Tam tıkalı kalp damarları, kardiyolojide kronik total oklüzyon veya kısaca CTO (Chronic Total Occlusion) olarak adlandırılır. Koroner damarın uzun süre boyunca tamamen tıkalı olması, kalp kasının ilgili bölgesine giden kan akımını önemli ölçüde azaltabilir. Ancak her tam damar tıkanıklığı aynı şekilde değerlendirilmez ve her CTO hastasında mutlaka stent uygulanması gerekmez.
Bazı hastalarda kalbin diğer damarlarından gelişen yan damarlar (kollateraller) tıkalı bölgenin ötesindeki kalp kasına kan ulaştırabilir. Buna rağmen hastada eforla ortaya çıkan göğüs ağrısı, nefes darlığı veya objektif olarak gösterilmiş iskemi devam edebilir.
Günümüzde CTO tedavisinde ilaç tedavisinin yanı sıra uygun hastalarda perkütan koroner girişim (PCI) ve bazı durumlarda koroner bypass cerrahisi (CABG) seçenekleri değerlendirilir. Hangi yöntemin uygulanacağı; tıkanıklığın anatomisi, kalp kasının canlılığı, iskemi miktarı, hastanın şikâyetleri ve genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek belirlenir.
CTO Nedir?
CTO, bir koroner damarın uzun süredir tamamen tıkalı olması durumudur.
Basit bir damar darlığında kan akımı daralmış bölümden geçmeye devam eder. CTO'da ise tıkalı segmentten normal antegrad kan akımı geçmez.
Bu tıkanıklık zaman içerisinde geliştiğinde vücut bazı hastalarda alternatif damar bağlantıları oluşturabilir. Bu damarlar kalbin ilgili bölgesine kısmen kan ulaştırabilir.
Ancak kollateral damarların bulunması, tıkalı ana damarın mutlaka tedavi gerektirmediği anlamına gelmez.
Tam Tıkalı Kalp Damarı Neden Oluşur?
CTO'nun en sık nedenlerinden biri koroner arterlerde ateroskleroz, yani damar duvarında plak oluşumudur.
Yıllar içerisinde büyüyen plak damar içerisindeki kan akımını azaltabilir. Damarın tamamen kapanması ve tıkanıklığın kronik hale gelmesi sonucunda CTO gelişebilir.
Risk faktörleri arasında:
- Sigara kullanımı,
- Yüksek kolesterol,
- Hipertansiyon,
- Diyabet,
- Fazla kilo,
- Hareketsiz yaşam,
- Ailede koroner arter hastalığı öyküsü
yer alabilir.
CTO Her Zaman Belirti Verir mi?
Hayır.
Bazı CTO hastalarında belirgin şikâyet bulunmayabilir. Bunun nedenlerinden biri, kalbin diğer damarlarından tıkalı bölgenin ötesine kan taşıyan kollateral damarların gelişmiş olmasıdır.
Bununla birlikte bazı hastalarda:
- Eforla göğüs ağrısı,
- Göğüste baskı veya sıkışma,
- Nefes darlığı,
- Çabuk yorulma,
- Fiziksel kapasitede azalma
gibi belirtiler görülebilir.
Özellikle şikâyetlerin fiziksel aktiviteyle ortaya çıkması, kalp kasının efor sırasında yeterli kan alamadığını düşündürebilir.
Tam Tıkalı Damar Nasıl Teşhis Edilir?
CTO tanısında koroner damarların anatomisinin ayrıntılı şekilde değerlendirilmesi gerekir.
Koroner anjiyografi, damarların görüntülenmesinde temel yöntemlerden biridir. Anjiyografi sırasında tıkanıklığın yeri, uzunluğu, damar çapı ve tıkanıklığın özellikleri değerlendirilebilir.
Bazı hastalarda kalp kasının canlılığı ve iskemi durumunu değerlendirmek amacıyla ek görüntüleme veya fonksiyonel testler de gerekebilir.
Sitede Koroner Anjiyografi hakkında ayrıntılı bilgiler yer almaktadır.
Tam Tıkalı Damar İlaçla Açılır mı?
Kronik total oklüzyonlarda ilaç tedavisinin temel amacı tıkalı damarı mekanik olarak açmak değil, kalp-damar hastalığının ilerlemesini önlemek ve şikâyetleri kontrol etmektir.
