anjiyo Sırasında Hasta Uyutulur mu?

Hayır. Sanal anjiyo çoğunlukla hasta uyanıkken yapılır.

Genel anestezi veya derin sedasyon gerekmez. Hastanın nefes tutma komutlarına uyabilmesi için uyanık olması önemlidir.

Şiddetli kaygısı veya hareketsizlik sorunu bulunan özel hastalarda farklı bir planlama gerekebilir.

Sanal Anjiyo Hangi Durumlarda Uygulanır?

Koroner BT anjiyografi özellikle koroner arter hastalığı ihtimali bulunan ancak doğrudan klasik anjiyo gerektirmeyen uygun hastalarda değerlendirilebilir.

Göğüs Ağrısının Araştırılması

Göğüs ağrısı kalp, akciğer, mide veya kas-iskelet sisteminden kaynaklanabilir.

Koroner arter hastalığı ihtimali düşük veya orta düzeyde olan bazı kişilerde sanal anjiyo, koroner damarlarda önemli plak veya daralma bulunup bulunmadığını değerlendirmek için kullanılabilir.

Şüpheli veya Yetersiz Efor Testi Sonrası

Efor testi:

• Şüpheli sonuçlandıysa,
• Hasta yeterli efor düzeyine ulaşamadıysa,
• EKG değişiklikleri kesin yorumlanamadıysa,
• Şikâyetler devam ediyorsa

koroner BT anjiyografi değerlendirilebilir.

Koroner Damar Anatomisinin İncelenmesi

Bazı kişilerde koroner damarlar normalden farklı bir noktadan çıkabilir veya alışılmadık bir yol izleyebilir.

Sanal anjiyo:

• Koroner damar çıkış anomalilerini,
• Damarın kalp ve büyük damarlarla ilişkisini,
• Doğuştan damar varyasyonlarını

üç boyutlu olarak gösterebilir.

Bypass Damarlarının Değerlendirilmesi

Bypass damarları doğal koroner damarlara göre daha geniş ve daha az hareketlidir. Bu nedenle bazı bypass greftleri BT anjiyografiyle başarılı biçimde değerlendirilebilir.

Ancak doğal koroner damarların yoğun kireçli olması veya çok sayıda cerrahi klips bulunması görüntü kalitesini etkileyebilir.

Bazı Stentlerin Kontrolü

Stent çapı yeterince genişse ve görüntü kalitesi uygunsa stent içi açıklık değerlendirilebilir.

Bununla birlikte:

• Küçük çaplı stentler,
• Yoğun metal yapısı,
• Üst üste yerleştirilmiş stentler,
• Hareketli damar bölgeleri

stent içinin değerlendirilmesini zorlaştırabilir.

Stent içinde yeniden daralma şüphesi yüksek olan hastalarda klasik anjiyo daha uygun olabilir.

Kalp Ameliyatı veya Kapak İşlemleri Öncesi

Belirli kalp kapağı girişimleri veya ameliyatlar öncesinde:

• Koroner damarlar,
• Aort,
• Damar yolları,
• Kalbin anatomik ölçümleri

BT ile değerlendirilebilir.

Bu inceleme standart sanal anjiyodan daha farklı bir protokol gerektirebilir.

Koroner Arter Hastalığının Dışlanması

Sanal anjiyonun önemli özelliklerinden biri, teknik olarak kaliteli ve normal bir incelemede önemli koroner damar hastalığını dışlama gücünün yüksek olmasıdır.

Bu nedenle uygun risk grubundaki hastalarda gereksiz klasik anjiyoyu önlemeye yardımcı olabilir.

Sanal Anjiyonun Kullanım Alanları

Kullanım alanı	Sağladığı bilgi
Göğüs ağrısı	Koroner plak veya önemli darlık araştırması
Şüpheli efor testi	Koroner damar anatomisinin görüntülenmesi
Damar anomalisi	Damarların çıkışı ve izlediği yol
Bypass kontrolü	Greftlerin açıklığı
Bazı stentlerin kontrolü	Stent içi açıklığın sınırlı değerlendirilmesi
Ameliyat öncesi planlama	Kalp ve büyük damar anatomisi
Koroner risk değerlendirmesi	Plak varlığı ve yaygınlığı
Normal damarların gösterilmesi	Önemli koroner hastalığın dışlanmasına yardımcı olma

Sanal Anjiyo Kimlere Uygun Olmayabilir?

Koroner BT anjiyografi her hasta için uygun değildir.

