Kalbin bir an için “teklediği”, durakladığı veya göğüste güçlü bir vuru yaptığı hissi birçok kişinin günlük yaşamda karşılaştığı bir durumdur. Bu his çoğu zaman ekstrasistol, yani kalbin normal ritmi dışında gerçekleşen erken bir atımla ilişkilidir.
Ekstrasistoller kalbin kulakçıklarından veya karıncıklarından kaynaklanabilir. Bazı kişilerde tek tük ortaya çıkarken bazı kişilerde gün içerisinde çok sayıda hissedilebilir. Kalpte tekleme hissinin ne anlama geldiğini belirlerken yalnızca hissin kendisine değil, erken atımın hangi bölgeden kaynaklandığına, ne sıklıkta görüldüğüne ve kalbin yapısal durumuna da bakılır.
Kalp ritim bozuklukları ve elektrofizyoloji alanında daha kapsamlı bilgiler için Prof. Dr. Mert İlker Hayıroğlu tarafından hazırlanan içerikler incelenebilir.
Ekstrasistol Nedir?
Ekstrasistol, kalbin normal ritmi içerisinde beklenenden daha erken gerçekleşen ekstra bir kalp atımıdır.
Normal kalp ritminde atımlar belirli bir düzen içerisinde meydana gelir. Ekstrasistol oluştuğunda ise bu düzenin arasına erken bir atım girer.
Kişi bu erken atımı her zaman hissetmeyebilir. Ancak ekstrasistolün ardından gelen normal kalp atımı daha güçlü hissedildiğinde kişi bunu:
- Kalbim tekledi.
- Kalbim durup tekrar attı.
- Göğsümde bir boşluk oldu.
- Kalbim birden güçlü vurdu.
- Kalbim takla attı.
şeklinde tarif edebilir.
Aslında çoğu zaman kalp gerçekten durmaz. Erken gerçekleşen atımın ardından oluşan kısa süreli ritim aralığı ve sonraki güçlü atım, kişide duraklama hissi oluşturabilir.
Ekstrasistol Neden Olur?
Ekstrasistollerin birçok farklı nedeni olabilir. Bazı kişilerde belirgin bir neden bulunmadan da ortaya çıkabilir.
Sık karşılaşılan tetikleyiciler arasında:
- Stres
- Kaygı
- Uykusuzluk
- Aşırı yorgunluk
- Kafein
- Alkol
- Sigara ve nikotin
- Yoğun fiziksel efor
- Bazı ilaçlar
- Elektrolit dengesizlikleri
- Tiroidle ilgili problemler
- Kalp-damar hastalıkları
- Kalp kası hastalıkları
yer alabilir.
Bununla birlikte ekstrasistolün nedenini yalnızca belirtilere bakarak belirlemek mümkün değildir. Özellikle sık tekrarlayan veya yeni başlayan teklemelerde ritmin kaynağının değerlendirilmesi gerekir.
Stres Kalpte Teklemeye Neden Olur mu?
Stres ve yoğun kaygı, kalp atışlarının daha fazla fark edilmesine neden olabilir.
Stres sırasında vücudun sempatik sinir sistemi daha aktif hale gelir ve kalp hızı ile kalp atımlarının hissedilmesi değişebilir.
Bu nedenle bazı kişiler stresli dönemlerde ekstrasistolleri daha sık fark edebilir.
Ancak “Kalbim stres nedeniyle tekliyor” şeklinde kesin bir sonuca yalnızca his üzerinden ulaşmak doğru değildir. Teklemelerin gerçekten ekstrasistol olup olmadığının belirlenmesi için kalp ritminin kaydedilmesi gerekir.
Kahve Kalpte Tekleme Yapar mı?
Kafein bazı kişilerde çarpıntı veya kalp atımlarının daha belirgin hissedilmesine neden olabilir.
