Elektrofizyolojik çalışma (EPS), kalbin elektriksel iletim sisteminin ayrıntılı olarak değerlendirilmesini sağlayan girişimsel bir kardiyoloji işlemidir. Özellikle açıklanamayan çarpıntıların, bazı taşikardilerin ve diğer ritim bozukluklarının mekanizmasını belirlemek amacıyla uygulanabilir.
EPS kararı verilen hastaların aklına genellikle aynı sorular gelir: İşlemden önce ne yapılır? Aç kalmak gerekir mi? Kateter kalbe nasıl ilerletilir? İşlem sırasında ağrı hissedilir mi? Ritim bozukluğu oluşturulur mu? İşlem sonrasında hastanede kalmak gerekir mi?
Bu soruların yanıtlarını bilmek, işlem öncesindeki belirsizliği azaltabilir. Ancak hazırlık ve takip sürecinin hastanın mevcut hastalıklarına, kullandığı ilaçlara ve yapılması planlanan işlemin kapsamına göre değişebileceği unutulmamalıdır.
Elektrofizyolojik Çalışma (EPS) Neden Yapılır?
EPS, kalbin elektriksel sisteminin doğrudan incelenmesine olanak sağlayan özel bir işlemdir. Standart EKG veya Holter ile yakalanamayan bazı ritim bozukluklarının mekanizmasının araştırılmasında önemli bir yere sahiptir.
İşlem sırasında özel kateterler damar yoluyla kalbe ilerletilir. Kateterlerin ucundaki elektrotlar sayesinde kalbin farklı bölgelerinden elektriksel sinyaller kaydedilir.
EPS şu durumlarda değerlendirilebilir:
- Açıklanamayan tekrarlayan çarpıntılar
- Supraventriküler taşikardiler
- AVNRT
- AVRT ve WPW sendromu
- Bazı ventriküler ritim bozuklukları
- Seçilmiş senkop vakaları
- Kateter ablasyonu öncesinde ritim mekanizmasının belirlenmesi
EPS hakkında daha ayrıntılı bilgi için Elektrofizyoloji ve Aritmi sayfası incelenebilir.
EPS İşlemi Öncesinde Hastayı Neler Bekler?
İşlem öncesi dönem, hastanın EPS'ye güvenli şekilde hazırlanmasını amaçlar. Bu aşamada doktor tarafından hastanın genel sağlık durumu ve mevcut kalp hastalıkları değerlendirilir.
Daha önce yapılmış EKG, Holter, ekokardiyografi veya diğer kardiyolojik incelemeler de değerlendirmeye alınabilir.
Kullanılan İlaçlar Değerlendirilir
Hastanın kullandığı ilaçlar işlem öncesinde doktor tarafından gözden geçirilir.
Özellikle ritim bozukluğu tedavisinde kullanılan ilaçların işlemden önce devam ettirilip ettirilmeyeceği kişiye özel olarak belirlenir.
Hastanın kullandığı ilaçları kendi kendine bırakmaması veya dozunu değiştirmemesi önemlidir.
Açlık Süresi Belirlenebilir
EPS öncesinde belirli bir süre aç kalınması gerekebilir. Açlık süresi, işlemin nasıl gerçekleştirileceğine ve hastaya uygulanacak anestezi veya sedasyon yöntemine göre değişebilir.
Bu nedenle hastaya verilen hastane talimatlarına uyulmalıdır.
Kan Tetkikleri Yapılabilir
Hastanın durumuna göre işlem öncesinde çeşitli kan testleri istenebilir.
Bu değerlendirmeler hastanın genel durumunun ve işlemin güvenli şekilde gerçekleştirilmesi açısından gerekli parametrelerin kontrol edilmesine yardımcı olur.
Damar Yolu Açılır
İşlem öncesinde hastaya damar yolu açılabilir. Bu damar yolu gerektiğinde sıvı veya ilaç verilmesi için kullanılabilir.
EPS İçin Hastaneye Geldiğinizde Ne Olur?