Aşağıdaki durumlarda görüntü kalitesi düşebilir veya işlem riski artabilir:

• İleri böbrek fonksiyon bozukluğu
• İyotlu kontrast maddeye ciddi reaksiyon öyküsü
• Kontrol edilemeyen çok hızlı kalp ritmi
• Belirgin düzensiz ritim
• Nefesini yeterince tutamama
• Aşırı koroner damar kireçlenmesi
• Çok küçük ve yoğun metal yapılı stentler
• Gebelik
• Kontrolsüz hipertiroidi
• Çok düşük tansiyon
• Bazı ciddi kalp blokları
• Kalp hızını düşürücü ilaç kullanımına engel durumlar
• Ciddi ve kontrolsüz astım
• Hastanın tomografi masasına uygun pozisyonda yatamaması

Bu durumların bazıları kesin engel değildir. Risk ve fayda değerlendirmesiyle farklı çekim protokolleri uygulanabilir.

Akut Kalp Krizinde Sanal Anjiyo Yapılır mı?

Akut kalp krizi düşündüren yüksek riskli belirtilerde sanal anjiyo çoğunlukla ilk tercih değildir.

Şu belirtiler varsa:

• Dinlenirken devam eden göğüs baskısı
• Kola veya çeneye yayılan ağrı
• Soğuk terleme
• Nefes darlığı
• EKG’de kalp krizi bulgusu
• Troponin yüksekliği
• Tansiyon düşüklüğü
• Ciddi ritim bozukluğu

hastanın acil değerlendirilmesi ve gerekli durumda klasik koroner anjiyoya alınması gerekebilir.

Sanal anjiyoda darlık görülse bile stent takılamadığı için acil damar açılması gereken hastalarda zaman kaybına neden olabilir.

Koroner Kalsiyum Skoru ile Sanal Anjiyo Aynı mıdır?

Hayır. Bu iki inceleme aynı tomografi cihazıyla yapılabilse de amaçları farklıdır.

Koroner kalsiyum skoru, kontrast madde verilmeden koroner damarlardaki kalsiyum miktarını ölçer.

Sanal anjiyo ise kontrast madde kullanılarak damar içini, plakları ve daralmaları görüntüler.

Kalsiyum Skoru ve Sanal Anjiyo Karşılaştırması

Özellik	Koroner kalsiyum skoru	Sanal anjiyo
Kontrast madde	Kullanılmaz	Kullanılır
Temel amaç	Kalsiyum yükünü ölçmek	Damar ve plakları görüntülemek
Darlığı gösterme	Doğrudan göstermez	Yaklaşık olarak gösterebilir
Kireçsiz plak	Göstermez	Gösterebilir
Çekim süresi	Kısadır	Hazırlık gerektirebilir
Böbrek etkisi	Kontrast olmadığı için beklenmez	Kontrast nedeniyle risk olabilir
Kullanım alanı	Belirti olmayan seçilmiş kişilerde risk sınıflaması	Belirti veya klinik şüphede damar değerlendirmesi

Kalsiyum skorunun sıfır olması, özellikle genç kişilerde kireçsiz plak bulunmadığını kesin olarak göstermez.

Sanal Anjiyonun Avantajları Nelerdir?

Atardamara Kateter Yerleştirilmez

İşlem yalnızca kol toplardamarından damar yolu açılarak yapılır.

Bu nedenle:

• Kasık veya bilek atardamarında kanama,
• Giriş bölgesinde büyük morluk,
• Atardamar hasarı,
• Uzun yatış

gibi klasik anjiyoya özgü bazı riskler bulunmaz.

Damar Duvarındaki Plakları Gösterebilir

Klasik anjiyo temel olarak kontrastla dolan damar iç boşluğunu gösterir.

Sanal anjiyo ise damar duvarındaki:

• Kireçli,
• Kireçsiz,
• Karma

plakları değerlendirebilir.

Damar henüz ciddi daralmamış olsa bile erken aterosklerotik değişiklikler görülebilir.

Üç Boyutlu Görüntü Sağlar

Koroner damarlar farklı açılardan ve üç boyutlu olarak incelenebilir.

Bu özellik doğuştan damar anomalileri ve cerrahi planlama açısından yararlı olabilir.

İşlem Sonrası İyileşme Hızlıdır

Atardamar girişi olmadığı için hasta çoğunlukla kısa gözlem sonrasında günlük yaşamına dönebilir.

Önemli Koroner Hastalığı Dışlamaya Yardımcı Olabilir

Uygun hastada kaliteli ve normal bir inceleme, önemli koroner darlık olasılığını büyük ölçüde azaltabilir.

Bu özellik, gereksiz girişimsel anjiyografilerin önlenmesine yardımcı olabilir.