Kolesterol düşürücü ilaçlar, tansiyon tedavileri, antianginal ilaçlar ve uygun hastalarda antitrombotik tedaviler genel koroner hastalık yönetiminin parçası olabilir.
Ancak mevcut CTO segmentinin balon veya stent gibi bir girişim olmadan ilaçla fiziksel olarak açılması beklenmez.
CTO Tedavisinde Hangi Seçenekler Bulunur?
Tam tıkalı koroner damarların tedavisinde temel yaklaşımlar hastaya göre değişmek üzere üç başlık altında değerlendirilebilir:
1. Optimal medikal tedavi
2. CTO'ya yönelik perkütan koroner girişim (CTO-PCI)
3. Koroner arter bypass cerrahisi (CABG)
Bazı hastalarda bu yöntemlerden yalnızca biri gündeme gelirken, bazı hastalarda farklı tedavi seçeneklerinin avantaj ve riskleri birlikte değerlendirilir.
CTO-PCI Nedir?
CTO-PCI, kronik olarak tamamen tıkalı koroner damarın kateter yöntemiyle açılmaya çalışılmasıdır.
İşlem sırasında damar içerisine kateterler ve kılavuz teller ilerletilir. Amaç tıkalı segmenti geçerek damar içerisindeki gerçek lümene ulaşmak ve yeniden kan akımı oluşturabilmektir.
Başarılı şekilde damar açıldığında çoğu hastada tıkalı bölgenin açık kalmasını sağlamak amacıyla stent yerleştirilmesi gündeme gelebilir.
CTO-PCI, standart bir koroner stent işlemine göre daha karmaşık olabilir.
CTO-PCI Nasıl Yapılır?
İşlem öncesinde koroner damarların anatomisi ayrıntılı şekilde incelenir.
Ardından uygun damar girişinden kateterler kalbe ilerletilir.
CTO'nun özelliklerine göre kılavuz tel:
- Tıkanıklığın içinden ilerletilebilir,
- Tıkanıklığın çevresindeki uygun anatomik plandan ilerletilebilir,
- Gerekli durumlarda farklı tekniklerin kombinasyonu kullanılabilir.
Tıkanıklık geçildikten sonra damar içerisindeki kan akımının yeniden sağlanması ve uygun durumlarda stent yerleştirilmesi hedeflenir.
CTO işlemleri teknik olarak deneyim gerektiren girişimlerdir. Bu nedenle hastanın ve tıkanıklığın özelliklerine göre işlem planının önceden yapılması önemlidir.
CTO-PCI'de Antegrad Yaklaşım Nedir?
Antegrad yaklaşım, kılavuz telin tıkalı damarın normal kan akımının geldiği taraftan ilerletilerek CTO segmentinin geçilmeye çalışılmasıdır.
Bu, CTO girişimlerinde kullanılan temel tekniklerden biridir.
Tıkanıklığın uzunluğu, kalsifikasyon düzeyi, damar anatomisi ve distal damar yapısı gibi özellikler antegrad yaklaşımın uygunluğunu etkileyebilir.
Retrograd CTO Girişimi Nedir?
Bazı CTO'larda tıkalı bölgeye damarın diğer tarafından ulaşmak gerekebilir.
Bu yaklaşım retrograd CTO girişimi olarak adlandırılır.
Retrograd yöntemde uygun kollateral damarlar kullanılarak tıkanıklığın distal tarafından CTO segmentine ulaşılmaya çalışılır.
Bu teknik, özellikle antegrad yaklaşımın yeterli olmadığı bazı karmaşık anatomilerde değerlendirilebilir.
Ancak kollateral damarların yapısı ve güvenli şekilde kullanılabilir olup olmadığı büyük önem taşır.
CTO-PCI Neden Standart Stent İşleminden Daha Zordur?
Kronik total oklüzyonda damar tamamen kapalıdır ve kılavuz telin tıkalı segmenti güvenli şekilde geçmesi gerekir.
Tıkanıklık:
- Uzun olabilir,
- Kalsifiye olabilir,
- Damarın kıvrımlı bölümünde bulunabilir,
- Giriş ve çıkış noktaları belirsiz olabilir,
- Kollateral damarlarla ilişkili karmaşık bir anatomi gösterebilir.
Bu nedenle CTO-PCI, standart koroner darlıkların stentlenmesine göre daha ileri teknik planlama gerektirebilir.
CTO Tedavisinde İki Kateter Tekniği Neden Kullanılabilir?