Hastaneye ulaşıldığında öncelikle işlemle ilgili hazırlıklar tamamlanır.
Hastanın kimlik ve tıbbi bilgileri kontrol edilir. Ardından işlem öncesi değerlendirme yapılır ve gerekli hazırlıklar gerçekleştirilir.
İşlem bölgesi, genellikle kasık bölgesindeki damarların kullanılacağı düşünülerek hazırlanır.
Hastaya işlem hakkında bilgi verilir ve gerekli onam süreci tamamlanır.
EPS Sırasında Kateter Kalbe Nasıl Ulaştırılır?
EPS sırasında özel kateterler genellikle kasık bölgesindeki damarlardan ilerletilir.
Öncelikle damar giriş bölgesine lokal anestezi uygulanır. Ardından damar içerisine özel kılıflar yerleştirilerek kateterlerin ilerletilmesi sağlanır.
Kateterler damar içerisinde ilerletilerek kalbin farklı bölgelerine ulaştırılır.
Kateterlerin kalbe ulaştırılması sırasında dışarıdan herhangi bir kesiyle kalbin açılması söz konusu değildir. İşlem damar yoluyla gerçekleştirilir.
EPS İşlemi Sırasında Hasta Uyanık Olur mu?
EPS sırasında uygulanacak anestezi veya sedasyon yöntemi işlemin özelliklerine ve hastanın durumuna göre değişebilir.
Bazı işlemlerde hasta uyanık olabilir ve doktorun yönlendirmelerine cevap verebilir. Gerektiğinde hastanın rahatlığını artırmak amacıyla sedasyon uygulanabilir.
Hangi yöntemin kullanılacağı işlem öncesinde değerlendirilir.
EPS Sırasında Ağrı Hissedilir mi?
Damar giriş bölgesine lokal anestezi uygulanması sayesinde giriş sırasında hissedilebilecek rahatsızlık azaltılır.
Kateterlerin damar içerisinde ilerletilmesi genellikle belirgin bir ağrı oluşturmaz. Bununla birlikte kasık bölgesinde baskı, dokunma veya farklı bir his oluşabilir.
İşlem sırasında herhangi bir rahatsızlık hissedilmesi halinde sağlık ekibine bilgi verilmelidir.
EPS Sırasında Kalbin Elektriksel Aktivitesi Nasıl İncelenir?
Kateterlerin kalbin ilgili bölgelerine ulaşmasının ardından elektriksel kayıtlar alınmaya başlanır.
Kateterlerin uçlarındaki elektrotlar, kalbin farklı noktalarındaki elektriksel sinyalleri kaydeder. Böylece elektriksel uyarıların kalp içerisinde nasıl ilerlediği ayrıntılı olarak incelenebilir.
Bu yöntem sayesinde bazı ritim bozukluklarının kaynağı ve oluşma mekanizması araştırılabilir.
EPS Sırasında Ritim Bozukluğu Oluşturulur mu?
Bazı durumlarda doktor, ritim bozukluğunun mekanizmasını ortaya çıkarmak için kontrollü elektriksel uyarılar uygulayabilir.
Amaç hastaya zarar verecek kontrolsüz bir ritim oluşturmak değildir. Mevcut ritim bozukluğunun nasıl başladığını ve kalpte hangi elektriksel mekanizmanın rol oynadığını belirlemek için kontrollü koşullarda değerlendirme yapılır.
Örneğin AVNRT veya bazı diğer supraventriküler taşikardilerde bu yöntem tanının netleştirilmesine yardımcı olabilir.
AVNRT Şüphesinde EPS Sırasında Ne Olur?
AVNRT, atriyoventriküler düğüm çevresindeki elektriksel iletim mekanizmasıyla ilişkili bir taşikardi türüdür.
EPS sırasında kontrollü elektriksel uyarılar uygulanarak AVNRT'nin ortaya çıkıp çıkmadığı değerlendirilebilir.