Sanal Anjiyonun Dezavantajları ve Sınırlılıkları Nelerdir?

Stent Takılamaz

Sanal anjiyo yalnızca görüntüleme sağlar.

Ciddi darlık tespit edilirse hasta daha sonra klasik anjiyo için yeniden hazırlanmak zorunda kalabilir.

Yoğun Kireçlenme Görüntüyü Bozabilir

Koroner damarlardaki yoğun kalsiyum, tomografi görüntüsünde olduğundan daha geniş görünebilir.

Bu durum:

• Darlığın fazla tahmin edilmesine,
• Damar içinin seçilememesine,
• Sonucun şüpheli kalmasına

neden olabilir.

Özellikle ileri yaştaki ve böbrek hastalığı bulunan kişilerde yoğun kireçlenme daha sık görülebilir.

Kalp Hızından Etkilenir

Kalp hızı çok yüksek veya düzensizse hareket kaynaklı görüntü bozuklukları oluşabilir.

Yeni nesil cihazlar hızlı ve düzensiz ritimlerde daha başarılı olsa da her hastada ideal görüntü elde edilemeyebilir.

Kontrast Madde Kullanılır

İyotlu kontrast:

• Böbrek fonksiyonlarını etkileyebilir.
• Alerjik reaksiyon oluşturabilir.
• Tiroit fonksiyonlarını etkileyebilir.

Radyasyon İçerir

Bilgisayarlı tomografi iyonlaştırıcı radyasyon kullanır.

Modern cihazlar ve çekim protokolleri radyasyon dozunu önemli ölçüde azaltabilir. Ancak gereksiz tekrar çekimlerinden kaçınılmalıdır.

Darlığın İşlevsel Önemini Her Zaman Göstermez

Damarın anatomik olarak dar görünmesi, kalp kasına giden kanın mutlaka ciddi şekilde azaldığı anlamına gelmez.

Orta dereceli darlıklarda ek fonksiyonel testler gerekebilir.

Sanal Anjiyonun Avantaj ve Dezavantajları

Avantajlar	Dezavantajlar
Atardamar girişi gerektirmez	Stent veya balon yapılamaz
Damar duvarındaki plakları gösterebilir	İyotlu kontrast kullanılır
Hızlı ve ayaktan uygulanabilir	Radyasyon içerir
Üç boyutlu görüntü sağlar	Yoğun kireçlenmede yorum zorlaşabilir
Giriş bölgesi kanama riski düşüktür	Hızlı ve düzensiz ritim görüntüyü bozabilir
Önemli hastalığı dışlamada yararlı olabilir	Ciddi darlıkta klasik anjiyo gerekebilir

Sanal Anjiyo Öncesi Hazırlık Nasıl Yapılır?

Hazırlık koşulları merkeze ve hastanın sağlık durumuna göre değişebilir.

Genel olarak şu konulara dikkat edilir:

Açlık Talimatına Uyulmalıdır

İşlem öncesinde belirli bir süre katı gıda tüketilmemesi istenebilir.

Su tüketimi ve açlık süresi sağlık kuruluşunun talimatına göre düzenlenmelidir.

Diyabet hastaları uzun süre kontrolsüz aç kalmamalıdır.

Kafein Sınırlandırılabilir

Kafein kalp hızını artırabileceği için işlem öncesinde:

• Kahve
• Yoğun çay
• Enerji içeceği
• Kafeinli gazlı içecekler
• Bazı ağrı kesici kombinasyonları

sınırlandırılabilir.

Verilen özel hazırlık talimatına uyulmalıdır.

Sigara Kullanılmamalıdır

Nikotin kalp hızını ve damar yanıtlarını etkileyebilir. İşlem öncesinde sigara ve benzeri ürünler kullanılmamalıdır.

İlaçlar Bildirilmelidir

Hasta kullandığı bütün ilaçları bildirmelidir.

Özellikle:

• Kalp hızını düşüren ilaçlar
• Tansiyon ilaçları
• Diyabet ilaçları
• Metformin
• Sertleşme sorunu için kullanılan ilaçlar
• Tiroit ilaçları
• Astım ilaçları
• İdrar söktürücüler

önemlidir.

İlaçlar hekim önerisi olmadan kesilmemelidir.

Böbrek Fonksiyonları Kontrol Edilmelidir

Özellikle böbrek hastalığı, diyabet veya ileri yaş varsa kreatinin ve böbrek fonksiyon testleri istenebilir.

Takı ve Metal Eşyalar Çıkarılmalıdır

Göğüs bölgesindeki metal eşyalar görüntü kalitesini etkileyebilir.

