Kalp krizi, kalp kasına ulaşan kan akımının ciddi şekilde azalması veya tamamen kesilmesi sonucunda ortaya çıkan acil bir durumdur. Kalp krizi denildiğinde çoğu kişinin aklına aniden başlayan, şiddetli göğüs ağrısı gelir. Ancak gerçek hayatta belirtiler her zaman bu kadar belirgin olmayabilir.
Kalp krizi hafif başlayabilir, belirtiler zaman zaman ortaya çıkıp kaybolabilir veya göğüs ağrısı yerine başka şikâyetlerle kendini gösterebilir. Bu nedenle özellikle açıklanamayan nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı, olağandışı yorgunluk veya çene-sırt-kol bölgesinde rahatsızlık gibi belirtilerin göz ardı edilmemesi gerekir.
Bazı kalp krizleri ise çok hafif belirtilerle veya fark edilmeyecek kadar az şikâyetle meydana gelebilir. Bu durum sessiz kalp krizi olarak adlandırılır ve özellikle ileri yaşta veya diyabeti bulunan kişilerde daha sık görülebilir.
Kalp Krizi Nedir?
Kalp krizi (miyokard enfarktüsü), kalp kasının ihtiyaç duyduğu oksijenli kanı yeterince alamaması ve bunun sonucunda kalp dokusunda hasar oluşmasıdır.
En sık mekanizmalardan biri, koroner damarın içindeki aterosklerotik plağın bozulması ve bunun üzerine pıhtı oluşmasıdır. Pıhtı damar içerisindeki kan akımını kısmen veya tamamen engelleyebilir.
Kalp krizinin tanısı yalnızca belirtilere bakılarak konulmaz. Klinik değerlendirme, EKG, kan testleri ve gerektiğinde görüntüleme veya koroner damarların değerlendirilmesi birlikte kullanılır. Güncel tanısal yaklaşımda yüksek duyarlılıklı troponin testleri önemli bir yere sahiptir.
Kalp Krizi Her Zaman Şiddetli Göğüs Ağrısıyla mı Başlar?
Hayır.
Kalp krizi bazı kişilerde çok belirgin göğüs ağrısıyla ortaya çıkarken bazı kişilerde daha hafif veya farklı belirtilerle başlayabilir.
NHLBI'ye göre kalp krizi belirtileri yavaş başlayabilir, hafif olabilir ve birkaç saat içerisinde gelip gidebilir. Göğüs ağrısı veya rahatsızlığı en sık görülen belirti olsa da tek belirti değildir.
Bu nedenle “Göğsüm çok ağrımıyor, kalp krizi olamaz” düşüncesi güvenilir bir yaklaşım değildir.
Kalp Krizini İşaret Eden 5 Gizli Belirti
Kalp krizinin daha az bilinen veya göğüs ağrısının ön planda olmadığı belirtileri farklı kişilerde değişebilir. Özellikle aşağıdaki beş belirti önem taşır.
1. Ani veya Açıklanamayan Nefes Darlığı
Nefes darlığı, kalp krizinin göğüs ağrısı olmadan da görülebilen belirtilerinden biridir.
Kişi yürürken, merdiven çıkarken veya daha önce rahatlıkla yaptığı bir aktivite sırasında normalden çok daha fazla nefes nefese kalabilir. Bazı kişilerde nefes darlığı istirahatte de ortaya çıkabilir.
Özellikle nefes darlığı:
- Aniden başladıysa,
- Göğüste baskı ile birlikteyse,
- Soğuk terleme veya bulantı eşlik ediyorsa,
- Daha önce olmayan bir şikâyetse,
kalp krizi açısından değerlendirilmesi gerekir.
Nefes darlığının tek başına kalp krizi anlamına gelmediği unutulmamalıdır. Ancak yeni başlayan ve açıklanamayan nefes darlığı ciddiye alınmalıdır.
2. Soğuk Terleme
Soğuk terleme, kalp krizinin eşlik edebilen önemli belirtilerinden biridir.
Özellikle ortam sıcaklığı veya fiziksel aktivite ile açıklanamayan ani terleme, kalp krizi sırasında görülebilir. Amerikan Kalp Derneği de soğuk terlemeyi kalp krizinin uyarı işaretleri arasında saymaktadır.
Soğuk terlemeye göğüs rahatsızlığı, nefes darlığı, bulantı veya baş dönmesi eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir.
3. Bulantı, Kusma veya Hazımsızlık Hissi
Kalp krizi bazı kişilerde bulantı, kusma veya hazımsızlık benzeri bir rahatsızlık şeklinde ortaya çıkabilir.
Özellikle kadınlarda kalp krizi sırasında mide rahatsızlığı, bulantı ve kusma gibi belirtilerin göğüs ağrısına eşlik edebileceği veya göğüs ağrısı olmadan görülebileceği belirtilmektedir.
Bu nedenle yeni başlayan ve açıklanamayan mide rahatsızlığı, özellikle başka kalp krizi belirtileriyle birlikteyse yalnızca sindirim sistemi problemi olarak değerlendirilmemelidir.
