Elektrofizyolojik çalışma (EPS), kalbin elektriksel iletim sisteminin ayrıntılı olarak incelenmesini sağlayan girişimsel bir kardiyoloji işlemidir. Özellikle ritim bozukluklarının tanısının netleştirilmesi, çarpıntının nedeninin araştırılması ve uygun hastalarda ablasyon tedavisinin planlanması amacıyla uygulanabilir.
EKG ve Holter gibi tetkikler kalbin ritmi hakkında önemli bilgiler sağlar. Ancak bazı ritim bozuklukları kısa süreli veya aralıklı ortaya çıktığından, rutin kayıtlar sırasında yakalanamayabilir. Bu gibi durumlarda kalbin elektriksel aktivitesinin doğrudan incelenmesi gerekebilir.
Elektrofizyolojik çalışma, kalbin elektriksel sisteminin kateterler aracılığıyla değerlendirildiği özel bir işlemdir. İşlem sırasında kalbin farklı bölgelerinden elektriksel kayıtlar alınır ve gerektiğinde kontrollü elektriksel uyarılar uygulanarak ritim bozukluğunun nasıl oluştuğu araştırılır.
Elektrofizyolojik Çalışma (EPS) Nedir?
EPS, kalbin elektriksel iletim sisteminin kateterler aracılığıyla doğrudan incelenmesini sağlayan girişimsel bir kardiyoloji yöntemidir.
İşlem sırasında genellikle kasık bölgesindeki damarlardan özel kateterler ilerletilerek kalbin içerisine ulaştırılır. Kateterlerin uçlarında bulunan elektrotlar sayesinde kalbin farklı bölgelerindeki elektriksel sinyaller kaydedilir.
Bu sayede:
- Elektriksel uyarının kalpte nasıl ilerlediği,
- İletim sisteminde gecikme olup olmadığı,
- Ritim bozukluğunun hangi bölgeden kaynaklandığı,
- Taşikardinin hangi mekanizmayla oluştuğu,
- Anormal elektriksel yolların bulunup bulunmadığı
değerlendirilebilir.
Kalbin elektriksel sistemi ve ritim bozukluklarının değerlendirilmesi, elektrofizyoloji ve aritmi alanının önemli bölümlerinden biridir.
EPS Hangi Durumlarda Yapılır?
Elektrofizyolojik çalışma her çarpıntı veya ritim bozukluğu bulunan hastaya uygulanmaz. İşlemin gerekip gerekmediği hastanın şikâyetleri, EKG ve Holter sonuçları, mevcut kalp hastalıkları ve diğer klinik değerlendirmeler birlikte ele alınarak belirlenir.
EPS'nin değerlendirilebileceği başlıca durumlar arasında şunlar bulunabilir:
- Nedeni açıklanamayan tekrarlayan çarpıntılar,
- Supraventriküler taşikardiler,
- AVNRT,
- AVRT,
- WPW sendromu,
- Bazı ventriküler ritim bozuklukları,
- Seçilmiş senkop vakaları,
- Ablasyon öncesinde ritim mekanizmasının belirlenmesi.
Açıklanamayan Çarpıntılarda EPS Yapılır mı?
Çarpıntı, EPS'nin değerlendirilebileceği önemli şikâyetlerden biridir.
Bazı hastalarda çarpıntı yalnızca birkaç saniye veya dakika sürer. Hasta doktora başvurduğunda kalp ritmi tamamen normal olabilir. Holter kaydı sırasında da çarpıntı atağı meydana gelmezse ritim bozukluğunun kaydedilmesi mümkün olmayabilir.
Bu nedenle çarpıntının başlangıç ve bitiş şekli, kalp hızındaki değişiklikler, eşlik eden baş dönmesi veya bayılma gibi belirtiler ve daha önceki EKG kayıtları birlikte değerlendirilir.
Özellikle ani başlayan ve ani sona eren hızlı kalp atımı şeklindeki çarpıntılar, supraventriküler taşikardi açısından araştırılabilir.
SVT Tanısında EPS'nin Yeri
Supraventriküler taşikardi (SVT), kalbin üst bölümlerinden veya atriyoventriküler düğüm çevresindeki elektriksel mekanizmalardan kaynaklanabilen hızlı ritim bozukluklarını kapsar.