Hasta rahat kıyafetler giymeli ve kendisine verilen hazırlık talimatlarını uygulamalıdır.

Sanal Anjiyo Öncesi Kontrol Listesi

Hazırlık konusu	Yapılması gereken
Açlık	Sağlık kuruluşunun talimatına uymak
İlaçlar	Hekim önerisi olmadan kesmemek
Kafein	İstenirse işlem öncesinde tüketmemek
Sigara	İşlem öncesinde kullanmamak
Böbrek hastalığı	Sağlık ekibine bildirmek
Kontrast alerjisi	Önceki reaksiyonu ayrıntılı anlatmak
Gebelik	Gebelik veya ihtimalini bildirmek
Diyabet	İlaç ve açlık planını önceden görüşmek
Sertleşme ilaçları	Kullanıldıysa mutlaka bildirmek
Astım	Özellikle ağır veya kontrolsüzse belirtmek

Kontrast Madde Böbreklere Zarar Verir mi?

Sanal anjiyoda kullanılan iyotlu kontrast madde bazı kişilerde böbrek fonksiyonlarında bozulmaya neden olabilir.

Risk özellikle şu durumlarda artabilir:

• Önceden böbrek hastalığı
• İleri diyabet
• Susuzluk
• Kalp yetmezliği
• İleri yaş
• Çok miktarda kontrast kullanımı
• Böbreği etkileyen ilaçlar
• Yakın zamanda başka kontrastlı inceleme yapılması

Riski azaltmak için:

• Böbrek fonksiyonları önceden değerlendirilir.
• Kontrast miktarı mümkün olduğunca azaltılır.
• Sıvı planı kişiye özel yapılır.
• Gerekli ilaç düzenlemeleri değerlendirilir.

Kalp yetmezliği bulunan kişilere kontrolsüz biçimde fazla su verilmesi uygun değildir.

Kontrast Madde Alerjisi Olur mu?

Kontrast madde sonrasında hafif veya ciddi reaksiyonlar gelişebilir.

Hafif reaksiyonlar:

• Kaşıntı
• Kızarıklık
• Kurdeşen
• Bulantı
• Hapşırma

şeklinde olabilir.

Ciddi reaksiyonlarda:

• Nefes darlığı
• Boğazda şişme
• Tansiyon düşüklüğü
• Bilinç değişikliği

görülebilir.

Daha önce kontrast reaksiyonu geçiren kişiler bunu mutlaka bildirmelidir. Gerekli hastalarda farklı görüntüleme yöntemi veya koruyucu ilaç planı değerlendirilebilir.

Deniz Ürünü Alerjisi Sanal Anjiyoya Engel midir?

Deniz ürününe alerji ile iyotlu kontrast reaksiyonu aynı şey değildir.

Deniz ürünü alerjisi bulunması tek başına kontrast maddeye karşı ciddi reaksiyon gelişeceğini göstermez.

Önemli olan:

• Daha önce kontrast verilmesi,
• Kontrast sonrasında hangi belirtilerin yaşandığı,
• Ciddi astım veya çoklu alerji öyküsü

gibi faktörlerdir.

Sanal Anjiyoda Radyasyon Var mıdır?

Evet. Koroner BT anjiyografi iyonlaştırıcı radyasyon kullanır.

Radyasyon dozu:

• Cihazın teknolojisine,
• Kalp hızına,
• Hastanın vücut yapısına,
• Çekim protokolüne,
• Görüntülenmesi gereken alana

göre değişebilir.

Yeni nesil cihazlarda yalnızca kalp atımının belirli bölümünde görüntü alma ve doz azaltma teknikleri kullanılabilir.

Radyasyon riski nedeniyle test, klinik gereklilik olduğunda uygulanmalıdır. Aynı tetkikin gereksiz aralıklarla tekrarlanmasından kaçınılmalıdır.

Hamilelikte Sanal Anjiyo Yapılır mı?

Sanal anjiyo radyasyon ve iyotlu kontrast içerdiği için gebelikte rutin olarak tercih edilmez.

Ancak annenin yaşamını tehdit eden ve başka yöntemlerle değerlendirilemeyen özel durumlarda risk-fayda değerlendirmesi yapılabilir.

Gebelik veya gebelik ihtimali işlem öncesinde mutlaka bildirilmelidir.

Emzirme döneminde kontrast kullanımı konusunda sağlık ekibinin güncel önerisine uyulmalıdır.

Tiroit Hastaları Sanal Anjiyo Olabilir mi?

İyotlu kontrast madde tiroit fonksiyonlarını etkileyebilir.

