Kalp krizi ve inmeden korunmak isteyen birçok kişi, 40 yaşından sonra her gün düşük doz aspirin kullanılması gerektiğine inanıyor. Geçmişte günlük aspirin kullanımı kalp ve damar hastalıklarından korunmanın basit bir yolu olarak görülse de günümüzde bu yaklaşım çok daha seçici şekilde değerlendirilmektedir.

Çünkü aspirin, damar içerisinde pıhtı oluşma ihtimalini azaltırken aynı zamanda mide-bağırsak kanaması ve beyin kanaması riskini artırabilir. Bu nedenle daha önce kalp krizi veya inme geçirmemiş sağlıklı bir kişinin yalnızca yaşı ilerlediği için aspirin kullanmaya başlaması doğru değildir.

Günlük aspirin kullanımı bazı hastalarda önemli koruyucu faydalar sağlayabilirken bazı kişilerde beklenen kalp-damar faydasından daha fazla kanama riski oluşturabilir. Bu nedenle karar verilirken yalnızca yaş değil; kişinin daha önce kalp-damar hastalığı geçirip geçirmediği, tansiyon durumu, kolesterol seviyeleri, diyabet varlığı, sigara kullanımı, kanama öyküsü ve kullandığı diğer ilaçlar birlikte değerlendirilmelidir.

40 yaşından sonra herkesin aspirin kullanması gerekmez. Aspirin ancak kişinin kalp-damar riski ile kanama riski birlikte değerlendirilerek başlanmalıdır.

Aspirin Nedir?

Aspirin, asetilsalisilik asit içeren ve farklı amaçlarla kullanılabilen bir ilaçtır. Kullanılan doza göre ağrı kesici, ateş düşürücü, iltihap azaltıcı veya kan pulcuklarının kümelenmesini önleyici etkiler gösterebilir.

Kalp ve damar hastalıklarında kullanılan düşük doz aspirin, trombosit adı verilen kan pulcuklarının birbirine yapışmasını azaltır. Böylece damar içerisinde pıhtı oluşma ihtimalinin düşürülmesi amaçlanır.

Düşük doz aspirin genellikle antiagregan ilaç olarak tanımlanır. Halk arasında “kan sulandırıcı” olarak bilinse de aspirinin temel etkisi kanın kıvamını değiştirmek değil, trombositlerin kümelenmesini azaltmaktır.

Aspirin özellikle damar içerisindeki aterosklerotik plağın çatlaması sonrasında oluşabilecek pıhtının büyümesini engellemeye yardımcı olabilir. Bu nedenle daha önce kalp krizi veya belirli türde inme geçirmiş hastalarda önemli bir yere sahiptir.

Düşük Doz Aspirin Ne Demektir?

Kalp ve damar hastalıklarında kullanılan aspirin dozu, ağrı veya ateş amacıyla kullanılan dozlardan daha düşüktür.

Klinik uygulamada 75-100 mg aralığındaki dozlar düşük doz aspirin olarak değerlendirilir.

Ancak kişinin hangi dozu, ne kadar süreyle ve hangi ilaçlarla birlikte kullanacağı mutlaka hekim tarafından belirlenmelidir.

Daha yüksek doz kullanmak daha fazla koruma sağlamaz. Aksine mide rahatsızlığı ve kanama gibi yan etkilerin artmasına neden olabilir.

Aspirin dozu kişinin kendi kararıyla artırılmamalı, azaltılmamalı veya başka bir aspirin ürünüyle değiştirilmemelidir.

40 Yaşından Sonra Her Gün Aspirin Kullanmak Gerekir mi?

Hayır. 40 yaşını doldurmak tek başına günlük aspirin başlamak için tıbbi bir gerekçe değildir.

Kalp krizi, inme veya bilinen damar hastalığı bulunmayan kişilerde aspirin kullanımı primer korunma olarak adlandırılır.

Primer korunmada aspirin kullanımından elde edilecek kalp-damar faydası genellikle sınırlıdır ve bu faydanın kanama riskiyle dengelenmesi gerekir.

Güncel yaklaşımlarda 40-59 yaş arasında, 10 yıllık kalp-damar hastalığı riski yüksek ve kanama riski düşük olan bazı kişilerde düşük doz aspirin kullanımı bireysel olarak değerlendirilebilir.