Bazı CTO girişimlerinde damar anatomisini daha iyi değerlendirmek ve farklı bölgelerden görüntüleme yapmak için birden fazla kateter kullanılabilir.
Bu yaklaşım, tıkanıklığın başlangıç ve bitiş noktalarının daha iyi belirlenmesine yardımcı olabilir.
Özellikle karmaşık CTO anatomilerinde işlem planlamasının önemli parçalarından biridir.
CTO'da Kalp Kasının Canlılığı Neden Önemlidir?
Tam tıkalı damarın açılması kararı verilirken yalnızca damar görüntüsüne bakmak yeterli değildir.
Tıkalı damarın beslediği kalp kasının canlılığı (viabilite) ve bu bölgede anlamlı iskemi bulunup bulunmadığı da önem taşır.
Kalp kasının canlılığının korunmuş olması ve tıkalı damarla ilişkili anlamlı iskemi bulunması, revaskülarizasyon kararında dikkate alınabilecek unsurlardır.
CTO-PCI Her Hastaya Yapılır mı?
Hayır.
Bir damarın tamamen tıkalı olması tek başına CTO-PCI yapılması gerektiği anlamına gelmez.
Tedavi kararı verilirken:
- Hastanın şikâyetleri,
- İskeminin varlığı ve yaygınlığı,
- Kalp kasının canlılığı,
- Kalbin pompalama fonksiyonu,
- Tıkanıklığın anatomik özellikleri,
- İşlemin teknik başarı ihtimali,
- İşleme bağlı riskler,
- Hastanın genel sağlık durumu
birlikte değerlendirilir.
Güncel kronik koroner sendrom yaklaşımı da revaskülarizasyon kararının hastanın klinik durumu ve anatomik/fonksiyonel bulguları üzerinden kişiselleştirilmesini vurgulamaktadır.
CTO-PCI Hangi Hastalarda Gündeme Gelebilir?
Özellikle ilaç tedavisine rağmen devam eden angina veya yaşam kalitesini etkileyen şikâyetleri bulunan, tıkalı damarın beslediği bölgede anlamlı iskemi bulunan ve damar anatomisi girişime uygun olan hastalarda CTO-PCI değerlendirilebilir.
Burada amaç çoğunlukla:
- Şikâyetleri azaltmak,
- Egzersiz kapasitesini artırmak,
- Kalp kasına kan akımını iyileştirmek,
- Uygun hastalarda yaşam kalitesini artırmak
olabilir.
CTO-PCI'nin her hastada uzun dönem yaşam süresini artırdığı sonucuna varılamaz; işlem kararı bireysel yarar ve risk değerlendirmesine dayanmalıdır. CTO-PCI ile ilgili randomize çalışmaların klinik sonuçları farklı sonlanımlar açısından sınırlılıklar göstermiştir.
CTO'da Bypass Ameliyatı Ne Zaman Düşünülür?
Bazı hastalarda koroner bypass cerrahisi CABG uygun bir revaskülarizasyon seçeneği olabilir.
Özellikle birden fazla damarda ciddi hastalık bulunması, damar anatomisinin PCI için uygun olmaması veya cerrahi revaskülarizasyonun genel koroner hastalık tablosunda daha uygun görülmesi gibi durumlarda bypass değerlendirilebilir.
Karar genellikle koroner damar anatomisi, kalbin fonksiyonu, eşlik eden hastalıklar ve cerrahi risk birlikte değerlendirilerek verilir.
CTO'da Stent Takılır mı?
CTO-PCI ile tıkalı segment başarılı şekilde geçildiğinde, damarın açık kalmasını sağlamak amacıyla stent yerleştirilmesi çoğu girişimde tedavinin bir parçası olabilir.
Stent seçimi ve yerleştirme tekniği damarın uzunluğu, çapı, tıkanıklığın yapısı ve işlem sonucuna göre belirlenir.
İlaç salınımlı stentler, koroner girişimlerde yeniden daralma riskini azaltmaya yönelik kullanılan stent teknolojileri arasındadır.
CTO İşleminde Damar İçi Görüntüleme Kullanılır mı?
Bazı karmaşık koroner girişimlerde damar içinin ayrıntılı değerlendirilmesi için intravasküler ultrason (IVUS) veya optik koherens tomografi (OCT) gibi damar içi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.
Bu teknolojiler damar duvarı, plak yapısı ve stentin yerleşimi hakkında ek bilgi sağlayabilir.