Özellikle:

• Kontrolsüz hipertiroidi,
• Toksik nodül,
• Yakın zamanda radyoaktif iyot tedavisi planı

bulunan kişiler durumu sağlık ekibine bildirmelidir.

Hipotiroidi veya tiroit ilacı kullanımı tek başına her zaman işleme engel değildir.

Kalp Ritmi Düzensiz Olanlara Sanal Anjiyo Yapılır mı?

Düzensiz kalp ritmi görüntü kalitesini azaltabilir.

Özellikle atriyal fibrilasyonda kalp atımları arasındaki süre değiştiği için damarların aynı hareket aşamasında görüntülenmesi zorlaşabilir.

Yeni nesil tomografi cihazları ve özel protokollerle bazı ritim bozukluklarında başarılı görüntüler alınabilir. Ancak her hasta için uygun olmayabilir.

Ritim çok hızlı veya kontrolsüzse farklı bir yöntem tercih edilebilir.

Sanal Anjiyo Sonucu Nasıl Yorumlanır?

Raporlarda koroner damarlar çoğunlukla ayrı ayrı değerlendirilir.

Darlık genel olarak:

• Plak yok
• Minimal daralma
• Hafif daralma
• Orta dereceli daralma
• Ciddi daralma
• Tam tıkanıklık
• Değerlendirilemeyen bölüm

şeklinde ifade edilebilir.

Yorum sırasında yalnızca daralma yüzdesine değil:

• Plak türüne,
• Plakların yaygınlığına,
• Darlığın bulunduğu damara,
• Sol ana koroner damar tutulumuna,
• Hastanın belirtilerine,
• Kalp-damar risklerine,
• Görüntü kalitesine

bakılmalıdır.

Sanal Anjiyoda Plak Çıkması Ne Anlama Gelir?

Koroner damarda plak görülmesi, koroner aterosklerozun başladığını veya mevcut olduğunu gösterir.

Plak damar içerisinde ciddi darlık oluşturmasa bile gelecekteki kalp-damar riskinin değerlendirilmesini gerektirebilir.

Bu durumda:

• LDL kolesterol hedefi,
• Tansiyon,
• Diyabet,
• Sigara kullanımı,
• Vücut ağırlığı,
• Beslenme ve egzersiz alışkanlıkları

gözden geçirilir.

Plak görülmesi her zaman stent gerektiği anlamına gelmez. Darlık oluşturmayan veya hafif daralma yapan plaklar çoğunlukla ilaç ve risk faktörü kontrolüyle takip edilir.

Sanal Anjiyo Normal Çıkarsa Kalp Sağlıklı mıdır?

Teknik olarak kaliteli ve normal bir sanal anjiyo, koroner damarlarda önemli plak veya darlık bulunma ihtimalini önemli ölçüde azaltır.

Ancak normal sonuç:

• Kalp ritim bozukluklarını,
• Kalp kapağı hastalıklarını,
• Kalp kası hastalıklarını,
• Koroner damar spazmını,
• Küçük damar işlev bozukluğunu,
• Akciğer ve mide kaynaklı göğüs ağrılarını

tamamen dışlamaz.

Şikâyetler devam ediyorsa farklı incelemeler gerekebilir.

Sanal Anjiyoda Darlık Çıkarsa Ne Yapılır?

Sonraki yaklaşım darlığın derecesine ve hastanın belirtilerine göre belirlenir.

Hafif Darlık

Hafif darlıklarda çoğunlukla:

• Kolesterol tedavisi
• Tansiyon ve diyabet kontrolü
• Sigaranın bırakılması
• Sağlıklı beslenme
• Düzenli egzersiz
• Klinik takip

önerilir.

Orta Dereceli Darlık

Orta dereceli darlığın kalp kasının kanlanmasını etkileyip etkilemediği kesin olmayabilir.

Bu durumda:

• Stres testi
• İleri BT akım analizi
• Miyokart perfüzyon görüntülemesi
• Klasik anjiyografi ve damar içi basınç ölçümü

değerlendirilebilir.

Ciddi Darlık

Ciddi ve önemli bölgede bulunan darlıklarda klasik koroner anjiyografi gündeme gelebilir.

Klasik anjiyo sırasında:

• Darlık doğrulanabilir.
• Gerekirse balon ve stent yapılabilir.
• Yaygın damar hastalığında bypass kararı değerlendirilebilir.

Sanal Anjiyo Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?

İşlem sonrasında hastanın genel durumu değerlendirilir.

Damar Yolu Kontrol Edilmelidir

Kol toplardamarındaki giriş yerinde hafif morarma olabilir.

Devam eden kanama veya belirgin şişlik varsa sağlık ekibine bildirilmelidir.