Ancak bu yaş grubundaki herkese rutin aspirin önerilmez.

Kalp-damar hastalığı bulunmayan 60 yaş ve üzerindeki kişilerin ise ilk kalp krizi veya inmeyi önlemek amacıyla kendi kendine aspirin kullanmaya başlaması genel olarak önerilmez. Yaş ilerledikçe aspirin kullanımına bağlı kanama riski de artabilir.

Primer ve Sekonder Korunma Nedir?

Aspirin kullanımını doğru değerlendirebilmek için primer korunma ve sekonder korunma kavramlarının bilinmesi gerekir.

Primer Korunma

Primer korunma, kişinin daha önce kalp krizi, iskemik inme veya bilinen damar hastalığı yaşamadan ilk kalp-damar olayını önlemeye yönelik uygulamalardır.

Bu gruptaki kişilerde aspirin kullanımı daha dikkatli değerlendirilir. Çünkü kişi henüz damar kaynaklı bir olay yaşamamıştır ve aspirinden elde edilecek mutlak fayda sınırlı olabilir.

Sekonder Korunma

Sekonder korunma, daha önce kalp krizi, iskemik inme veya damar hastalığı geçirmiş kişilerde yeni bir olayın önlenmesini amaçlar.

Bu grupta pıhtıya bağlı yeni bir kalp-damar olayı yaşama riski daha yüksek olduğu için aspirin veya farklı antiagregan ilaçlardan beklenen fayda daha belirgin olabilir.

Primer ve Sekonder Korunma Arasındaki Farklar

Özellik	Primer korunma	Sekonder korunma
Önceden kalp-damar olayı	Yoktur	Vardır
Amaç	İlk olayı önlemek	Tekrarlayan olayı önlemek
Aspirinin yeri	Seçilmiş kişilerde düşünülebilir	Çoğu uygun hastada önemli olabilir
Karar ölçütü	Kalp-damar ve kanama riski dengesi	Geçirilen olay ve uygulanan işleme göre
Rutin kullanım	Herkese önerilmez	Hekim önerisiyle daha sık kullanılır
İlacı bırakma	Hekimle görüşülmelidir	Kontrolsüz bırakmak ciddi risk oluşturabilir

Aspirin Kimlerde Daha Sık Kullanılır?

Aspirin özellikle bilinen aterosklerotik kalp ve damar hastalığı bulunan kişilerde hekim tarafından reçete edilebilir.

Daha önce kalp-damar hastalığı geçirmiş kişilerde amaç, yeni bir damar tıkanıklığı veya pıhtıya bağlı olay yaşama riskini azaltmaktır. Ancak aspirin kullanımı her hasta için aynı şekilde planlanmaz. Hastanın mevcut hastalıkları, kanama riski ve kullandığı diğer ilaçlar birlikte değerlendirilir.

Daha Önce Kalp Krizi Geçirenler

Kalp krizi çoğunlukla koroner damardaki aterosklerotik plağın çatlaması ve bu bölge üzerinde pıhtı oluşması sonucunda meydana gelir.

Aspirin, trombositlerin kümelenmesini azaltarak yeni pıhtı oluşma riskini düşürmeye yardımcı olabilir. Bu nedenle kalp krizi sonrasında sekonder korunma amacıyla sıklıkla kullanılan ilaçlardan biridir.

Ancak kullanım süresi ve tedavi planı, hastanın genel sağlık durumu ve diğer risk faktörlerine göre belirlenmelidir.

Koroner Stent Takılanlar

Koroner stent yerleştirildikten sonra stentin içerisinde pıhtı oluşmasını önlemek amacıyla aspirin belirli durumlarda başka bir antiagregan ilaçla birlikte kullanılabilir.

Bu kombinasyona ikili antiagregan tedavi adı verilir.

Tedavi süresi;

• Stentin takılma nedenine,
• Kalp krizi geçirilip geçirilmediğine,
• Kullanılan stent türüne,
• Kanama riskine,
• Hastanın kullandığı diğer ilaçlara

göre belirlenir.

