Ekstrasistol, kalbin normal ritmi içerisinde beklenenden daha erken oluşan kalp atımlarını ifade eder. Ventriküllerden kaynaklanan erken atımlar ise ventriküler erken vuru (VES) veya ventriküler ekstrasistol olarak adlandırılır.
Birçok sağlıklı kişide zaman zaman VES görülebilir ve bunların önemli bir bölümü ciddi bir kalp hastalığına işaret etmeyebilir. Ancak günde görülen VES sayısının çok artması, atımların belirli bir düzende tekrarlaması, hastada belirgin çarpıntı oluşturması veya kalbin yapısında ve fonksiyonlarında bozulmaya eşlik etmesi durumunda daha ayrıntılı değerlendirme gerekebilir.
Bu nedenle “Günde kaç tane ekstrasistol tehlikelidir?” sorusunun yalnızca tek bir sayı üzerinden cevaplanması doğru değildir. VES yükü (PVC burden), kalbin yapısı ve pompalama gücü, VES'in kaynağı, belirtiler ve ritim özellikleri birlikte değerlendirilmelidir.
Ekstrasistol (VES) Nedir?
Kalbin normal ritmi, kalbin elektriksel sisteminin düzenli çalışmasıyla oluşur. Normalde elektriksel uyarı belirli bir merkezden çıkar ve kalbin kulakçıklarından karıncıklarına doğru ilerleyerek kalbin kasılmasını sağlar.
Ventriküler erken vuru (VES) ise elektriksel uyarının normalden önce kalbin karıncıklarından ortaya çıkmasıdır.
Bu erken atımın ardından kişi bazen:
- Kalbin durakladığını,
- Kalbin güçlü bir şekilde vurduğunu,
- Göğüste “tekleme” olduğunu,
- Kalbin bir an boşluk bıraktığını,
- Ani çarpıntı olduğunu
hissedebilir.
Aslında hissedilen güçlü vuru çoğu zaman erken atımın kendisinden ziyade, erken atımın ardından gelen normal veya daha güçlü kalp atımıyla ilişkili olabilir.
Her VES Tehlikeli midir?
Hayır.
Özellikle kalp yapısı normal olan kişilerde görülen seyrek VES'ler çoğu zaman iyi huylu olabilir.
VES'in değerlendirilmesinde yalnızca sayısı değil, nereden kaynaklandığı, tek tip olup olmadığı, egzersizle ilişkisi ve kalbin yapısal durumu gibi özellikler önemlidir.
Bu nedenle bir kişinin Holter cihazında binlerce VES görülmesi tek başına “tehlikeli” anlamına gelmez.
Aynı şekilde daha az sayıda VES görülen başka bir kişide altta yatan kalp hastalığı bulunuyorsa daha ayrıntılı değerlendirme gerekebilir.
Günde Kaç Tane VES Normaldir?
VES sayısı kişiden kişiye büyük farklılık gösterebilir.
Bazı kişilerde hiç VES görülmezken, bazı kişilerde gün içerisinde birkaç yüz veya daha fazla erken vuru saptanabilir.
Bu nedenle “günde şu kadar VES kesinlikle normaldir” şeklinde herkes için geçerli bir sınır bulunmaz.
Burada önemli olan VES'in:
- Günlük toplam kalp atımlarına oranı,
- Tek tek mi yoksa kümeler halinde mi oluştuğu,
- Kalbin yapısının normal olup olmadığı,
- Belirti oluşturup oluşturmadığı,
- Kalbin pompalama gücünü etkileyip etkilemediğidir.
VES Yükü (PVC Burden) Nedir?
Holter gibi uzun süreli ritim kayıtlarında yalnızca toplam VES sayısına bakmak yerine VES yükü değerlendirilir.
VES yükü, bir gün içerisinde gerçekleşen ventriküler erken vuru sayısının toplam kalp atımı içerisindeki oranını ifade eder.
Örneğin kişinin günlük kalp atımlarının yüzde kaçı VES'den oluşuyor sorusu, yalnızca “kaç tane VES var?” sorusundan daha anlamlı olabilir.