Özellikle fazla miktarda kahve, enerji içeceği veya diğer kafeinli ürünlerin tüketilmesi sonrasında kalp atımlarındaki değişiklikler daha fazla fark edilebilir.
Ancak kafeinin her kişide aynı etkiyi oluşturduğu söylenemez. Bazı kişiler kafein tüketmesine rağmen herhangi bir ritim şikâyeti yaşamayabilir.
Uykusuzluk Ekstrasistolü Tetikler mi?
Uyku düzenindeki bozulmalar, yorgunluk ve stres bazı kişilerde çarpıntı ve erken atım hissinin artmasına eşlik edebilir.
Özellikle yoğun çalışma, düzensiz uyku ve uzun süreli stres dönemlerinde kalp atışlarının daha fazla fark edilmesi mümkündür.
Bu nedenle ekstrasistol şikâyetinin ne zaman arttığını takip etmek, tetikleyicilerin anlaşılmasına yardımcı olabilir.
Ekstrasistol Tehlikeli midir?
Ekstrasistolün tehlikeli olup olmadığı tek başına erken atımın varlığıyla belirlenemez.
Bazı ekstrasistoller, özellikle yapısal olarak sağlıklı kalplerde, herhangi bir ciddi kalp hastalığı olmadan görülebilir.
Buna karşılık sık ekstrasistoller veya kalp hastalığı bulunan kişilerde ortaya çıkan erken atımlar daha ayrıntılı değerlendirme gerektirebilir.
Bu nedenle “Ekstrasistol kesinlikle zararsızdır” veya “Ekstrasistol mutlaka tehlikelidir” şeklinde genel bir değerlendirme yapmak doğru değildir.
Kalp Teklemesi Her Zaman Ekstrasistol müdür?
Hayır.
Kalpte tekleme veya boşluk hissi farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Kişinin hissettiği kalp atımının gerçekten ekstrasistol olup olmadığını anlamanın yolu, mümkün olduğunda ritim sırasında EKG kaydı elde etmektir.
Bu nedenle yalnızca kişinin tarif ettiği his üzerinden ritim bozukluğunun türünü belirlemek mümkün değildir.
Atriyal Ekstrasistol Nedir?
Kalbin kulakçıklarından kaynaklanan erken atımlara atriyal ekstrasistol veya atriyal erken vuru adı verilebilir.
Bu atımlar normal sinüs ritminin arasına erken bir kulakçık atımı olarak girebilir.
Bazı kişilerde hiçbir belirti oluşturmazken bazı kişilerde çarpıntı veya kalpte tekleme hissi meydana getirebilir.
Ventriküler Ekstrasistol Nedir?
Kalbin karıncıklarından kaynaklanan erken atımlara ventriküler ekstrasistol (PVC) adı verilir.
Ventriküler ekstrasistoller de tek başına veya belirli aralıklarla ortaya çıkabilir.
Bunların klinik önemi değerlendirilirken özellikle kalbin yapısal durumu, ekstrasistollerin sıklığı, ritim özellikleri ve eşlik eden belirtiler dikkate alınır.
Ventriküler Ekstrasistol Tehlikeli midir?
Ventriküler ekstrasistollerin anlamı her hastada aynı değildir.
Yapısal kalp hastalığı bulunmayan bazı kişilerde görülen ventriküler erken atımlar daha farklı bir klinik tablo oluştururken, kalp kasında veya kalp damarlarında mevcut hastalık bulunan kişilerde değerlendirme daha kapsamlı olabilir.
Bu nedenle ventriküler ekstrasistol saptandığında yalnızca sayısına bakmak yerine kalbin genel durumu ve ritmin özellikleri birlikte değerlendirilir.
Ekstrasistol Kalp Krizine Neden Olur mu?
Ekstrasistol ile kalp krizi aynı durum değildir.
Kalp krizi, kalp kasını besleyen damarlardaki kan akımının ciddi şekilde azalması veya kesilmesiyle ilişkilidir. Ekstrasistol ise kalbin elektriksel ritminde meydana gelen erken atımdır.