Stent sonrasında aspirin veya diğer antiagregan ilaçların kontrolsüz şekilde bırakılması, stent içerisinde pıhtı oluşmasına ve ciddi kalp-damar sorunlarına neden olabilir.

Bypass Ameliyatı Geçirenler

Koroner bypass ameliyatından sonra bypass damarlarının açıklığını korumaya yardımcı olmak amacıyla aspirin kullanılabilir.

Kullanım süresi ve hastanın başka bir antiagregan ilaca ihtiyaç duyup duymadığı, kişinin klinik durumuna göre değerlendirilir.

İskemik İnme veya Geçici İskemik Atak Geçirenler

Pıhtıya bağlı iskemik inme veya geçici iskemik atak geçiren bazı hastalarda yeni damar tıkanıklıklarını önlemek amacıyla aspirin veya farklı bir antiagregan ilaç kullanılabilir.

Ancak her inme hastasında aspirin kullanımı uygun değildir.

Özellikle beyin kanaması geçiren kişilerde aspirin zararlı olabilir. Bu nedenle inmenin nedeninin pıhtıya mı yoksa kanamaya mı bağlı olduğunun belirlenmesi gerekir.

Periferik Arter Hastalığı Bulunanlar

Bacak, boyun veya diğer damarlarında aterosklerotik damar hastalığı bulunan kişilerde kalp krizi ve inme riski artabilir.

Uygun hastalarda aspirin veya farklı bir antiagregan ilaç, sekonder korunma amacıyla tedavi planına dahil edilebilir.

Aspirin Kullanımının Daha Sık Değerlendirildiği Durumlar

Hastanın durumu	Aspirin yaklaşımı
Daha önce kalp krizi geçirilmesi	Çoğu hastada sekonder korunma amacıyla değerlendirilir
Koroner stent bulunması	Tedavi planının önemli bir parçası olabilir
Bypass ameliyatı öyküsü	Damar açıklığını desteklemek amacıyla kullanılabilir
İskemik inme öyküsü	İnmenin nedenine göre değerlendirilir
Periferik arter hastalığı	Antiagregan tedavi gündeme gelebilir
Hiç kalp-damar hastalığı bulunmaması	Rutin olarak başlanmaz
Yalnızca 40 yaşın üzerinde olmak	Tek başına kullanım gerekçesi değildir
Diyabet bulunması	Otomatik olarak aspirin başlanmasını gerektirmez
Yüksek kolesterol bulunması	Öncelik genellikle risk kontrolü ve uygun hastada kolesterol tedavisidir
Ailede kalp krizi öyküsü	Tek başına aspirin başlamak için yeterli değildir

Daha Önce Kalp Krizi Geçirmeyen Birine Aspirin Verilebilir mi?

Bazı kişilerde aspirin kullanımı düşünülebilir ancak bu karar istisnai ve kişiye özel olmalıdır.

Örneğin 40-59 yaş arasında bulunan, önümüzdeki 10 yıl içerisinde kalp-damar hastalığı yaşama riski yüksek hesaplanan ve belirgin kanama riski bulunmayan bazı kişilerde aspirin seçeneği hekim ile birlikte değerlendirilebilir.

Ancak bu grupta bile aspirin kullanımından elde edilecek fayda genellikle sınırlıdır. Bu nedenle karar verilirken kişinin:

• Kanama riski,
• Kalp-damar hastalığı riski,
• Yaşam tarzı alışkanlıkları,
• Diğer koruyucu tedavi seçenekleri

birlikte değerlendirilmelidir.

Primer korunmada öncelik çoğunlukla şu yaklaşımlardır:

• Sigaranın bırakılması
• Tansiyonun kontrol altına alınması
• Kolesterol seviyelerinin düşürülmesi
• Gerekli hastalarda statin kullanılması
• Diyabet kontrolünün sağlanması
• Sağlıklı kilo aralığının korunması
• Düzenli fiziksel aktivite
• Dengeli beslenme
• Uyku düzeninin sağlanması

Güncel koruyucu kardiyoloji yaklaşımında aspirin, kalp-damar hastalığı bulunmayan kişilerde rutin kullanılan bir ilaç değil; seçilmiş hastalarda değerlendirilen bir tedavidir.