Tanı doğrulanırsa ve hasta kateter ablasyonu için uygun bulunursa aynı işlem sırasında tedaviye geçilmesi mümkün olabilir.
Sitede AVNRT (Atriyoventriküler Nodal Reentran Taşikardi) konusunda ayrıntılı bilgiler yer almaktadır.
WPW ve AVRT Değerlendirmesinde EPS Nasıl Kullanılır?
WPW sendromu, kalpte normal iletim sistemine ek olarak aksesuar bir elektriksel iletim yolunun bulunmasıyla ilişkilidir.
EPS sırasında bu aksesuar yolun elektriksel özellikleri ve kalpteki konumu değerlendirilebilir.
WPW ile ilişkili ritim bozukluklarında gerekli görülmesi halinde kateter ablasyonu uygulanabilir.
AVRT ve WPW Sendromu sayfasında bu ritim bozukluğunun tedavi yaklaşımı hakkında daha fazla bilgi bulunmaktadır.
EPS Sırasında Ablasyon Yapılabilir mi?
EPS'nin önemli özelliklerinden biri, uygun hastalarda tanısal inceleme ile tedavinin aynı işlem sürecinde gerçekleştirilebilmesidir.
Örneğin ritim bozukluğunun kaynağı belirlendiğinde ve hastanın ablasyon için uygun olduğu değerlendirildiğinde, aynı seansta kateter ablasyonu uygulanabilir.
Ancak EPS yapılması otomatik olarak ablasyon yapılacağı anlamına gelmez. Ablasyon kararı ritim bozukluğunun türüne, hastanın klinik özelliklerine ve işlem sırasında elde edilen bulgulara göre verilir.
Atriyal Fibrilasyon İçin EPS Sürecinde Neler Değerlendirilir?
Atriyal fibrilasyon, düzensiz atriyal elektriksel aktiviteyle karakterize önemli bir ritim bozukluğudur.
Atriyal fibrilasyon için ablasyon planlanan hastalarda elektrofizyolojik değerlendirme ve elektriksel haritalama tedavi sürecinin önemli parçalarıdır.
Uygun hastalarda Atriyal Fibrilasyon Ablasyonu uygulanabilir.
EPS Sırasında 3 Boyutlu Haritalama Kullanılır mı?
Bazı ritim bozukluklarında 3 boyutlu kardiyak haritalama sistemleri kullanılabilir.
Bu teknolojiler kalbin elektriksel aktivitesinin üç boyutlu olarak değerlendirilmesine yardımcı olur. Özellikle karmaşık ritim bozukluklarında ve ablasyon işlemlerinde elektriksel haritalama önemli bilgiler sağlayabilir.
Haritalama yönteminin kullanılıp kullanılmayacağı ritim bozukluğunun türüne ve işlemin özelliklerine göre belirlenir.
EPS İşlemi Ne Kadar Sürer?
EPS'nin süresi her hasta için aynı değildir.
Yalnızca tanısal elektrofizyolojik inceleme yapılan işlemler ile aynı seansta ablasyon uygulanan işlemlerin süresi farklı olabilir.
Ritim bozukluğunun karmaşıklığı, elektriksel haritalama ihtiyacı ve uygulanacak tedavinin kapsamı işlem süresini etkileyebilir.
Bu nedenle işlem öncesinde hastaya kesin bir süre vermek yerine planlanan işlemin kapsamına göre yaklaşık süre hakkında bilgi verilir.
EPS Sonrasında Hastayı Neler Bekler?
İşlem tamamlandıktan sonra kateterler çıkarılır ve damar giriş bölgeleri kontrol edilir.
Özellikle kasık bölgesinde kanama veya hematom oluşup oluşmadığı takip edilir.
Hastanın belirli bir süre dinlenmesi gerekebilir. Ayağa kalkma ve normal hareketlere dönüş zamanı işlem sonrasında sağlık ekibi tarafından belirlenir.
Tanısal EPS ile ablasyonun birlikte uygulandığı durumlarda takip süreci farklı olabilir.