Sıvı Tüketimi Kişiye Göre Planlanmalıdır

Böbrek fonksiyonları normal ve sıvı kısıtlaması olmayan kişilere uygun miktarda su içmeleri önerilebilir.

Kalp veya böbrek yetmezliği bulunan kişiler kendi sıvı planlarına uymalıdır.

Baş Dönmesine Dikkat Edilmelidir

Kalp hızını düşüren veya damar genişleten ilaçlar geçici tansiyon düşüklüğü ve baş dönmesi oluşturabilir.

Hasta hızlı şekilde ayağa kalkmamalıdır.

Alerji Belirtileri İzlenmelidir

Kontrast reaksiyonlarının bir bölümü gecikmeli olarak ortaya çıkabilir.

Ciltte yaygın döküntü veya kaşıntı gelişirse sağlık kuruluşuyla iletişime geçilmelidir.

Nefes darlığı ve boğazda şişme acil müdahale gerektirir.

Sanal Anjiyo Sonrası Hangi Belirtiler Acildir?

Aşağıdaki belirtilerden biri gelişirse 112 aranmalı veya acil değerlendirme alınmalıdır:

• Göğüste baskı veya sıkışma
• Ağrının kola, çeneye veya sırta yayılması
• Dinlenirken ciddi nefes darlığı
• Bayılma veya bilinç değişikliği
• Yüz veya boğazda şişme
• Hırıltılı solunum
• Dudaklarda morarma
• Çok hızlı veya çok yavaş nabızla birlikte kötüleşme
• İdrar miktarında belirgin azalma
• Yeni gelişen konuşma bozukluğu
• Tek taraflı güç kaybı

Bu belirtiler yalnızca kontrastın geçici etkisi olarak değerlendirilmemelidir.

Sanal Anjiyo Sonrası Günlük Yaşama Ne Zaman Dönülür?

Komplikasyonsuz bir işlem sonrasında çoğu kişi kısa süre içerisinde günlük yaşamına dönebilir.

Ancak:

• Kalp hızını düşüren ilaç verilmesi,
• Baş dönmesi,
• Kontrast reaksiyonu,
• Böbrek hastalığı,
• İşlem sonucunda ciddi darlık saptanması

gibi durumlar takip planını değiştirebilir.

Araç kullanımı konusunda işlem merkezinin önerisine uyulmalıdır.

Sanal Anjiyo Herkese Tarama Amacıyla Yapılır mı?

Hayır. Şikâyeti ve belirgin kalp-damar riski bulunmayan herkese sanal anjiyo yapılması uygun değildir.

Gereksiz görüntüleme:

• Radyasyon maruziyetine,
• Kontrast kullanımına,
• Önemsiz bulguların kaygı oluşturmasına,
• Yanlış pozitif sonuçlara,
• Gereksiz klasik anjiyografiye

neden olabilir.

Belirti göstermeyen kişilerde öncelikle:

• Tansiyon
• LDL kolesterol
• Kan şekeri
• Sigara kullanımı
• Aile öyküsü
• Vücut ağırlığı
• Fiziksel aktivite

değerlendirilmelidir.

Seçilmiş hastalarda koroner kalsiyum skoru, sanal anjiyodan daha uygun olabilir.

Sanal Anjiyo Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar

Yaygın inanış	Gerçek
Sanal anjiyo damarı açar	Yalnızca görüntüleme yapar
Sanal anjiyoda stent takılır	Stent için klasik anjiyo gerekir
Sanal anjiyo tamamen radyasyonsuzdur	Bilgisayarlı tomografi radyasyon içerir
Sonuç normalse hiçbir kalp hastalığı yoktur	Ritim, kapak ve küçük damar sorunları devam edebilir
Plak görülmesi kesin stent gerektiğini gösterir	Çoğu hafif plak ilaç ve yaşam tarzıyla takip edilir
Sanal anjiyo klasik anjiyodan her zaman daha iyidir	Yöntemler farklı klinik amaçlarla kullanılır
Kalsiyum skoru ile sanal anjiyo aynıdır	Biri kontrastsız risk ölçümü, diğeri kontrastlı damar görüntülemesidir
Deniz ürünü alerjisi olanlara yapılamaz	Asıl önemli olan önceki kontrast reaksiyonudur
Damarlar temizse bir daha plak oluşmaz	Risk faktörleri devam ederse yeni plak gelişebilir
Sanal anjiyo kalp krizi sırasında ilk tercihtir	Yüksek riskli akut durumda klasik anjiyo gerekebilir

Sanal Anjiyo Hakkında Sık Sorulan Sorular

Sanal anjiyo ile BT anjiyo aynı şey midir?