Kalp-Damar Riski Nasıl Hesaplanır?

Aspirin kararı yalnızca yaşa veya kolesterol değerine bakılarak verilmez.

Hekimler kişinin belirli bir dönem içerisinde kalp krizi veya inme yaşama riskini farklı risk değerlendirme yöntemleriyle inceleyebilir.

Risk değerlendirmesinde genel olarak şu faktörler dikkate alınır:

• Yaş
• Cinsiyet
• Tansiyon değeri
• Total ve HDL kolesterol düzeyi
• Sigara kullanımı
• Diyabet varlığı
• Böbrek hastalığı
• Kullanılan tansiyon ilaçları
• Aile öyküsü
• Bilinen damar hastalığı

Risk hesaplaması, kişinin otomatik olarak aspirin kullanacağı anlamına gelmez.

Hesaplanan kalp-damar riski mutlaka kanama riskiyle birlikte değerlendirilmelidir.

Aspirinin Faydası Nedir?

Aspirin, trombositlerin kümelenmesini azaltarak damar içerisinde pıhtı oluşma ihtimalini düşürmeye yardımcı olur.

Uygun hastalarda:

• Kalp krizi riskinin azaltılmasına,
• İskemik inmenin önlenmesine,
• Koroner stent içerisinde pıhtı oluşmasının engellenmesine,
• Tekrarlayan damar olaylarının azaltılmasına

katkı sağlayabilir.

Ancak aspirin:

• Damar sertliğini ortadan kaldırmaz.
• Kolesterol plaklarını temizlemez.
• Yüksek tansiyonu düşürmez.

Aspirin, kalp-damar riskini yöneten kapsamlı tedavi yaklaşımının yalnızca bir parçasıdır.

Aspirin Kullanmanın Riskleri Nelerdir?

Aspirinin en önemli yan etkisi kanamadır. Aspirin, trombositlerin pıhtı oluşturma işlevini azalttığı için vücudun kanamayı durdurma mekanizmasını etkileyebilir.

Kalp-damar hastalıklarının önlenmesinde fayda sağlayabilen aspirin, bazı kişilerde özellikle uzun süreli kullanımda ciddi kanama risklerine yol açabilir.

Olası yan etkiler şunlardır:

• Mide ağrısı ve hazımsızlık
• Mide veya bağırsak ülseri
• Mide-bağırsak kanaması
• Burun kanaması
• Kolay morarma
• Diş eti kanaması
• İdrarda veya dışkıda kan görülmesi
• Kansızlık
• Alerjik reaksiyonlar
• Aspirine duyarlı kişilerde astım atağı
• Nadir olarak beyin kanaması
• Böbrek fonksiyonlarının etkilenmesi

Aspirin yaygın kullanılan ve birçok ülkede reçetesiz ulaşılabilen bir ilaç olsa da tamamen risksiz değildir.

Özellikle kanama riski yüksek kişilerde aspirin kullanım kararı daha dikkatli verilmelidir.

Aspirine Bağlı Kanama Riski Kimlerde Daha Yüksektir?

Aşağıdaki özelliklerden biri veya birkaçı bulunan kişilerde aspirin kullanımına bağlı kanama riski daha yüksek olabilir:

• Daha önce mide veya bağırsak kanaması geçirmek
• Aktif mide ülseri bulunması
• Beyin kanaması öyküsü olması
• İleri yaş
• Kontrolsüz yüksek tansiyon
• Kan sulandırıcı ilaç kullanımı
• Birden fazla antiagregan ilaç kullanılması
• Düzenli ağrı kesici kullanılması
• Kortizon içeren ilaç kullanımı
• Kanama veya pıhtılaşma bozukluğu bulunması
• Trombosit sayısının düşük olması
• İleri karaciğer hastalığı
• Böbrek fonksiyon bozukluğu
• Yoğun alkol tüketimi
• Yakın zamanda ameliyat veya ciddi travma geçirilmesi

Bu özelliklerden birinin bulunması, aspirinin kesinlikle kullanılamayacağı anlamına gelmez. Ancak tedavi kararı daha dikkatli şekilde değerlendirilmelidir.

Aspirin ile Kan Sulandırıcılar Aynı mıdır?