Bununla birlikte göğüs ağrısı, nefes darlığı veya soğuk terleme gibi belirtiler ekstrasistol olarak kabul edilip geçiştirilmemelidir. Bu tür belirtilerin farklı kardiyak nedenleri olabilir.
Ekstrasistol Kalp Çarpıntısı Yapar mı?
Evet. Ekstrasistoller kişinin kalp atışlarını daha belirgin hissetmesine neden olabilir.
Özellikle erken atımın ardından gelen normal kalp atımı daha güçlü hissedildiğinde kişi göğsünde ani bir vurma veya tekleme hissedebilir.
Bazı kişiler ise ekstrasistolleri hiç fark etmez.
Ekstrasistol Nefes Darlığı Yapar mı?
Tek tük ekstrasistoller bazı kişilerde yalnızca kısa süreli çarpıntı hissine neden olabilir.
Ancak sık ekstrasistoller veya altta yatan kalp hastalığı bulunan kişilerde nefes darlığı ve efor kapasitesinde azalma gibi farklı belirtiler de görülebilir.
Bu nedenle ekstrasistole eşlik eden nefes darlığının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Ekstrasistol Baş Dönmesine Neden Olur mu?
Bazı ritim bozuklukları kalbin pompaladığı kan miktarını etkileyebilir.
Ekstrasistoller çok sıklaştığında veya farklı ritim problemleriyle birlikte görüldüğünde baş dönmesi veya sersemlik hissi ortaya çıkabilir.
Özellikle baş dönmesi, bayılma veya bayılacak gibi olma gibi belirtiler eşlik ediyorsa ritim bozukluğunun daha ayrıntılı değerlendirilmesi gerekebilir.
Ekstrasistol Nasıl Teşhis Edilir?
Ekstrasistol tanısında temel yöntemlerden biri elektrokardiyografidir (EKG).
Ancak ekstrasistoller sürekli görülmüyorsa standart EKG sırasında yakalanamayabilir.
Bu durumda daha uzun süreli ritim kayıtlarından yararlanılabilir.
EKG
EKG, kalbin elektriksel aktivitesini kısa süre içerisinde kaydeder.
Ekstrasistol EKG sırasında gerçekleşirse erken atımın kaynağı ve özellikleri hakkında bilgi elde edilebilir.
Holter EKG
Holter EKG, kalp ritminin daha uzun süre boyunca takip edilmesini sağlar.
Özellikle gün içerisinde tekrarlayan teklemelerde ekstrasistollerin sıklığını ve ritim içerisindeki özelliklerini değerlendirmeye yardımcı olabilir.
İmplante Edilebilir Loop Recorder
Çok seyrek meydana gelen ritim bozukluklarında daha uzun süreli ritim takibi gerekebilir.
Bu amaçla uygun hastalarda İmplante Edilebilir Loop Recorder (ILR) kullanılabilir.
ILR hakkında daha ayrıntılı bilgi için İmplante Edilebilir Loop Recorder (ILR) içeriği incelenebilir.
Ekstrasistol Sayısı Önemli midir?
Ekstrasistollerin ne sıklıkta görüldüğü değerlendirmede dikkate alınan unsurlardan biridir.
Ancak yalnızca “günde kaç tane ekstrasistol var?” sorusunun cevabı tek başına yeterli değildir.
Ekstrasistollerin:
- Kaynağı
- Tek tek veya art arda gelmesi
- Kalbin yapısal durumu
- Gün içerisindeki dağılımı
- Egzersizle ilişkisi
- Eşlik eden belirtiler
gibi özellikleri de önem taşır.
Ekstrasistol Kalp Kasını Zayıflatır mı?
Çok sık görülen bazı ventriküler ekstrasistoller, belirli hastalarda kalbin pompalama fonksiyonu üzerinde etkili olabilir.