Bu oran özellikle yüksek olduğunda kalbin fonksiyonları açısından daha dikkatli değerlendirme yapılabilir.
Yüksek VES Yükü Kalbi Yorabilir mi?
Bazı hastalarda çok sık VES görülmesi zaman içerisinde kalbin pompalama fonksiyonunu olumsuz etkileyebilir.
Bu tablo VES kaynaklı kardiyomiyopati olarak adlandırılır.
Burada önemli olan yalnızca VES sayısının fazla olması değil, VES'lerin uzun süre yüksek oranda devam etmesi ve kalp fonksiyonlarında düşüşle ilişki göstermesidir.
Bu nedenle yüksek VES yükü saptanan hastalarda kalbin pompalama fonksiyonunun takip edilmesi önemlidir.
Hangi VES Sayısı Ablasyon Açısından Önemlidir?
Ablasyon kararı yalnızca belirli bir VES sayısına göre verilmez.
Bununla birlikte yüksek VES yükü, özellikle kalbin pompalama fonksiyonunda azalma veya VES ile ilişkili kardiyomiyopati şüphesi varsa önem kazanır.
Bazı çalışmalarda günlük VES yükünün yaklaşık %10 ve üzerindeki düzeyleri, VES kaynaklı kardiyomiyopati açısından daha yakından değerlendirilmesi gereken bir aralık olarak ele alınmaktadır.
Ancak bu oran kesin bir “ablasyon sınırı” değildir.
Bazı hastalarda daha düşük VES yüklerinde bile belirgin şikâyetler veya özel ritim özellikleri nedeniyle tedavi düşünülebilir. Bazı hastalarda ise daha yüksek VES yükü olmasına rağmen kalp fonksiyonları normal olabilir ve takip tercih edilebilir.
VES Ablasyonu Nedir?
VES ablasyonu, ventriküler erken vuruya neden olan elektriksel odağın kateter yöntemiyle bulunarak etkisiz hale getirilmesini amaçlayan bir ritim tedavisidir.
İşlem sırasında kalbin elektriksel aktivitesi ayrıntılı şekilde incelenir.
VES'in çıktığı bölge belirlendikten sonra uygun enerji kullanılarak bu odak üzerinde ablasyon uygulanır.
Ablasyon sonrasında amaç, VES'in ortaya çıktığı anormal elektriksel odağın ortadan kaldırılması veya VES oluşumunun belirgin şekilde azaltılmasıdır.
VES Ablasyonu Nasıl Yapılır?
VES ablasyonu genellikle elektrofizyolojik çalışma ile birlikte gerçekleştirilir.
Kasık bölgesindeki damarlardan kalbe özel kateterler ilerletilir.
Ardından:
- Kalbin elektriksel aktivitesi kaydedilir.
- VES'in özellikleri analiz edilir.
- VES'in kaynaklandığı bölge haritalanır.
- Gerekirse üç boyutlu elektroanatomik haritalama kullanılır.
- Hedef bölgeye ablasyon enerjisi uygulanır.
- İşlem sonrasında VES'lerin ortadan kalkıp kalkmadığı kontrol edilir.
VES'in kaynağına ve kalbin anatomik özelliklerine göre işlem tekniği değişebilir.
VES Ablasyonunda Hangi Enerji Kullanılır?
VES ablasyonunda en sık kullanılan yöntemlerden biri radyofrekans ablasyondur.
Radyofrekans enerjisi, hedeflenen anormal elektriksel odağın bulunduğu dokuda kontrollü ısı oluşturarak bu bölgenin elektriksel aktivitesini etkisiz hale getirmeyi amaçlar.
Hangi enerji ve tekniğin kullanılacağı VES'in kaynağına ve işlem sırasında elde edilen elektrofizyolojik bulgulara göre belirlenir.
VES Ablasyonu Ne Zaman Gerekir?
VES bulunan her hastaya ablasyon yapılmaz.