Hayır. Aspirin ile halk arasında “kan sulandırıcı” olarak bilinen antikoagülan ilaçlar aynı etkiye sahip değildir.

Aspirin temel olarak trombositlerin birbirine yapışmasını azaltan bir antiagregan ilaçtır.

Antikoagülan ilaçlar ise pıhtılaşma sistemindeki farklı mekanizmaları etkileyerek pıhtı oluşumunu azaltır.

İlaç grubu	Temel etkisi	Kullanılabildiği durumlara örnek
Aspirin ve diğer antiagreganlar	Trombositlerin kümelenmesini azaltır	Kalp krizi, koroner stent, damar hastalığı
Antikoagülanlar	Pıhtılaşma faktörlerini baskılar	Atriyal fibrilasyon, toplardamar pıhtısı, akciğer embolisi
Pıhtı eritici ilaçlar	Oluşmuş pıhtının çözülmesini amaçlar	Seçilmiş acil inme veya kalp krizi durumları

Atriyal fibrilasyon bulunan bir hastada inmeyi önlemek için çoğu zaman aspirin yerine antikoagülan ilaçlar gerekebilir.

Aspirin, atriyal fibrilasyona bağlı inmeden korunmada antikoagülanların doğrudan alternatifi olarak değerlendirilmemelidir.

Bazı özel durumlarda aspirin ile antikoagülan ilaçların birlikte kullanılması gerekebilir. Ancak bu kombinasyon kanama riskini artırabileceği için yalnızca hekim planlamasıyla uygulanmalıdır.

Diyabet Hastalarının Her Gün Aspirin Kullanması Gerekir mi?

Hayır. Diyabet bulunması tek başına günlük aspirin başlamak için yeterli değildir.

Diyabet, kalp-damar hastalığı riskini artıran önemli bir durumdur. Ancak diyabet bulunan kişilerde de aspirin kararı kişisel risk değerlendirmesine göre verilmelidir.

Değerlendirmede şu faktörler dikkate alınır:

• Hastanın yaşı
• Diyabet süresi
• Böbrek fonksiyonları
• Sigara kullanımı
• Tansiyon ve kolesterol değerleri
• Bilinen damar hastalığı
• Kanama riski

Daha önce kalp krizi, iskemik inme veya damar hastalığı geçirmiş diyabetli hastalarda aspirin, sekonder korunma amacıyla önemli bir tedavi seçeneği olabilir.

Ancak kalp-damar olayı geçirmemiş diyabetli kişilerde aspirin yalnızca kalp-damar riski yüksek ve kanama riski düşük seçilmiş hastalarda değerlendirilebilir.

Yüksek Kolesterolü Olan Herkes Aspirin Kullanmalı mı?

Hayır. Yüksek kolesterol tek başına aspirin kullanma nedeni değildir.

Kolesterol yüksekliği damar sertliği riskini artırabilir ancak aspirin, kolesterol seviyesini düşüren veya damar duvarındaki plakları ortadan kaldıran bir ilaç değildir.

Kolesterol yüksekliğinde öncelikli yaklaşım:

• Beslenme düzeninin iyileştirilmesi
• Düzenli fiziksel aktivite
• Sigaranın bırakılması
• Kilo kontrolünün sağlanması
• Uygun hastalarda kolesterol düşürücü ilaçların kullanılmasıdır

Aspirin pıhtı oluşum mekanizmasını etkilerken, kolesterol düşürücü ilaçlar damar duvarındaki aterosklerotik süreci hedefler.

Bu iki tedavi yaklaşımının amacı birbirinden farklıdır.

Tansiyon Hastaları Aspirin Kullanabilir mi?

Tansiyon hastalarında aspirin kullanımı kişisel risklere göre değerlendirilmelidir.

Özellikle kontrolsüz yüksek tansiyon, beyin kanaması dahil olmak üzere ciddi kanama riskini artırabilir.

Bu nedenle aspirin başlanmadan önce tansiyonun uygun şekilde kontrol altında olması önemlidir.

Yalnızca hipertansiyon tanısının bulunması, kişinin her gün aspirin kullanması gerektiği anlamına gelmez.

Ailede Kalp Krizi Varsa Aspirin Başlanmalı mı?