Bu nedenle özellikle yüksek ekstrasistol yükü saptanan kişilerde kalbin yapısal ve fonksiyonel özellikleri değerlendirilebilir.
Her ekstrasistolün kalp kasını zayıflattığı söylenemez. Burada ritmin sıklığı ve kişinin kalp durumu birlikte ele alınır.
Ekstrasistol Egzersiz Sırasında Artar mı?
Ekstrasistollerin egzersizle ilişkisi kişiden kişiye değişebilir.
Bazı kişilerde fiziksel aktivite sırasında ekstrasistoller azalabilirken, bazı kişilerde egzersiz sırasında veya sonrasında daha belirgin hale gelebilir.
Özellikle egzersizle başlayan veya egzersiz sırasında belirgin şekilde artan yeni ritim şikâyetleri değerlendirme gerektirebilir.
Ekstrasistol Gece Olur mu?
Ekstrasistoller günün farklı saatlerinde ortaya çıkabilir.
Bazı kişiler gece yatağa uzandığında kalp atışlarını daha fazla hisseder. Bunun nedeni yalnızca ekstrasistollerin artması olmayabilir; çevresel sessizliğin ve kişinin dikkatinin kalp atımlarına yönelmesinin de etkisi olabilir.
Gece ortaya çıkan çarpıntının ritim bozukluğuyla ilişkili olup olmadığı EKG veya ritim takibiyle belirlenebilir.
Ekstrasistol ile Atriyal Fibrilasyon Arasındaki Fark Nedir?
Ekstrasistol, normal ritmin arasına giren erken bir kalp atımıdır.
Atriyal fibrilasyon ise kalbin kulakçıklarında düzensiz elektriksel aktivitenin ortaya çıktığı daha farklı bir ritim bozukluğudur.
Ekstrasistoller bazı kişilerde atriyal fibrilasyon atakları sırasında veya farklı dönemlerde görülebilir. Ancak tekleme hissi tek başına atriyal fibrilasyon tanısı anlamına gelmez.
Atriyal fibrilasyon hakkında Atriyal Fibrilasyon (AF) Ablasyonu: Kimler İçin Uygundur, Nasıl Yapılır? içeriği incelenebilir.
Ekstrasistol ile Ventriküler Taşikardi Arasındaki Fark Nedir?
Ekstrasistol tek bir erken atım şeklinde ortaya çıkabilir veya belirli aralıklarla tekrarlayabilir.
Ventriküler taşikardi (VT) ise karıncıklardan kaynaklanan hızlı bir ritim bozukluğudur ve art arda hızlı ventriküler atımların oluşmasıyla karakterizedir.
Bu iki ritmin klinik anlamı aynı değildir.
Ventriküler taşikardi hakkında Ventriküler Taşikardi (VT) Ablasyonu: Hayati Aritmilerde Girişimsel Tedavi içeriği incelenebilir.
Ekstrasistol Tedavi Edilir mi?
Her ekstrasistol için tedavi gerekmez.
Özellikle altta yatan yapısal kalp hastalığı bulunmayan ve belirgin şikâyete yol açmayan bazı ekstrasistoller yalnızca takip edilebilir.
Ancak ekstrasistoller sık, belirgin semptomatik veya altta yatan kalp hastalığıyla ilişkiliyse farklı tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.
Ekstrasistol Tedavisinde Hangi Yöntemler Kullanılır?
Tedavi yaklaşımı ekstrasistolün türüne ve kişinin genel kardiyak durumuna göre değişir.
Duruma göre:
- Tetikleyici faktörlerin değerlendirilmesi
- İlaç tedavisi
- Ritim takibi
- Elektrofizyolojik değerlendirme
- Ablasyon
gibi yöntemler gündeme gelebilir.
Her hastada aynı tedavi yönteminin uygulanması gerekmez.
Ekstrasistol İçin Ablasyon Yapılır mı?