EPS Sonrasında Kasık Bölgesine Neden Dikkat Edilir?
Kateterlerin damar yoluyla ilerletilmesi nedeniyle giriş bölgesinin korunması önemlidir.
İşlem sonrasında:
- Kanama,
- Şişlik,
- Belirgin ağrı,
- Morarma,
- Giriş bölgesinde olağan dışı değişiklikler
olup olmadığı takip edilir.
Hastaya taburculuk sırasında giriş bölgesinin bakımı ve günlük aktivitelere dönüş konusunda gerekli bilgiler verilir.
EPS Sonrasında Hastanede Kalmak Gerekir mi?
Hastanede kalış süresi yapılan işlemin kapsamına göre değişebilir.
Sadece tanısal EPS yapılan hastalarla aynı seansta ablasyon uygulanan hastaların takip süreleri aynı olmayabilir.
Hastanın genel durumu ve işlem sonrası gözlem ihtiyacı değerlendirilerek taburculuk zamanı belirlenir.
EPS Sonrası Günlük Yaşama Ne Zaman Dönülür?
Günlük yaşama dönüş süresi hastaya ve yapılan işleme göre değişebilir.
Özellikle kasık bölgesindeki damar girişinin iyileşmesi için doktorun önerilerine uyulmalıdır.
Ağır fiziksel aktiviteler veya spor gibi faaliyetlere ne zaman başlanacağı da yapılan işlemin kapsamına göre belirlenmelidir.
EPS'nin Riskleri Var mıdır?
Her girişimsel tıbbi işlemde olduğu gibi EPS'nin de bazı riskleri bulunabilir.
Damar giriş bölgesinde kanama, morarma veya hematom gibi sorunlar görülebilir. Daha ciddi komplikasyonlar ise nadir olmakla birlikte işlem öncesinde hastaya işlemle ilişkili riskler hakkında bilgi verilir.
Risklerin değerlendirilmesi hastanın genel sağlık durumu ve yapılacak işlemin kapsamıyla birlikte gerçekleştirilir.
EPS Her Çarpıntı Hastasına Yapılır mı?
Hayır.
Çarpıntının birçok farklı nedeni olabilir ve her çarpıntı şikâyeti EPS gerektirmez.
Öncelikle hastanın şikâyetlerinin özellikleri, EKG, Holter ve gerekli görülen diğer tetkikler değerlendirilir.
Ritim bozukluğu şüphesi devam ediyorsa veya belirli bir aritminin mekanizmasının ortaya çıkarılması gerekiyorsa EPS gündeme gelebilir.
Holter Normal Çıkarsa EPS Gerekebilir mi?
Holter sırasında çarpıntı atağının gerçekleşmemesi durumunda kayıt normal çıkabilir.
Bu nedenle normal bir Holter sonucu tek başına ritim bozukluğunu kesin olarak dışlamaz.
EPS gerekliliği hastanın şikâyetleri ve diğer klinik bulgularla birlikte değerlendirilir.
EPS ile Loop Recorder Aynı Amaçla mı Kullanılır?
Hayır.
Loop Recorder, özellikle seyrek ortaya çıkan ritim bozukluklarını uzun süre boyunca kaydetmek amacıyla kullanılabilir.
EPS ise kalbin elektriksel sisteminin doğrudan incelenmesini sağlar.
Uzun süreli ritim takibinin gerekli olduğu seçilmiş hastalarda Implante Edilebilir Loop Recorder gibi yöntemler değerlendirilebilir.
EPS Öncesinde Hastanın Doktoruna Hangi Bilgileri Vermesi Önemlidir?
İşlem öncesinde hastanın:
- Kullandığı tüm ilaçları,
- Bilinen kalp hastalıklarını,
- Daha önce geçirdiği işlemleri,
- İlaç veya madde alerjilerini,
- Daha önce yaşadığı ritim bozukluklarını,
- Çarpıntı, bayılma veya baş dönmesi gibi şikâyetlerini
doktoruna eksiksiz şekilde aktarması önemlidir.