Kalp damarları için kullanıldığında sanal anjiyo çoğunlukla koroner BT anjiyografi anlamına gelir.

BT anjiyo, vücudun beyin, boyun, akciğer, aort ve bacak gibi farklı damarlarına yönelik de uygulanabilir.

Sanal anjiyo aç karnına mı yapılır?

İşlem öncesinde belirli süre yemek yenmemesi istenebilir.

Açlık ve su tüketimi konusunda merkezin verdiği talimata uyulmalıdır.

Sanal anjiyo kaç dakika sürer?

Görüntüleme bölümü kısadır. Kalp hızının düzenlenmesi, damar yolu açılması ve hazırlık süreci toplam süreyi uzatabilir.

Sanal anjiyo ağrılı mıdır?

Genellikle ağrılı değildir. Damar yolu açılırken iğne batması ve kontrast sırasında sıcaklık hissedilebilir.

Sanal anjiyoda hasta uyutulur mu?

Hayır. Hasta çoğunlukla uyanıktır ve nefes tutma komutlarını uygular.

Sanal anjiyo güvenli midir?

Uygun hasta seçimiyle genel olarak güvenli bir incelemedir. Ancak kontrast reaksiyonu, böbrek etkilenmesi, tansiyon düşüklüğü ve radyasyon gibi riskleri vardır.

Sanal anjiyo böbreğe zarar verir mi?

İyotlu kontrast böbrek fonksiyonlarını etkileyebilir.

Özellikle böbrek hastalığı ve diyabet bulunan kişiler önceden değerlendirilmelidir.

Sanal anjiyoda ilaç verilir mi?

Görüntü kalitesini artırmak için kalp hızını düşüren ve koroner damarları genişleten ilaçlar uygulanabilir.

Bu ilaçlar herkese verilmez.

Sanal anjiyo kalp krizini gösterir mi?

Koroner damar tıkanıklığını ve bazı kalp kası bulgularını gösterebilir. Ancak akut kalp krizi tanısı yalnızca sanal anjiyoya dayanmaz.

EKG, troponin ve klinik değerlendirme gerekir.

Sanal anjiyo damar tıkanıklığını kesin gösterir mi?

Birçok darlığı ayrıntılı gösterebilir. Ancak yoğun kireçlenme, hızlı kalp ritmi ve hareket görüntüyü bozabilir.

Şüpheli veya ciddi sonuçlarda klasik anjiyo gerekebilir.

Sanal anjiyo sonucu yüzde kaç güvenilirdir?

Testin doğruluğu hastanın kalp hızı, ritmi, kireçlenme düzeyi, cihaz teknolojisi ve görüntü kalitesine göre değişir.

Tek bir başarı oranı bütün hastalara uygulanamaz.

Sanal anjiyo normal çıkarsa klasik anjiyo gerekir mi?

Şikâyetler ve klinik risk düşükse çoğunlukla gerekmez.

Ancak belirtiler devam ediyor, görüntü kalitesi yetersiz veya farklı yüksek riskli bulgular bulunuyorsa klasik anjiyo değerlendirilebilir.

Sanal anjiyoda plak görülürse ne yapılır?

Plak yapısı ve darlık derecesine göre kolesterol tedavisi, risk faktörü kontrolü ve gerektiğinde ileri inceleme planlanır.

Her plak için stent gerekmez.

Sanal anjiyo stenti gösterir mi?

Bazı geniş stentler değerlendirilebilir. Küçük, üst üste veya yoğun metal yapılı stentlerin içi net görülemeyebilir.

Bypass olanlara sanal anjiyo yapılır mı?

Evet. Uygun hastalarda bypass damarlarının açıklığını değerlendirmek için kullanılabilir.

Doğal koroner damarların kireçli olması yorumu zorlaştırabilir.

Kalp pili olanlara sanal anjiyo yapılır mı?

Kalp pili tomografi çekimine genellikle engel değildir.

Cihaza ait metal parçalar belirli bölgelerde görüntü bozukluğu oluşturabilir. Kalp ritmi ve cihaz ayarları da değerlendirilmelidir.

Atriyal fibrilasyonu olanlara sanal anjiyo yapılır mı?

Uygun cihaz ve protokolle yapılabilir. Ancak düzensiz ve hızlı ritim görüntü kalitesini azaltabilir.

Sanal anjiyo hamilelere yapılır mı?

Radyasyon ve kontrast nedeniyle gebelikte rutin olarak tercih edilmez.

Gebelik ihtimali işlem öncesinde bildirilmelidir.

Sanal anjiyo sonrası araba kullanılabilir mi?