Ailede erken yaşta kalp krizi veya damar hastalığı bulunması kişinin kalp-damar riskini artırabilir.

Ancak aile öyküsü tek başına aspirin başlama nedeni değildir.

Risk değerlendirmesinde öncelikle şu faktörler dikkate alınmalıdır:

• Tansiyon
• Kolesterol düzeyleri
• Kan şekeri
• Sigara kullanımı
• Kilo durumu
• Fiziksel aktivite düzeyi
• Böbrek fonksiyonları

Aile öyküsü, genel kalp-damar risk değerlendirmesinin önemli bir parçasıdır ancak tek başına tedavi kararı belirlemez.

Mide Koruyucu Aspirinin Kanama Riski Yok mudur?

Bağırsakta çözünen veya mideye dayanıklı kaplamaya sahip aspirin ürünleri bazı kişilerde mide rahatsızlığını azaltabilir.

Ancak bu ürünler aspirinin trombositler üzerindeki etkisini ortadan kaldırmaz.

Dolayısıyla kaplı aspirin kullanmak mide-bağırsak kanaması riskini tamamen yok etmez.

Mide kanaması riski yüksek hastalarda hekim tarafından mide koruyucu ilaçlar planlanabilir. Ancak mide koruyucu kullanılması bütün kanama risklerini tamamen ortadan kaldırmaz.

Aspirin Aç mı Tok mu İçilir?

Aspirinin kullanım zamanı, kullanılan ilaca ve kişinin mide hassasiyetine göre değişebilir.

Bazı kişilerde yemekle birlikte kullanmak mide rahatsızlığını azaltabilir. Ancak bu durum aspirine bağlı ciddi kanama riskini tamamen engellemez.

Hasta, reçete edilen ilacı mutlaka hekimin önerdiği şekilde kullanmalıdır.

Aspirin Kullanırken Hangi İlaçlara Dikkat Edilmelidir?

Aspirin bazı ilaçlarla birlikte kullanıldığında kanama veya yan etki riski artabilir.

Özellikle aşağıdaki ilaçlar kullanılıyorsa hekime bilgi verilmelidir:

• Antikoagülan kan sulandırıcılar
• Klopidogrel, tikagrelor gibi diğer antiagregan ilaçlar
• İbuprofen, naproksen gibi bazı ağrı kesiciler
• Kortizon içeren ilaçlar
• Bazı antidepresanlar
• Bazı bitkisel ürünler
• Yüksek doz balık yağı veya kanamayı etkileyebilecek takviyeler

Reçetesiz satılan bir ilaç veya takviye olması, aspirin ile birlikte güvenle kullanılabileceği anlamına gelmez.

Aspirin Kullanan Kişi Ameliyat Öncesinde İlacı Bırakmalı mı?

Aspirin, bazı cerrahi ve girişimsel işlemlerde kanama riskini artırabilir. Ancak özellikle yakın zamanda koroner stent takılmış kişilerde aspirinin bırakılması ciddi pıhtı oluşumu ve kalp krizi riski oluşturabilir.

Bu nedenle ameliyat, diş çekimi veya herhangi bir girişimsel işlem öncesinde aspirin kullanıldığı mutlaka ilgili doktora bildirilmelidir.

Aspirinin işlem öncesinde bırakılıp bırakılmayacağı;

• Yapılacak işlemin türüne,
• Kanama riskine,
• Aspirin kullanım nedenine,
• Daha önce kalp krizi veya stent öyküsü olup olmadığına,
• Hastanın genel sağlık durumuna

göre değerlendirilir.

Aspirin kişinin kendi kararıyla bırakılmamalıdır.

İlacın devam edip etmeyeceğine, işlemi gerçekleştirecek hekim ile aspirini reçete eden doktor birlikte karar vermelidir.

Daha Önce Aspirin Başlanan Kişi İlacı Bırakabilir mi?

Hekim tarafından aspirin başlanmış bir kişinin, ilacı neden kullandığını bilmeden kendi kararıyla bırakması doğru değildir.

Özellikle;

• Koroner stenti bulunan,
• Yakın zamanda kalp krizi geçiren,
• Bypass ameliyatı olan,
• İskemik inme geçiren,
• Bilinen damar hastalığı bulunan

kişilerde aspirinin aniden bırakılması pıhtı oluşma riskini artırabilir.