Özellikle karmaşık PCI işlemlerinde damar içi görüntüleme, işlem planlamasına ve teknik sonucun değerlendirilmesine yardımcı olabilir.
CTO İşlemi Ne Kadar Sürer?
CTO-PCI'nin süresi standart bir stent işleminden daha uzun olabilir.
İşlem süresini:
- Tıkanıklığın uzunluğu,
- Damarın kıvrımlı yapısı,
- Kalsifikasyon,
- Kullanılan teknik,
- Girişim sırasında karşılaşılan anatomik özellikler,
- İşlemin tek veya birden fazla damar içermesi
etkileyebilir.
Bu nedenle işlem öncesinde bütün hastalara kesin bir süre vermek doğru değildir.
CTO-PCI Riskli Bir İşlem midir?
Her girişimsel işlemde olduğu gibi CTO-PCI'nin de bazı riskleri bulunur.
İşleme bağlı olarak:
- Damar hasarı,
- Kanama veya hematom,
- Kontrast maddeye bağlı reaksiyonlar,
- Böbrek fonksiyonlarında bozulma,
- Kalp çevresinde sıvı birikmesi,
- Koroner damar perforasyonu,
- Ritim bozuklukları
gibi komplikasyonlar gelişebilir.
Risk düzeyi tıkanıklığın karmaşıklığı, hastanın genel durumu ve işlemin teknik özelliklerine göre değişir.
Bu nedenle CTO-PCI kararı verilirken beklenen yarar ile işlem riski birlikte değerlendirilir.
CTO-PCI Sonrasında Hasta Hastanede Kalır mı?
Hastanede kalış süresi işlemin kapsamına ve hastanın durumuna göre değişebilir.
Basit ve sorunsuz seyreden bazı girişimlerden sonra daha kısa süreli gözlem yeterli olabilirken, karmaşık CTO girişimlerinde daha uzun gözlem gerekebilir.
Özellikle işlem sırasında ek bir sorun gelişmişse veya hastanın başka tıbbi problemleri bulunuyorsa takip süresi uzayabilir.
CTO İşlemi Sonrası İlaç Kullanılır mı?
Evet.
Stent yerleştirilen hastalarda antiplatelet tedavi önemli bir tedavi bileşenidir.
Ayrıca koroner arter hastalığının uzun dönem kontrolü için kolesterol, tansiyon ve diğer risk faktörlerine yönelik ilaç tedavileri de kullanılabilir.
İlaçların türü ve kullanım süresi hastanın durumuna göre belirlenir.
CTO Açıldıktan Sonra Damar Tekrar Tıkanabilir mi?
Başarılı bir CTO-PCI sonrasında da koroner damar hastalığının ilerlemesini tamamen engellemek mümkün değildir.
Stent içerisinde yeniden daralma gelişmesi veya başka bir koroner damarda yeni darlık oluşması ihtimali bulunabilir.
Bu nedenle işlem sonrasında:
- İlaç tedavisine uyum,
- Kolesterol kontrolü,
- Tansiyon kontrolü,
- Diyabet kontrolü,
- Sigaranın bırakılması,
- Düzenli fiziksel aktivite,
- Kardiyoloji kontrolleri
önem taşır.
CTO Tedavisinde İlaç mı, Stent mi, Bypass mı?
Bu sorunun bütün hastalar için tek bir cevabı bulunmaz.
İlaç tedavisi, koroner hastalığın temel tedavi bileşenlerinden biridir ve birçok hastada uygulanır.
CTO-PCI, özellikle semptomları devam eden ve tıkalı damarın açılmasından fayda görmesi beklenen uygun hastalarda değerlendirilebilir.
CABG, özellikle çok damarlı veya PCI açısından uygun olmayan karmaşık koroner anatomilerde önemli bir seçenek olabilir.
Bu nedenle tedavi seçimi, yalnızca “damar tamamen tıkalı” bilgisine göre yapılmaz.
CTO Tedavisinde Girişimsel Kardiyolojinin Yeri
CTO-PCI, girişimsel kardiyolojinin daha ileri teknik deneyim gerektiren alanlarından biridir.
Kateterler, kılavuz teller, balonlar, stentler ve gerektiğinde damar içi görüntüleme yöntemleri kullanılarak tıkalı koroner damarın yeniden açılması hedeflenir.