Bazı SVT atakları kısa sürdüğü için atak sırasında EKG çekilemeyebilir. EPS sırasında ise kalbin elektriksel aktivitesi doğrudan takip edilerek taşikardinin nasıl başladığı ve hangi elektriksel mekanizmayla devam ettiği araştırılabilir.
Bu nedenle EPS, bazı SVT türlerinin mekanizmasının belirlenmesinde önemli bir yöntemdir.
AVNRT Şüphesinde EPS Neden Yapılır?
AVNRT (atriyoventriküler nodal reentran taşikardi), atriyoventriküler düğüm çevresindeki elektriksel iletim mekanizmasıyla ilişkili bir taşikardi türüdür.
AVNRT sırasında kalp hızı belirgin şekilde artabilir ve hasta ani başlayan çarpıntı hissedebilir. Ancak atak sona erdiğinde standart EKG normal olabilir.
EPS sırasında kontrollü elektriksel uyarılar kullanılarak AVNRT mekanizmasının ortaya çıkarılması mümkün olabilir.
AVNRT tanısı doğrulandığında ve hasta uygun bulunduğunda, aynı işlem sırasında kateter ablasyonu da gerçekleştirilebilir.
Site içerisinde AVNRT (Atriyoventriküler Nodal Reentran Taşikardi) hakkında ayrıca ayrıntılı bilgiler bulunmaktadır.
WPW Sendromunda EPS Yapılır mı?
Wolff-Parkinson-White (WPW) sendromu, kalpte normal elektriksel iletim sistemine ek olarak bir aksesuar iletim yolunun bulunmasıyla ilişkilidir.
Bu aksesuar yol bazı hastalarda taşikardi ataklarının oluşmasına neden olabilir.
EPS sırasında aksesuar yolun kalpteki konumu ve elektriksel özellikleri değerlendirilebilir. Gerekli durumlarda belirlenen aksesuar yol kateter ablasyonu ile tedavi edilebilir.
WPW ile ilişkili ritim bozukluklarının değerlendirilmesinde AVRT ve WPW Sendromu sayfasında yer alan bilgiler de yol gösterici olabilir.
Ablasyon Öncesinde EPS Neden Önemlidir?
EPS'nin önemli kullanım alanlarından biri de kateter ablasyonu öncesinde ritim bozukluğunun mekanizmasının belirlenmesidir.
İşlem sırasında kalbin elektriksel aktivitesi ayrıntılı şekilde incelenir. Ritim bozukluğunun başladığı ve devam ettiği elektriksel yol veya odak belirlenmeye çalışılır.
Uygun hastalarda ritim bozukluğunun kaynağı tespit edildikten sonra aynı seansta ablasyon tedavisine geçilebilir.
Bu yaklaşım özellikle bazı supraventriküler taşikardilerde önemli bir tedavi seçeneğidir.
Atriyal Fibrilasyonda EPS'nin Yeri
Atriyal fibrilasyon (AF), düzensiz ve çoğu zaman hızlı atriyal elektriksel aktiviteyle karakterize bir ritim bozukluğudur.
Atriyal fibrilasyon tedavisinde kateter ablasyonu planlanan hastalarda elektrofizyolojik değerlendirme ve ayrıntılı elektriksel haritalama önemli bir yere sahiptir.
Özellikle ablasyon sırasında ritim bozukluğunun kaynakları ve tedavi edilmesi gereken bölgeler değerlendirilir.
Site içerisinde Atriyal Fibrilasyon Ablasyonu konusunda ayrı bir tedavi sayfası bulunmaktadır.
Diğer Supraventriküler Ritimlerde EPS
EPS yalnızca AVNRT ve WPW ile sınırlı değildir.
Atriyal taşikardi ve atriyal flutter gibi farklı ritim bozukluklarında da elektrofizyolojik değerlendirme ve gerektiğinde ablasyon tedavisi gündeme gelebilir.
Özellikle ritim bozukluğunun kaynağının ve elektriksel devresinin belirlenmesi tedavi planlamasına yardımcı olur.
Site içerisinde atriyal taşikardi ve atriyal flutter için de ayrı tedavi sayfaları yer almaktadır.
Ventriküler Ritim Bozukluklarında EPS Kullanılır mı?
Ventriküler taşikardi (VT), kalbin karıncıklarından kaynaklanan hızlı bir ritim bozukluğudur.