Ablasyon özellikle aşağıdaki durumlarda gündeme gelebilir:
- VES nedeniyle belirgin ve yaşam kalitesini bozan çarpıntı olması,
- İlaç tedavisinin yeterli olmaması,
- İlaçların tolere edilememesi,
- VES yükünün belirgin şekilde yüksek olması,
- VES ile ilişkili kalp fonksiyonlarında azalma bulunması,
- VES'in sürekli veya sık tekrarlayan şekilde ortaya çıkması,
- VES'in belirli bir odaktan kaynaklanması ve ablasyonla tedavi edilebilir olması.
Karar, hastanın tüm klinik özellikleri değerlendirilerek verilir.
Çarpıntı Yapan VES Ablasyon Gerektirir mi?
Her zaman değil.
VES kalp yapısı normal olan kişilerde de çarpıntı hissine neden olabilir.
Öncelikle VES'in miktarı ve özellikleri belirlenir. Ardından kalbin yapısı ve pompalama fonksiyonu değerlendirilir.
Çarpıntı kişinin günlük yaşamını ciddi şekilde etkiliyorsa ve uygun ilaç tedavisine rağmen devam ediyorsa ablasyon seçeneklerden biri olabilir.
İlaç Tedavisi VES'i Kontrol Edebilir mi?
Bazı hastalarda VES'lerin azaltılması amacıyla ilaç tedavisi kullanılabilir.
Tedavide hastanın şikâyetleri, kalp fonksiyonları, VES'in özellikleri ve diğer hastalıkları dikkate alınır.
Ancak ilaç tedavisi her hastada aynı etkiyi göstermeyebilir.
İlaçla yeterli kontrol sağlanamaması veya ilacın yan etkileri nedeniyle kullanılamaması durumunda uygun hastalarda ablasyon değerlendirilebilir.
VES İçin Beta Bloker Kullanılır mı?
Beta blokerler bazı hastalarda VES'e bağlı çarpıntı şikâyetlerinin azaltılmasına yardımcı olabilir.
Ancak hangi ilacın kullanılacağı ve dozunun ne olacağı hastanın klinik durumuna göre belirlenmelidir.
Kalp hızının düşük olması, tansiyon değerleri ve eşlik eden hastalıklar gibi faktörler ilaç seçiminde önem taşır.
Holter VES Sayısını Nasıl Gösterir?
Holter EKG, kalp ritmini genellikle 24 saat veya daha uzun süre boyunca kaydetmeye yardımcı olur.
Holter sonucunda:
- Toplam VES sayısı,
- VES yüzdesi,
- Tekli VES'ler,
- Çiftler,
- Kısa süreli ardışık ventriküler atımlar,
- VES'lerin gün içerisindeki dağılımı
gibi bilgiler değerlendirilebilir.
Bu nedenle “günde kaç tane ekstrasistol var?” sorusunun cevabını belirlemede Holter önemli bir araçtır.
VES Sayısı Gün İçinde Değişir mi?
Evet.
VES sayısı gün boyunca sabit kalmayabilir.
Stres, uykusuzluk, yoğun fiziksel aktivite, bazı uyarıcı maddeler ve kişisel tetikleyiciler VES sıklığını etkileyebilir.
Bu nedenle tek bir kısa EKG kaydı, kişinin gün boyunca yaşadığı VES yükünü her zaman göstermeyebilir.
VES Egzersizle Artarsa Tehlikeli midir?
VES'in egzersiz sırasında ortaya çıkması veya belirgin şekilde artması, özellikle kalp hastalığı bulunan kişilerde ayrıca değerlendirilmesi gereken bir bulgu olabilir.
Ancak egzersiz sırasında VES görülmesi tek başına ciddi bir hastalık olduğu anlamına gelmez.
Doktor; VES'in egzersiz sırasında nasıl değiştiğini, egzersiz sonrasında devam edip etmediğini ve kalbin yapısal özelliklerini birlikte değerlendirir.
Gerekli görülen hastalarda efor testi veya başka incelemeler yapılabilir.
VES Kalp Krizine Neden Olur mu?
VES ile kalp krizi aynı durum değildir.
Seyrek VES'lerin doğrudan kalp krizine neden olduğu söylenemez.