Girişimsel kardiyoloji kapsamında kullanılan yöntemler hakkında site içerisinde Girişimsel Kardiyoloji sayfasından ayrıntılı bilgi alınabilir.
CTO ile Normal Damar Darlığı Arasındaki Fark
Normal koroner damar darlığında damar içerisinden belirli miktarda kan akımı devam eder.
CTO'da ise damar segmenti tamamen tıkalıdır.
Bu durum girişim sırasında kılavuz telin tıkalı segmentten geçirilmesini gerektirebildiği için işlem tekniğini daha karmaşık hale getirir.
Bu nedenle CTO-PCI, klasik bir koroner stent işleminden farklı bir planlama ve teknik yaklaşım gerektirebilir.
Tam Tıkalı Kalp Damarı Açılmazsa Ne Olur?
Her CTO'nun mutlaka açılması gerektiği söylenemez.
Bazı hastalarda kollateral damarlar yeterli olabilir ve şikâyetler ilaç tedavisiyle kontrol altında tutulabilir.
Ancak devam eden angina veya anlamlı iskemi bulunan hastalarda tıkalı damarın tedavi edilmesi gündeme gelebilir.
Bu nedenle “tam tıkalı damar mutlaka açılmalıdır” veya “tam tıkalı damar hiçbir zaman açılmaz” şeklinde genelleme yapmak doğru değildir.
CTO Hastalarında Kalp Yetmezliği Riski
Uzun süreli koroner damar hastalığı, kalp kasının kanlanmasını ve zaman içerisinde kalbin fonksiyonlarını etkileyebilir.
Ancak CTO bulunan her hastada kalp yetmezliği gelişeceği anlamına gelmez.
Kalbin pompalama fonksiyonu, tıkalı damarın beslediği miyokardın durumu, diğer damarların hastalıkları ve geçirilmiş kalp krizi gibi birçok faktör birlikte değerlendirilir.
CTO Hastaları Spor Yapabilir mi?
Fiziksel aktivitenin düzeyi hastanın kalp-damar durumuna göre belirlenmelidir.
Özellikle efor sırasında göğüs ağrısı, nefes darlığı veya belirgin performans düşüklüğü yaşayan kişilerde egzersiz programı oluşturulmadan önce kardiyolojik değerlendirme yapılması önemlidir.
Başarılı bir revaskülarizasyon sonrasında egzersize dönüş zamanı da doktorun önerilerine göre belirlenmelidir.
CTO İşleminden Sonra Kontroller Neden Önemlidir?
CTO-PCI başarılı olsa bile koroner arter hastalığının altında yatan risk faktörlerinin kontrolü devam etmelidir.
Kontroller sırasında:
- Şikâyetlerin durumu,
- Kalp fonksiyonları,
- İlaç tedavisi,
- Tansiyon,
- Kolesterol,
- Kan şekeri,
- Gerekli durumlarda iskemi bulguları
değerlendirilebilir.
Amaç yalnızca açılan damarı takip etmek değil, koroner damar hastalığının uzun dönem yönetimini sürdürmektir.
Sonuç
Tam tıkalı kalp damarları (CTO), koroner arter hastalığının özel ve teknik açıdan daha karmaşık tablolarından biridir. Her CTO hastasında aynı tedavi uygulanmaz.
Tedavi planında öncelikle hastanın şikâyetleri, tıkalı damarın beslediği kalp kasının canlılığı, iskemi miktarı, kalbin pompalama fonksiyonu ve damar anatomisi değerlendirilir. Güncel kronik koroner sendrom yaklaşımında revaskülarizasyon kararının klinik ve anatomik özellikler birlikte değerlendirilerek kişiselleştirilmesi önem taşır.
Uygun hastalarda CTO-PCI, tıkalı koroner damarın kateter yöntemiyle açılması ve çoğu durumda stent ile desteklenmesi için kullanılabilir. İşlem sırasında antegrad veya uygun anatomilerde retrograd teknikler ve gerektiğinde damar içi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.
Bununla birlikte CTO-PCI her hasta için gerekli değildir. Özellikle ilaç tedavisine rağmen devam eden angina, anlamlı iskemi veya tıkalı damarın beslediği canlı miyokardın bulunması gibi durumlar girişim kararında önem taşır.
Bazı hastalarda optimal medikal tedavi yeterli olabilirken, bazı hastalarda koroner bypass cerrahisi daha uygun bir revaskülarizasyon seçeneği olabilir.