Özellikle yapısal kalp hastalığı bulunan kişilerde ventriküler ritim bozukluklarının ayrıntılı şekilde değerlendirilmesi önem taşıyabilir.
Uygun hastalarda EPS ile kalbin elektriksel aktivitesi incelenebilir ve ritim bozukluğunun mekanizması araştırılabilir.
Gerekli görülen hastalarda ablasyon veya cihaz tedavisi gibi farklı tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.
Ventriküler Taşikardi hakkında site içerisinde ayrıntılı bilgiler bulunmaktadır.
Ventriküler Erken Vuru (VES) İçin EPS Yapılır mı?
Her ventriküler erken vuru (VES) bulunan hastaya EPS yapılması gerekmez.
Ancak sık VES bulunan, belirgin şikâyet yaşayan veya VES odağına yönelik ablasyon planlanan bazı hastalarda elektrofizyolojik değerlendirme yapılabilir.
EPS ve haritalama sırasında erken vuruların hangi bölgeden kaynaklandığı araştırılabilir. Uygun hastalarda belirlenen odak kateter ablasyonu ile tedavi edilebilir.
Site içerisinde VES (PVC) Ventriküler Erken Atım konusunda da özel bir tedavi sayfası bulunmaktadır.
Bayılma Şikâyetinde EPS Ne Zaman Gündeme Gelir?
Senkop, yani geçici bilinç kaybı, farklı nedenlerle ortaya çıkabilir.
Bazı hastalarda bayılmanın altında ritim bozukluğu bulunabilir. İlk değerlendirmeler sonrasında neden açıklanamıyorsa ve kardiyak kaynaklı bir problem düşünülüyorsa ileri incelemeler planlanabilir.
EPS, seçilmiş hastalarda bayılmanın elektriksel bir ritim problemiyle ilişkili olup olmadığının araştırılmasına yardımcı olabilir.
Ancak senkop şikâyeti bulunan her hastada EPS yapılması gerektiği düşünülmemelidir. Karar hastanın klinik özellikleri ve diğer test sonuçları değerlendirilerek verilir.
EPS Sırasında Ritim Bozukluğu Oluşturulur mu?
Bazı ritim bozukluklarının mekanizmasını ortaya çıkarmak amacıyla kontrollü elektriksel uyarılar uygulanabilir.
Bu uyarılarla belirli bir taşikardinin ortaya çıkıp çıkmadığı değerlendirilir. Ritim oluştuğunda kateterler aracılığıyla kalbin elektriksel aktivitesi ayrıntılı şekilde kaydedilir.
Buradaki amaç kontrolsüz bir ritim bozukluğu oluşturmak değil, mevcut ritim probleminin mekanizmasını kontrollü şartlarda ortaya çıkarmaktır.
EPS İşlemi Nasıl Yapılır?
EPS genellikle kateter laboratuvarında gerçekleştirilir.
Damar Girişi Sağlanır
İşlem öncesinde giriş bölgesi hazırlanır ve uygun anestezi uygulanır.
Kateterler Kalbe İlerletilir
Özel kateterler genellikle kasık bölgesindeki damarlardan ilerletilerek kalbin ilgili bölgelerine ulaştırılır.
Elektriksel Kayıtlar Alınır
Kateterler sayesinde kalbin farklı noktalarından elektriksel sinyaller kaydedilir.
Kontrollü Uyarılar Uygulanabilir
Gerekli görülürse kalbin elektriksel sistemi kontrollü uyarılarla değerlendirilir.
Ritim Mekanizması Belirlenir
Elde edilen elektriksel veriler değerlendirilerek ritim bozukluğunun kaynağı ve mekanizması araştırılır.
Gerekirse Ablasyona Geçilir
Uygun bir ritim bozukluğu tespit edildiğinde ve ablasyon planlanmışsa aynı seansta tedavi uygulanabilir.
EPS Sırasında 3 Boyutlu Haritalama Kullanılır mı?
Bazı karmaşık ritim bozukluklarında 3 boyutlu kardiyak haritalama sistemlerinden yararlanılabilir.
Bu sistemler kalbin elektriksel aktivitesinin ve ritim bozukluğunun kaynağının üç boyutlu olarak değerlendirilmesine yardımcı olur.
Özellikle ablasyon planlanan karmaşık ritim bozukluklarında haritalama, tedavi edilecek bölgenin belirlenmesine katkı sağlayabilir.