Bazı hastalarda, özellikle sık ve belirli bir odaktan kaynaklanan ventriküler ekstrasistollerde, kateter ablasyonu tedavi seçenekleri arasında değerlendirilebilir.
Ablasyon sırasında ekstrasistole neden olan elektriksel odak belirlenerek hedeflenir.
Ancak ablasyon kararı yalnızca ekstrasistol sayısına göre verilmez. Hastanın belirtileri, kalbin yapısal durumu ve ritim özellikleri birlikte değerlendirilir.
Ekstrasistol Kendiliğinden Geçer mi?
Ekstrasistoller dönemsel olarak artıp azalabilir.
Stres, uykusuzluk, yoğun fiziksel aktivite veya bazı tüketim alışkanlıkları gibi faktörler ortadan kalktığında bazı kişilerde tekleme şikâyeti azalabilir.
Ancak uzun süredir devam eden veya giderek artan ekstrasistollerin yalnızca kendiliğinden geçeceği varsayılmamalıdır.
Ekstrasistol Ne Zaman Önemlidir?
Kalpte tekleme hissi aşağıdaki belirtilerle birlikte ortaya çıkıyorsa daha ayrıntılı değerlendirme gerekebilir:
- Bayılma
- Bayılacak gibi olma
- Göğüs ağrısı
- Belirgin nefes darlığı
- Şiddetli baş dönmesi
- Egzersiz sırasında ortaya çıkan yeni çarpıntı
- Çok sık veya uzun süren ritim atakları
- Bilinen kalp hastalığı
- Ailede ani kardiyak ölüm öyküsü
Özellikle kalp hastalığı bulunan kişilerde yeni başlayan veya belirgin şekilde değişen ritim şikâyetlerinin değerlendirilmesi önemlidir.
Ekstrasistol Kalp Pili Gerektirir mi?
Ekstrasistol tek başına genellikle kalp pili takılmasının doğrudan nedeni değildir.
Kalp pili daha çok kalbin elektriksel iletim sisteminin yetersiz çalışmasına bağlı yavaş ritimlerde kullanılır.
Bu nedenle ekstrasistol ile kalp pili gereksinimi aynı durum olarak değerlendirilmemelidir.
Kalp pili çeşitleri ve kullanım alanları hakkında Kalp Pili Çeşitleri Nelerdir? Tek Odacıklı, Çift Odacıklı ve CRT Karşılaştırması içeriği incelenebilir.
Sonuç
Ekstrasistol, kalbin normal ritmi içerisinde meydana gelen erken bir atımdır ve kişide kalpte tekleme, duraklama veya güçlü vurma hissi oluşturabilir.
Stres, uykusuzluk, kafein ve çeşitli diğer faktörler ekstrasistollerin daha fazla hissedilmesine katkıda bulunabilir. Ancak ekstrasistollerin klinik önemi kişiden kişiye değişir.
Özellikle kalbin yapısal olarak sağlıklı olup olmadığı, ekstrasistollerin sıklığı, kaynağı, egzersizle ilişkisi ve beraberinde başka belirtilerin bulunup bulunmadığı değerlendirmede önem taşır.
Ekstrasistollerin tespitinde EKG ve Holter EKG gibi yöntemlerden yararlanılabilir. Daha seyrek ritim bozukluklarında uzun süreli ritim takip sistemleri kullanılabilir.
Bazı ekstrasistoller yalnızca takip edilirken, sık ve belirgin şikâyetlere neden olan veya kalbin fonksiyonlarıyla ilişkili belirli ritim bozukluklarında ilaç ya da ablasyon tedavisi gündeme gelebilir.
Kalp teklemesine göğüs ağrısı, bayılma, belirgin nefes darlığı veya ciddi baş dönmesi gibi belirtilerin eşlik etmesi durumunda ritmin daha ayrıntılı değerlendirilmesi gerekir.