Sonuç olarak tam tıkalı bir kalp damarının tedavisi, yalnızca anjiyografi görüntüsüne bakılarak belirlenmemelidir. Hastanın şikâyetleri, kalp kasının durumu, iskemi, damar anatomisi ve girişimin beklenen yararı ile riskleri birlikte değerlendirilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
CTO nedir?
CTO, koroner arterin kronik olarak tamamen tıkalı olması durumudur. Açılımı Chronic Total Occlusion'dır.
Tam tıkalı kalp damarı ilaçla açılır mı?
İlaç tedavisi tıkalı damarı mekanik olarak açmaz. İlaçlar şikâyetlerin kontrolü ve koroner damar hastalığının uzun dönem yönetimi amacıyla kullanılır.
CTO mutlaka stentle açılmalı mıdır?
Hayır. Her CTO için stent uygulanması gerekmez. Hastanın şikâyetleri, iskemi, kalp kasının canlılığı ve damar anatomisi değerlendirilir.
CTO-PCI nedir?
CTO-PCI, kronik olarak tamamen tıkalı koroner damarın kateter yöntemiyle açılmaya çalışılmasıdır.
CTO-PCI nasıl yapılır?
Kateter ve kılavuz teller damar içerisinden ilerletilerek tıkalı segmentin geçilmesi hedeflenir. Başarılı açılma sonrasında uygun hastalarda stent yerleştirilebilir.
CTO işleminde bypass gerekir mi?
Her CTO hastasında bypass gerekmez. Çok damarlı hastalık, karmaşık damar anatomisi veya PCI için uygun olmayan durumlarda CABG değerlendirilebilir.
CTO-PCI neden zor bir işlemdir?
Tıkalı damar segmentinin tamamen kapalı olması, uzun veya kalsifiye olması ve damar anatomisinin karmaşık olabilmesi işlemi teknik olarak daha zor hale getirebilir.
CTO-PCI ne kadar sürer?
İşlem süresi tıkanıklığın uzunluğu, anatomisi, kullanılan teknik ve işlem sırasında karşılaşılan özelliklere göre değişir. Bu nedenle her hasta için aynı süre verilemez.
CTO-PCI riskli midir?
Her girişimsel işlem gibi CTO-PCI'nin de kanama, damar hasarı, kontrast maddeye bağlı sorunlar ve başka komplikasyonlar açısından riskleri bulunur. Risk hastaya ve işlemin karmaşıklığına göre değişir.
Tam tıkalı damarda kollateral damar nedir?
Kollateral damarlar, tıkalı ana damarın ötesindeki kalp kasına alternatif yollardan kan ulaşmasını sağlayan damar bağlantılarıdır.
Kollateral damar varsa CTO tedavisi gerekir mi?
Kollateral damarların bulunması tek başına tedavi gerekip gerekmediğini belirlemez. Hastanın şikâyetleri, iskemi ve kalp kasının durumu da değerlendirilir.
CTO-PCI sonrasında stent takılır mı?
Tıkalı segment başarıyla geçildiğinde damarın açık kalmasını sağlamak amacıyla uygun hastalarda stent yerleştirilebilir.
CTO açıldıktan sonra tekrar tıkanabilir mi?
Koroner damar hastalığı devam ettiği için açılan damar bölgesinde yeniden daralma veya başka damarlarda yeni darlık gelişebilir. İlaç tedavisi ve risk faktörlerinin kontrolü bu nedenle önemlidir.
CTO hastaları spor yapabilir mi?
Egzersiz düzeyi hastanın kalp-damar durumuna göre belirlenmelidir. Özellikle eforla göğüs ağrısı veya nefes darlığı yaşayan kişilerin egzersiz öncesinde kardiyolojik değerlendirme alması gerekir.
Tam tıkalı damar kalp yetmezliği yapar mı?
Her CTO hastasında kalp yetmezliği gelişmez. Kalp fonksiyonu, tıkalı damarın beslediği miyokardın durumu ve diğer koroner damarların hastalığı gibi birçok faktör önemlidir.
CTO tedavisinde damar içi görüntüleme kullanılır mı?
Uygun ve özellikle karmaşık girişimlerde IVUS veya OCT gibi damar içi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.
CTO-PCI her hastaya uygulanır mı?
Hayır. İşlem kararı hastanın şikâyetleri, iskemi, miyokard canlılığı, damar anatomisi, beklenen yarar ve işlem riski birlikte değerlendirilerek verilir.