Çoğu kişi işlem sonrasında araç kullanabilecek durumda olabilir. Ancak kalp hızını düşüren ilaç, baş dönmesi veya sedasyon uygulanmışsa araç kullanılmamalıdır.

Merkezin önerisine uyulmalıdır.

Sanal anjiyo ne sıklıkla yapılır?

Herkes için belirlenmiş rutin bir tekrar süresi yoktur.

Yeni belirti, klinik risk ve önceki sonuca göre hekim tarafından karar verilir.

Sanal anjiyo yerine MR anjiyo yapılabilir mi?

Kalp damarlarının değerlendirilmesinde koroner MR anjiyografi rutin olarak BT kadar yaygın kullanılmaz.

Böbrek fonksiyonu, radyasyon kaygısı ve incelenecek damar bölgesine göre farklı yöntemler değerlendirilebilir.

Sanal anjiyo sonucu hemen çıkar mı?

Görüntüler kısa sürede alınsa da koroner damarların ayrıntılı analizi zaman gerektirir.

Rapor süresi sağlık kuruluşunun işleyişine göre değişebilir.

Hangi Belirtilerde Sanal Anjiyo Randevusu Beklenmemelidir?

Aşağıdaki belirtilerde planlı görüntüleme randevusu beklemek yerine 112 aranmalı veya acil servise başvurulmalıdır:

• Göğsün ortasında baskı veya sıkışma
• Ağrının kola, çeneye veya sırta yayılması
• Dinlenirken ciddi nefes darlığı
• Soğuk terleme
• Bulantı ve ani halsizlik
• Bayılma veya bilinç değişikliği
• Çok hızlı ya da düzensiz kalp ritmi
• Yeni gelişen konuşma bozukluğu
• Yüzde kayma
• Tek taraflı güç kaybı

Sanal anjiyo akut kalp krizinde acil tedavinin yerini tutmaz.

Sanal Anjiyo Kararı Nasıl Verilir?

Koroner BT anjiyografi kararı verilirken şu sorular değerlendirilir:

• Hastanın göğüs ağrısı kalp kaynaklı olabilir mi?
• Koroner arter hastalığı olasılığı hangi düzeyde?
• Akut kalp krizi ihtimali var mı?
• Hasta klasik anjiyo gerektirecek kadar yüksek riskli mi?
• Böbrek fonksiyonları nasıl?
• Kontrast reaksiyonu öyküsü var mı?
• Kalp hızı ve ritmi çekim için uygun mu?
• Koroner damarlarda yoğun kireçlenme bekleniyor mu?
• Hastada stent veya bypass bulunuyor mu?
• Elde edilecek sonuç tedavi planını değiştirecek mi?
• Başka bir test daha uygun olabilir mi?

Aynı şikâyete sahip iki hastadan birine sanal anjiyo, diğerine stres testi veya klasik anjiyo önerilebilir. Test seçimi kişisel klinik risklere göre yapılmalıdır.

Sanal Anjiyonun Koroner Hastalık Tanısındaki Yeri

Sanal anjiyo, koroner damarları girişimsel olmayan yöntemle ayrıntılı olarak değerlendiren önemli bir görüntüleme yöntemidir.

Uygun hastalarda:

• Koroner plakları gösterebilir.
• Önemli damar darlığını araştırabilir.
• Koroner arter hastalığını dışlamaya yardımcı olabilir.
• Damar anomalilerini gösterebilir.
• Bypass damarlarını değerlendirebilir.
• Gereksiz girişimsel anjiyografilerin azaltılmasına katkı sağlayabilir.

Bununla birlikte sanal anjiyo damar açıcı bir tedavi değildir. Yoğun kireçlenme, hızlı ritim ve bazı stentler görüntü kalitesini sınırlayabilir. Ciddi darlık tespit edildiğinde klasik koroner anjiyografi, stent veya bypass değerlendirmesi gerekebilir.

Sanal anjiyodan en yüksek fayda, testin doğru hastaya uygulanması ve sonucun kişinin belirtileri, kalp-damar riskleri ve diğer tetkikleriyle birlikte yorumlanmasıyla elde edilir.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Göğüste baskı, kola veya çeneye yayılan ağrı, dinlenirken nefes darlığı, soğuk terleme, bayılma veya bilinç değişikliği gelişmesi durumunda sanal anjiyo randevusu beklenmeden 112 aranmalıdır. Koroner BT anjiyografi gereksinimi; böbrek fonksiyonları, kalp ritmi, klinik belirtiler ve koroner hastalık riski değerlendirilerek kardiyoloji uzmanı tarafından belirlenmelidir.