Kalpte tekleme, aritmi ve ablasyon tedavileri hakkında daha kapsamlı bilgi için Prof. Dr. Mert İlker Hayıroğlu tarafından hazırlanan kardiyoloji içerikleri incelenebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ekstrasistol nedir?
Ekstrasistol, kalbin normal ritmi içerisinde beklenenden daha erken gerçekleşen ekstra bir kalp atımıdır. Kişide kalpte tekleme veya güçlü vurma hissi oluşturabilir.
Ekstrasistol tehlikeli midir?
Her ekstrasistol tehlikeli değildir. Değerlendirme yapılırken kalbin yapısal durumu, ekstrasistollerin sıklığı, kaynağı ve eşlik eden belirtiler dikkate alınır.
Kalpte tekleme neden olur?
Stres, uykusuzluk, kafein, yorgunluk ve bazı diğer faktörler ekstrasistol oluşumuna veya bu atımların daha fazla hissedilmesine katkıda bulunabilir. Kalp hastalıkları da bazı ekstrasistollerle ilişkili olabilir.
Kahve ekstrasistol yapar mı?
Kafein bazı kişilerde çarpıntı ve erken atım hissini artırabilir. Etki kişiden kişiye değişebilir.
Ekstrasistol kalp krizi midir?
Hayır. Ekstrasistol ile kalp krizi farklı durumlardır. Ancak göğüs ağrısı gibi önemli belirtiler ekstrasistol olarak değerlendirilmemelidir.
Ekstrasistol kalp çarpıntısı yapar mı?
Evet. Özellikle erken atımdan sonra gelen güçlü normal atım, kişide belirgin çarpıntı veya kalbin teklediği hissini oluşturabilir.
Ekstrasistol nasıl anlaşılır?
Kesin olarak belirlemek için kalp ritminin kaydedilmesi gerekir. EKG veya Holter EKG ekstrasistolün tespit edilmesine yardımcı olabilir.
Holter ekstrasistolü gösterir mi?
Evet. Ekstrasistoller kayıt süresi içerisinde meydana gelirse Holter EKG bunların sıklığının ve ritim özelliklerinin değerlendirilmesine yardımcı olabilir.
Ekstrasistol sayısı önemli midir?
Evet, ancak yalnızca sayı yeterli değildir. Ekstrasistollerin kaynağı, ritim içerisindeki özellikleri, kalbin yapısı ve kişinin belirtileri birlikte değerlendirilir.
Ekstrasistol tedavi edilir mi?
Her ekstrasistol için tedavi gerekmez. Bazı durumlarda takip yeterli olabilirken, belirli hastalarda ilaç veya ablasyon tedavisi değerlendirilebilir.
Ekstrasistol için ablasyon yapılır mı?
Bazı sık ve belirli bir odaktan kaynaklanan ekstrasistollerde kateter ablasyonu tedavi seçeneklerinden biri olabilir.
Ekstrasistol kalp pili gerektirir mi?
Ekstrasistol tek başına genellikle kalp pili gerektiren bir durum değildir. Kalp pili daha çok belirli yavaş ritim ve iletim bozukluklarında kullanılır.
Ekstrasistol gece olur mu?
Evet. Ekstrasistoller günün farklı saatlerinde ortaya çıkabilir. Bazı kişiler gece sessiz ortamda kalp atışlarını daha fazla fark edebilir.
Ekstrasistol spor yapmaya engel midir?
Bu durum ekstrasistollerin türüne, sıklığına, egzersizle ilişkisine ve kalbin yapısal durumuna göre değerlendirilir. Her ekstrasistol fiziksel aktiviteye engel değildir.
Ekstrasistol ne zaman önemsenmelidir?
Bayılma, göğüs ağrısı, belirgin nefes darlığı, şiddetli baş dönmesi veya egzersiz sırasında ortaya çıkan yeni ritim şikâyetleri gibi belirtiler eşlik ediyorsa daha ayrıntılı değerlendirme gerekir.