EPS Öncesinde Hangi Hazırlıklar Yapılır?
İşlem öncesinde hastanın genel sağlık durumu, kullandığı ilaçlar ve daha önce yapılmış kardiyolojik tetkikler değerlendirilir.
Özellikle ritim bozukluğu nedeniyle kullanılan ilaçların işlem öncesinde devam ettirilip ettirilmeyeceği doktor tarafından belirlenmelidir.
Açlık süresi ve diğer işlem hazırlıkları da hastanın durumuna göre planlanır.
EPS Ağrılı mıdır?
EPS sırasında damar giriş bölgesine lokal anestezi uygulanabilir.
Kateterlerin damar içerisinde ilerletilmesi sırasında genellikle ciddi bir ağrı beklenmez. Bununla birlikte giriş bölgesinde baskı veya işlem sırasında farklı hisler oluşabilir.
İşlemin nasıl tolere edileceği kişiden kişiye değişebilir.
EPS Ne Kadar Sürer?
EPS'nin süresi hastanın durumuna ve işlemin amacına göre değişebilir.
Yalnızca tanısal elektrofizyolojik inceleme yapılan bir işlem ile aynı seansta ablasyon uygulanan işlemin süresi aynı değildir.
Özellikle karmaşık ritim bozukluklarında elektriksel haritalama ve ablasyon işlemleri daha uzun sürebilir.
EPS Sonrasında Hastanede Kalmak Gerekir mi?
Hastanede kalış süresi işlemin kapsamına ve hastanın durumuna göre değişebilir.
Sadece tanısal EPS yapılan hastalarla aynı seansta ablasyon gerçekleştirilen hastaların takip süreçleri farklı olabilir.
İşlem sonrasında özellikle kateterlerin giriş yaptığı bölge kontrol edilir ve hastanın genel durumu takip edilir.
EPS Sonrasında Nelere Dikkat Edilir?
İşlem sonrasında kateter giriş bölgesinin korunması önemlidir.
Özellikle:
- Kasık bölgesinde kanama,
- Belirgin şişlik,
- Artan ağrı,
- Giriş bölgesinde olağan dışı değişiklikler
olup olmadığı takip edilmelidir.
Taburculuk sonrasında günlük aktivitelere ne zaman dönülebileceği yapılan işlemin kapsamına göre belirlenir.
Holter Normal Çıkarsa EPS Yapılır mı?
Holter sonucunun normal olması her zaman ritim bozukluğunun bulunmadığını göstermez.
Özellikle çarpıntı atağı kayıt süresi içerisinde gerçekleşmediyse Holter normal sonuç verebilir.
Bu nedenle EPS gerekliliği yalnızca Holter sonucuna göre belirlenmez. Hastanın şikâyetleri, EKG bulguları, mevcut kalp hastalıkları ve diğer değerlendirmeler birlikte ele alınır.
Loop Recorder ile EPS Arasındaki Fark Nedir?
Loop Recorder, uzun süreli kalp ritmi takibi amacıyla cilt altına yerleştirilen küçük bir kayıt cihazıdır.
EPS ise kalbin elektriksel sisteminin kateterler aracılığıyla doğrudan incelendiği girişimsel bir işlemdir.
Seyrek ortaya çıkan ritim bozukluklarının uzun süre boyunca takip edilmesi gerektiğinde Loop Recorder değerlendirilebilir. Site içerisinde Implante Edilebilir Loop Recorder hakkında ayrıca bilgi bulunmaktadır.
EPS ise elektriksel mekanizmanın doğrudan araştırılması gereken durumlarda gündeme gelir.
EPS Sonrasında Ablasyon Gerekebilir mi?
EPS sırasında belirli bir ritim bozukluğu tespit edilirse hastanın tedavi seçenekleri değerlendirilir.
Bazı hastalarda ilaç tedavisi yeterli olabilir. Bazı hastalarda ise ritim bozukluğunun türüne ve özelliklerine göre kateter ablasyonu düşünülebilir.
Özellikle bazı SVT türlerinde ablasyon, ritim bozukluğunun oluşmasına neden olan elektriksel mekanizmayı hedefleyen bir tedavi seçeneğidir.
EPS Her Çarpıntı Şikâyetinde Yapılır mı?
Hayır.
Çarpıntının birçok farklı nedeni olabilir. Her çarpıntı şikâyetinde doğrudan girişimsel elektrofizyolojik inceleme yapılması gerekmez.