Ancak VES'in altında yatan kalp hastalığının bulunması önemlidir. Daha önce kalp krizi geçirmiş veya kalp kasında yapısal hasar bulunan kişilerde ventriküler ritimler farklı şekilde değerlendirilir.
Bu nedenle VES'in kendisinden çok VES'in hangi kalpte ve hangi elektriksel özelliklerle ortaya çıktığı önemlidir.
VES Kalp Yetmezliğine Neden Olur mu?
Çok sık ve uzun süreli VES bazı hastalarda kalbin pompalama fonksiyonunun bozulmasıyla ilişkili olabilir.
VES kaynaklı kardiyomiyopatide VES yükünün azaltılmasıyla kalp fonksiyonlarında düzelme görülebilir.
Bu nedenle yüksek VES yükü bulunan hastalarda kalbin pompalama fonksiyonunun takip edilmesi önemlidir.
VES ile Ventriküler Taşikardi Aynı mıdır?
Hayır.
VES, tek başına veya belirli aralıklarla ortaya çıkan erken ventriküler atımlardır.
Ventriküler taşikardi ise ventriküllerden kaynaklanan ve art arda hızlı ventriküler atımların oluşturduğu ritimdir.
Holter raporunda VES'in yanı sıra art arda gelen ventriküler atımlar veya taşikardi atakları görülmesi durumunda daha ayrıntılı değerlendirme gerekebilir.
VES Ablasyonunda 3 Boyutlu Haritalama Kullanılır mı?
Bazı hastalarda üç boyutlu elektroanatomik haritalama kullanılabilir.
Bu teknoloji kalbin elektriksel aktivitesinin ve anatomik yapısının üç boyutlu olarak değerlendirilmesine yardımcı olur.
Özellikle VES'in kaynağının belirlenmesinde ve ablasyon kateterinin hedef bölgeye yönlendirilmesinde faydalı olabilir.
VES Odağı Nerelerde Bulunabilir?
VES kalbin farklı bölgelerinden kaynaklanabilir.
Örneğin:
- Sağ ventrikül çıkış yolu,
- Sol ventrikül çıkış yolu,
- Papiller kaslar,
- Mitral veya aort kapağı çevresi,
- Ventriküler septum,
- Kalp kasının farklı bölgeleri
VES odağına kaynaklık edebilir.
Kaynak bölgenin belirlenmesi, ablasyon planının oluşturulmasında önemlidir.
VES Ablasyonu Başarılı Olur mu?
Başarı, VES'in kaynağına, kalbin yapısına ve ritim odağının haritalanabilir olmasına bağlıdır.
Tek bir odaktan kaynaklanan ve iyi şekilde lokalize edilebilen VES'lerde ablasyonla belirgin azalma veya ortadan kalkma sağlanabilir.
Bununla birlikte birden fazla odaktan kaynaklanan VES'lerde veya kalbin yapısında ciddi hastalık bulunan kişilerde işlem daha karmaşık olabilir.
VES Ablasyonu Sonrası Tekrarlar mı?
Ablasyon sonrasında VES tamamen ortadan kalkabilir veya belirgin şekilde azalabilir.
Ancak bazı hastalarda aynı odaktan VES yeniden ortaya çıkabilir ya da farklı bir odaktan yeni VES'ler gelişebilir.
Bu nedenle işlem sonrasında klinik takip ve gerektiğinde Holter kontrolü önemlidir.
VES Ablasyonu Sonrası Holter Yapılır mı?
Bazı hastalarda işlem sonrasında VES yükünü değerlendirmek amacıyla tekrar Holter EKG yapılabilir.
Özellikle işlem öncesinde yüksek VES yükü bulunan kişilerde tedavi sonrasında VES sayısının ne kadar azaldığını objektif olarak değerlendirmek faydalı olabilir.
VES Ablasyonu Kalbin Pompalama Gücünü Düzeltebilir mi?
Eğer kalp fonksiyonundaki düşüşün temel nedeni yüksek VES yükü ise, VES'lerin başarılı şekilde azaltılması sonrasında kalp fonksiyonlarında iyileşme görülebilir.