Buna karşılık yalnızca yaş nedeniyle veya kendi kararıyla yıllardır aspirin kullanan bir kişinin de ilaca otomatik olarak devam etmesi doğru olmayabilir.

En uygun yaklaşım, aspirin kullanım nedeninin ve güncel kalp-damar ile kanama riskinin hekim tarafından yeniden değerlendirilmesidir.

Kalp Krizi Şüphesinde Aspirin İçilmeli mi?

Ani başlayan göğüs baskısı, nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı veya kola ve çeneye yayılan ağrı kalp krizi belirtisi olabilir.

Böyle bir durumda öncelikle 112 aranmalıdır.

Sağlık ekibinin yönlendirmesi olmadan yalnızca aspirin içip belirtilerin geçmesini beklemek doğru değildir.

Her göğüs ağrısı kalp krizinden kaynaklanmaz. Aort damarında yırtılma veya iç kanama gibi bazı durumlarda aspirin kullanımı zararlı olabilir.

Bu nedenle aspirin almak, acil tıbbi değerlendirme yerine geçmez.

Kişi daha önce acil durumlar için doktoru tarafından özel olarak bilgilendirilmişse kendisine verilen plana uygun hareket etmelidir.

Aspirin Kullanırken Kanama Belirtileri Nelerdir?

Aspirin kullanan kişiler bazı belirtileri önemsemelidir.

Aşağıdaki durumlarda tıbbi değerlendirme gerekebilir:

• Siyah ve katran görünümünde dışkı
• Dışkıda kırmızı kan görülmesi
• Kanlı veya kahve telvesi görünümünde kusma
• İdrarda kan görülmesi
• Durmayan burun veya diş eti kanaması
• Nedensiz ve yaygın morarma
• Şiddetli karın ağrısı
• Ani ve çok şiddetli baş ağrısı
• Konuşma bozukluğu
• Yüz, kol veya bacakta güçsüzlük
• Bilinç değişikliği
• Bayılma
• Açıklanamayan halsizlik ve solukluk

Ciddi kanama şüphesinde zaman kaybetmeden sağlık desteği alınmalıdır.

Aspirin Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar

Yaygın inanış	Gerçek
40 yaşından sonra herkes aspirin içmelidir	Yaş tek başına aspirin başlama nedeni değildir.
Aspirin tamamen zararsızdır	Mide ve beyin kanaması gibi ciddi riskleri olabilir.
Aspirin damarları temizler	Pıhtı oluşumunu etkiler, damar plaklarını ortadan kaldırmaz.
Yüksek kolesterol varsa aspirin gerekir	Kolesterol tedavisi ile aspirin kararı farklı değerlendirilir.
Diyabeti olan herkes aspirin kullanmalıdır	Yalnızca seçilmiş hastalarda değerlendirilir.
Kaplı aspirin mide kanaması yapmaz	Kaplama kanama riskini tamamen ortadan kaldırmaz.
Stentten sonra iyi hissedilince aspirin bırakılabilir	Kontrolsüz bırakmak stent pıhtısına yol açabilir.
Aspirin atriyal fibrilasyonda yeterlidir	Çoğu hastada farklı bir antikoagülan tedavi gerekebilir.
Daha yüksek doz daha fazla koruma sağlar	Yüksek doz yan etki ve kanama riskini artırabilir.
Aspirin kullanırken başka ağrı kesici alınabilir	İlaç etkileşimi ve kanama riski oluşabilir.

Aspirin Yerine Kalp Sağlığı İçin Neler Yapılabilir?

Kalp-damar hastalığı bulunmayan kişilerde koruyucu yaklaşımın temelini aspirin değil, risk faktörlerinin kontrol altına alınması oluşturur.

Sigaranın Bırakılması

Sigara damar duvarına zarar verir, damar sertliği sürecini hızlandırır ve pıhtı oluşumunu kolaylaştırır.

Sigarayı bırakmak kalp sağlığını korumak için atılabilecek en etkili adımlardan biridir.