Özellikle kullanılan ilaçların işlem öncesinde değiştirilmesi gerekiyorsa bu karar doktor tarafından verilmelidir.
Sonuç
EPS işlemi, kalbin elektriksel sisteminin ayrıntılı olarak incelenmesini sağlayan ve bazı ritim bozukluklarının mekanizmasının ortaya çıkarılmasına yardımcı olan önemli bir girişimsel kardiyoloji yöntemidir.
İşlem öncesinde hastanın genel sağlık durumu, kullandığı ilaçlar ve mevcut tetkikleri değerlendirilir. Gerektiğinde açlık, damar yolu ve diğer hazırlıklar planlanır.
İşlem sırasında genellikle kasık bölgesindeki damarlardan kalbe özel kateterler ilerletilir. Bu kateterlerle kalbin farklı bölgelerinden elektriksel kayıtlar alınır ve gerekli durumlarda kontrollü uyarılar uygulanır.
AVNRT, AVRT, WPW, bazı SVT'ler ve seçilmiş diğer ritim bozukluklarında EPS, tanının netleştirilmesine yardımcı olabilir. Uygun hastalarda ritim bozukluğunun kaynağı belirlendikten sonra aynı seansta kateter ablasyonu uygulanması da mümkün olabilir.
İşlemin süresi, uygulanacak yöntem ve sonrasındaki takip süreci hastanın durumuna göre değişir. Bu nedenle EPS öncesinde hastaya özel hazırlık ve takip planının doktor tarafından belirlenmesi gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
EPS öncesinde aç kalmak gerekir mi?
İşlemin özelliklerine ve uygulanacak anestezi veya sedasyon yöntemine göre belirli bir süre aç kalınması gerekebilir.
EPS sırasında hasta tamamen uyutulur mu?
Anestezi veya sedasyon yöntemi işlemin özelliklerine ve hastanın durumuna göre belirlenir. Bazı işlemlerde hasta uyanık olabilir.
EPS sırasında ağrı olur mu?
Damar giriş bölgesine lokal anestezi uygulanır. Kateterlerin damar içerisinde ilerletilmesi genellikle belirgin ağrıya neden olmaz.
EPS sırasında ritim bozukluğu oluşturulur mu?
Bazı ritim bozukluklarının mekanizmasını araştırmak amacıyla kontrollü elektriksel uyarılar uygulanabilir.
EPS sırasında ablasyon yapılabilir mi?
Uygun hastalarda ritim bozukluğunun kaynağı belirlendikten sonra aynı seansta ablasyon uygulanabilir.
EPS ne kadar sürer?
İşlemin süresi yalnızca tanısal inceleme yapılmasına veya ablasyon gibi ek işlemlerin uygulanmasına göre değişebilir.
EPS sonrasında hastanede kalmak gerekir mi?
Hastanede kalış süresi yapılan işlemin kapsamına ve hastanın durumuna göre değişebilir.
EPS sonrasında kasık bölgesine neden dikkat edilir?
Kateterler genellikle kasık bölgesindeki damarlardan ilerletildiği için işlem sonrasında giriş bölgesinde kanama, şişlik veya hematom gibi durumlar açısından takip yapılır.
EPS her çarpıntı hastasına uygulanır mı?
Hayır. EPS, gerekli görülen ve belirli ritim bozuklukları açısından ileri elektrofizyolojik değerlendirmeye ihtiyaç duyulan hastalarda planlanır.
Holter normal olduğu halde EPS yapılabilir mi?
Gerekli görülen hastalarda yapılabilir. Holter sırasında ritim atağı gerçekleşmemiş olabilir.
EPS öncesinde kullanılan ilaçlar bırakılır mı?
Bazı ilaçların işlem öncesinde düzenlenmesi gerekebilir. Ancak ilaçların bırakılması veya değiştirilmesi mutlaka doktorun önerisi doğrultusunda yapılmalıdır.