Ancak kalp fonksiyonunun düşük olmasının başka nedenleri varsa sonuç farklı olabilir.
Bu nedenle ablasyon kararı verilmeden önce VES ile kalp fonksiyonundaki bozulma arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi önemlidir.
Her VES İçin Ablasyon Yapılır mı?
Hayır.
Seyrek ve kalp yapısı normal olan VES'lerde çoğu zaman yalnızca takip yeterli olabilir.
Ablasyon kararı özellikle belirgin semptomlar, yüksek VES yükü, ilaç tedavisine yanıt alınamaması veya VES ile ilişkili kalp fonksiyon bozukluğu gibi durumlarda gündeme gelir.
Dolayısıyla amaç yalnızca Holter'daki VES sayısını sıfırlamak değildir. Hastanın klinik durumu ve beklenen tedavi yararı birlikte değerlendirilir.
VES Takibinde Hangi Testler Kullanılır?
VES değerlendirmesinde hastanın durumuna göre farklı testlerden yararlanılabilir:
- EKG,
- Holter EKG,
- Ekokardiyografi,
- Efor testi,
- Kardiyak MR,
- Elektrofizyolojik çalışma,
- Üç boyutlu elektroanatomik haritalama.
Hangi testlerin gerekli olduğu hastanın şikâyetleri ve ilk değerlendirme sonuçlarına göre belirlenir.
Ne Zaman Kardiyolojiye Başvurulmalı?
Yeni başlayan veya giderek artan çarpıntı şikâyetlerinde kardiyolojik değerlendirme yapılması uygun olabilir.
Özellikle VES ile birlikte:
- Bayılma veya bayılacak gibi olma,
- Göğüs ağrısı,
- Nefes darlığı,
- Belirgin baş dönmesi,
- Uzun süren hızlı kalp atımı,
- Bilinen kalp hastalığı
bulunuyorsa değerlendirme geciktirilmemelidir.
Sonuç
Günde kaç tane ekstrasistolün tehlikeli olduğu yalnızca toplam sayıya bakılarak belirlenemez. VES'in günlük toplam kalp atımları içerisindeki oranı, kalbin yapısı ve pompalama gücü, VES'in kaynağı, ritim özellikleri ve hastanın şikâyetleri birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle yüksek VES yükü, uzun süre devam ettiğinde bazı hastalarda kalbin pompalama fonksiyonunda bozulmaya yol açabilir. VES kaynaklı kardiyomiyopati geliştiği düşünülen hastalarda VES'lerin azaltılması kalp fonksiyonlarının iyileşmesine katkı sağlayabilir.
Bununla birlikte yüksek VES sayısı otomatik olarak ablasyon yapılacağı anlamına gelmez. Belirgin çarpıntı şikâyetleri, ilaç tedavisine rağmen devam eden VES'ler, ilaçların tolere edilememesi veya VES'e bağlı kalp fonksiyon bozukluğu gibi durumlarda kateter ablasyonu gündeme gelebilir.
VES'in değerlendirilmesinde Holter EKG önemli bir yere sahiptir. Holter sayesinde günlük VES sayısı ve VES yükü belirlenebilir. Gerekli durumlarda ekokardiyografi, efor testi, kardiyak MR veya elektrofizyolojik çalışma gibi ileri incelemeler kullanılabilir.
Ablasyon gerekli görüldüğünde, VES'in kaynaklandığı bölge elektrofizyolojik yöntemlerle belirlenir ve uygun hastalarda radyofrekans enerjisiyle bu odağın etkisiz hale getirilmesi hedeflenir. Bazı işlemlerde üç boyutlu elektroanatomik haritalama teknolojisinden yararlanılabilir.
Sonuç olarak “günde 1.000 VES tehlikelidir, 5.000 VES tehlikelidir” şeklinde tek başına kullanılabilecek kesin bir sayı yoktur. Asıl önemli olan VES'in kalp üzerindeki etkisi ve hastanın klinik durumudur.
Sıkça Sorulan Sorular
Günde kaç tane VES tehlikelidir?