Öncelikle hastanın şikâyetleri, EKG ve gerektiğinde Holter gibi tetkikleri değerlendirilir. Klinik gereklilik bulunması halinde EPS planlanabilir.
Sonuç
Elektrofizyolojik çalışma (EPS), kalbin elektriksel sisteminin doğrudan incelenmesine ve bazı ritim bozukluklarının mekanizmasının ayrıntılı şekilde ortaya çıkarılmasına olanak sağlayan önemli bir girişimsel kardiyoloji yöntemidir.
Özellikle açıklanamayan çarpıntılar, SVT, AVNRT, AVRT, WPW ve bazı ventriküler ritim bozukluklarında değerlendirilebilir. Seçilmiş senkop vakalarında da ritim bozukluğu ihtimalinin araştırılması amacıyla gündeme gelebilir.
EPS sırasında özel kateterler aracılığıyla kalbin farklı bölgelerinden elektriksel kayıtlar alınır. Gerektiğinde kontrollü elektriksel uyarılar uygulanarak ritim bozukluğunun mekanizması araştırılır.
Uygun hastalarda EPS sonrasında veya aynı işlem sırasında kateter ablasyonu uygulanabilir. Bu nedenle EPS, bazı ritim bozukluklarında yalnızca tanısal değil, aynı zamanda tedavi planlamasının da önemli bir parçasıdır.
Ancak EPS'nin gerekliliği kişiden kişiye değişir. İşlemin yapılıp yapılmayacağı; hastanın şikâyetleri, EKG ve Holter bulguları, mevcut kalp hastalıkları ve kardiyolojik değerlendirme sonucunda belirlenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Elektrofizyolojik çalışma (EPS) nedir?
EPS, kateterler aracılığıyla kalbin elektriksel iletim sisteminin doğrudan incelendiği girişimsel bir kardiyoloji işlemidir.
EPS hangi hastalara yapılır?
Açıklanamayan çarpıntısı bulunan, belirli ritim bozukluklarından şüphelenilen veya ablasyon planlanan uygun hastalarda EPS değerlendirilebilir.
EPS ile SVT tanısı konulabilir mi?
Evet. Kalbin elektriksel aktivitesi doğrudan incelenerek SVT'nin mekanizması araştırılabilir.
AVNRT için EPS yapılır mı?
Evet. AVNRT şüphesi bulunan uygun hastalarda EPS ile ritim mekanizması değerlendirilebilir.
WPW hastalarında EPS neden yapılır?
Kalpte bulunan aksesuar iletim yolunun elektriksel özelliklerini ve konumunu değerlendirmek amacıyla yapılabilir.
EPS sırasında ablasyon yapılabilir mi?
Uygun hastalarda ritim bozukluğunun kaynağı belirlendikten sonra aynı seansta kateter ablasyonu uygulanabilir.
EPS ağrılı mıdır?
Damar giriş bölgesine lokal anestezi uygulanır. Kateterlerin ilerletilmesi sırasında genellikle ciddi ağrı beklenmez.
EPS ne kadar sürer?
İşlemin süresi yalnızca tanısal inceleme yapılmasına veya ablasyon gibi ek bir işlemin uygulanmasına göre değişebilir.
Holter normal çıkarsa EPS yapılabilir mi?
Gerekli görülen hastalarda yapılabilir. Holter sırasında ritim atağı kaydedilmemiş olabilir. EPS gerekliliği hastanın diğer bulguları değerlendirilerek belirlenir.
EPS sırasında ritim bozukluğu oluşturulur mu?
Bazı ritim bozukluklarının mekanizmasını ortaya çıkarmak amacıyla kontrollü elektriksel uyarılarla aritmi oluşturulmaya çalışılabilir.
EPS ile ablasyon aynı şey midir?
Hayır. EPS elektriksel sistemi incelemeye, ablasyon ise tespit edilen ritim bozukluğunu tedavi etmeye yöneliktir.
EPS sonrasında hastanede kalmak gerekir mi?
İşlemin kapsamına ve hastanın durumuna göre değişebilir.
EPS sırasında 3 boyutlu haritalama kullanılabilir mi?
Bazı karmaşık ritim bozukluklarında üç boyutlu kardiyak haritalama sistemlerinden yararlanılabilir.