Tansiyon Kontrolü

Yüksek tansiyon; kalp krizi, inme, kalp yetersizliği ve böbrek hastalığı riskini artırabilir.

Düzenli tansiyon takibi ve gerektiğinde uygun tedavinin uygulanması önemlidir.

Kolesterolün Düşürülmesi

Özellikle LDL kolesterol yüksekliği damar duvarında plak oluşumunu hızlandırabilir.

Koruyucu yaklaşımda:

• Sağlıklı beslenme,
• Düzenli egzersiz,
• Kilo kontrolü,
• Gerekli hastalarda kolesterol düşürücü ilaç kullanımı

önemli yer tutar.

Diyabet Yönetimi

Kan şekerinin kontrol altında tutulması, kalp-damar, böbrek, göz ve damar komplikasyonlarının azaltılmasına yardımcı olur.

Düzenli Fiziksel Aktivite

Kişinin sağlık durumuna uygun egzersiz ve yürüyüş programları;

• Tansiyon kontrolüne,
• Kilo yönetimine,
• Kan şekeri düzenine,
• Kolesterol seviyelerine

olumlu katkı sağlayabilir.

Sağlıklı Beslenme

Sebze, meyve, tam tahıl, baklagil ve uygun protein kaynaklarını içeren dengeli beslenme kalp sağlığının korunmasında önemlidir.

Tuz, şeker, işlenmiş et ürünleri ve trans yağ tüketiminin sınırlandırılması önerilebilir.

Düzenli Sağlık Kontrolü

Özellikle 40 yaşından sonra;

• Tansiyon,
• Kolesterol,
• Kan şekeri,
• Kilo,
• Aile öyküsü

gibi risk faktörleri belirli aralıklarla değerlendirilmelidir.

40 Yaşından Sonra Aspirin Kararı Nasıl Verilir?

Aspirin başlanmadan önce bazı temel soruların yanıtlanması gerekir:

• Daha önce kalp krizi, iskemik inme veya damar hastalığı geçirildi mi?
• Koroner stent veya bypass bulunuyor mu?
• Önümüzdeki yıllardaki kalp-damar hastalığı riski ne kadar?
• Daha önce mide veya bağırsak kanaması yaşandı mı?
• Beyin kanaması öyküsü var mı?
• Tansiyon kontrol altında mı?
• Böbrek veya karaciğer hastalığı bulunuyor mu?
• Kan sulandırıcı veya başka antiagregan ilaç kullanılıyor mu?
• Düzenli ağrı kesici kullanımı var mı?
• Aspirinden beklenen fayda, olası kanama riskinden daha yüksek mi?

Bu soruların yanıtları her kişide farklıdır.

Dolayısıyla aynı yaşta olan iki kişiden biri için aspirin uygun olabilirken, diğeri için gereksiz veya riskli olabilir.

Aspirin Kullanımında Kişiye Özel Değerlendirme

40 yaşından sonra her gün aspirin kullanmak herkes için gerekli değildir.

Yaşın ilerlemesi kalp-damar hastalığı riskini artırsa da aspirin kullanımına bağlı kanama riski de yaşla birlikte yükselir.

Daha önce;

• Kalp krizi,
• Koroner stent,
• Bypass ameliyatı,
• İskemik inme,
• Belirgin damar hastalığı

bulunan kişilerde aspirin çoğunlukla sekonder korunma planının önemli bir parçasıdır.

Bu hastalar aspirini doktor önerisi olmadan bırakmamalıdır.

Henüz kalp-damar hastalığı yaşamamış kişilerde ise aspirin rutin bir koruyucu ilaç değildir.

Öncelikle;

• Tansiyon kontrolü,
• Kolesterol yönetimi,
• Diyabet kontrolü,
• Sigaranın bırakılması,
• Sağlıklı kilo,
• Düzenli hareket

gibi değiştirilebilir risk faktörleri ele alınmalıdır.

Aspirin kararı doğum tarihine göre değil, kişinin kalp-damar riski ile kanama riskinin birlikte değerlendirilmesine göre verilmelidir.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Hekim önerisi olmadan günlük aspirin kullanımına başlanmamalı, reçete edilmiş aspirin ise kullanım nedeni öğrenilmeden bırakılmamalıdır.