Tek başına kesin bir sayı yoktur. VES yükü, kalbin yapısı ve fonksiyonu, ritmin özellikleri ve hastanın şikâyetleri birlikte değerlendirilir.
1.000 VES tehlikeli midir?
1.000 VES tek başına tehlikeli olduğu anlamına gelmez. Toplam kalp atımlarına oranı ve kalbin yapısal durumu önemlidir.
10.000 VES tehlikeli midir?
10.000 VES yüksek bir VES yüküne karşılık gelebilir ancak kesin risk yalnızca sayı üzerinden belirlenemez. Kalp fonksiyonları ve VES'in özellikleri değerlendirilmelidir.
VES kalp yetmezliği yapar mı?
Çok sık ve uzun süreli VES bazı hastalarda VES kaynaklı kardiyomiyopatiye ve kalp fonksiyonlarında azalmaya yol açabilir.
VES için ne zaman ablasyon gerekir?
Belirgin şikâyetlerin devam etmesi, ilaç tedavisinin yetersiz kalması veya tolere edilememesi, yüksek VES yükü ve VES'e bağlı kalp fonksiyon bozukluğu gibi durumlarda ablasyon değerlendirilebilir.
Her VES hastasına ablasyon yapılır mı?
Hayır. Seyrek VES ve normal kalp yapısı bulunan birçok kişide takip yeterli olabilir.
VES yükü nedir?
VES yükü, bir gün içerisindeki ventriküler erken vuru sayısının toplam kalp atımlarına oranıdır.
VES yükü yüzde kaç olursa risk artar?
Yaklaşık %10 ve üzerindeki VES yükleri bazı hastalarda VES kaynaklı kardiyomiyopati açısından daha yakından değerlendirilir. Ancak bu oran kesin bir ablasyon sınırı değildir.
Holter VES sayısını gösterir mi?
Evet. Holter EKG günlük VES sayısını, VES yükünü ve VES'lerin farklı özelliklerini değerlendirmeye yardımcı olur.
VES çarpıntı yapar mı?
Evet. VES kalpte tekleme, boşluk hissi veya güçlü vurma şeklinde hissedilebilir.
VES egzersiz sırasında artarsa ne olur?
Egzersizle ilişkili VES'ler özellikle kalp hastalığı bulunan kişilerde ayrıca değerlendirilmelidir. Gerekli görülürse efor testi ve diğer incelemeler yapılabilir.
VES ile ventriküler taşikardi aynı mıdır?
Hayır. VES erken oluşan ventriküler atımdır. Ventriküler taşikardi ise art arda gelen hızlı ventriküler atımlardan oluşan bir ritimdir.
VES ablasyonu nasıl yapılır?
Kateterlerle kalbin elektriksel aktivitesi haritalanır, VES'in kaynağı belirlenir ve uygun hedef bölgeye ablasyon enerjisi uygulanır.
VES ablasyonu sonrası tekrar VES olabilir mi?
Evet. Aynı odaktan tekrar VES oluşabileceği gibi farklı bir odaktan yeni VES'ler de gelişebilir.
VES ablasyonu kalp fonksiyonunu düzeltir mi?
Eğer kalp fonksiyonundaki bozulmanın nedeni yüksek VES yüküyse, VES'lerin başarılı şekilde azaltılması sonrasında kalp fonksiyonlarında iyileşme görülebilir.
VES için hangi testler yapılır?
Hastanın durumuna göre EKG, Holter, ekokardiyografi, efor testi, kardiyak MR ve elektrofizyolojik çalışma gibi testlerden yararlanılabilir.
VES olan herkesin kalp hastalığı var mıdır?
Hayır. VES kalp yapısı normal olan kişilerde de görülebilir. Ancak sık, yeni başlayan veya belirgin belirtilerle birlikte olan VES'lerin nedeni araştırılmalıdır.
VES ile birlikte bayılma olursa ne yapılmalıdır?
Bayılma veya bayılacak gibi olma ile birlikte görülen ritim bozuklukları kardiyolojik açıdan değerlendirilmelidir. Özellikle bilinen kalp hastalığı bulunan kişilerde gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir.