4. Olağandışı Yorgunluk ve Halsizlik
Normalden farklı, açıklanamayan ve belirgin yorgunluk, kalp krizinin daha az fark edilen belirtilerinden biri olabilir.
Özellikle kadınlarda olağandışı yorgunluk ve güçsüzlük kalp krizi sırasında daha sık bildirilen belirtiler arasında yer alır.
Burada önemli olan kişinin kendi normalinden farklı bir değişiklik yaşamasıdır.
Örneğin daha önce kolaylıkla yaptığı günlük aktiviteler sırasında aniden belirgin halsizlik oluşması ve buna başka belirtilerin eşlik etmesi değerlendirilmelidir.
5. Çene, Sırt, Omuz veya Kolda Rahatsızlık
Kalp krizi sırasında ağrı veya rahatsızlık yalnızca göğüste hissedilmeyebilir.
Rahatsızlık:
- Bir veya iki kolda,
- Omuzlarda,
- Sırtta,
- Boyunda,
- Çenede,
- Üst karın bölgesinde
hissedilebilir.
Özellikle bu bölgelerde yeni başlayan, göğüste baskı veya nefes darlığıyla birlikte görülen rahatsızlıklar kalp krizi açısından değerlendirilmelidir.
Göğüs Ağrısı Kalp Krizinde Nasıl Hissedilir?
Kalp krizindeki göğüs rahatsızlığı herkes tarafından aynı şekilde tarif edilmez.
Kişi bunu:
- Baskı,
- Sıkışma,
- Ağırlık,
- Basınç,
- Yanma,
- Dolgunluk,
- Ağrı
şeklinde hissedebilir.
Amerikan Kalp Derneği, kalp krizindeki göğüs rahatsızlığının çoğunlukla göğsün merkezinde hissedildiğini ve birkaç dakikadan uzun sürebileceğini veya geçip tekrar başlayabileceğini belirtmektedir.
Bu nedenle yalnızca “çok şiddetli ağrı var mı?” sorusuna bakmak yeterli değildir.
Kalp Krizinde Göğüs Ağrısı Nereye Vurur?
Kalp krizi sırasında göğüsteki rahatsızlık vücudun üst bölümündeki farklı bölgelere yayılabilir.
En sık değerlendirilen bölgeler:
Sol veya sağ kol: Rahatsızlık bir veya iki kola yayılabilir.
Omuz: Özellikle göğüs rahatsızlığıyla birlikte ortaya çıkan omuz ağrısı dikkate alınmalıdır.
Sırt: Üst sırt bölgesinde baskı veya ağrı görülebilir.
Boyun ve çene: Çene veya boyunda açıklanamayan rahatsızlık kalp krizi belirtileri arasında bulunabilir.
Üst karın: Bazı kişilerde mide bölgesine yakın bir rahatsızlık hissedilebilir.
Kalp Krizi Ağrısı ile Gaz veya Hazımsızlık Nasıl Ayırt Edilir?
Bu ayrımı yalnızca ağrının nasıl hissedildiğine bakarak kesin olarak yapmak mümkün değildir.
Kalp krizi de bazı kişilerde hazımsızlık veya mide rahatsızlığı gibi hissedilebilir.
Özellikle mide veya göğüs bölgesindeki yeni rahatsızlığa:
- Nefes darlığı,
- Soğuk terleme,
- Bulantı,
- Baş dönmesi,
- Kol veya çene rahatsızlığı
eşlik ediyorsa kalp kaynaklı nedenlerin değerlendirilmesi gerekir.
Şüpheli akut belirtilerde evde kesin tanı koymaya çalışmak yerine acil tıbbi yardım alınmalıdır.
Kalp Krizi Ağrısı Ne Kadar Sürer?
Kalp krizi belirtileri kişiden kişiye değişebilir.
Göğüs rahatsızlığı birkaç dakikadan uzun sürebilir veya geçip tekrar başlayabilir. Bazı kişilerde belirtiler daha uzun süre devam edebilir.
Bu nedenle birkaç dakika içerisinde kendiliğinden geçen her göğüs ağrısının önemsiz olduğu düşünülmemelidir.
Özellikle tekrarlayan göğüs baskısı veya ağrısı tıbbi değerlendirme gerektirebilir.
Kalp Krizi Ağrısı Hareketle Değişir mi?
Göğüs ağrısının hareketle veya pozisyonla değişmesi farklı nedenleri düşündürebilir; ancak yalnızca bu özelliğe bakarak kalp krizini kesin olarak dışlamak doğru değildir.
Göğüs ağrısının nedeni; klinik değerlendirme, EKG, kan testleri ve gerektiğinde diğer tetkiklerle belirlenir.
Kalp krizi şüphesi bulunan akut bir tabloda belirtilerin kendiliğinden geçmesi de güven verici kabul edilmemelidir.
Kalp Krizinde Nefes Darlığı Göğüs Ağrısı Olmadan Olabilir mi?
Evet.
Nefes darlığı kalp krizi sırasında göğüs rahatsızlığı olmadan da görülebilir. NHLBI, özellikle ileri yaştaki kişilerde nefes darlığının daha belirgin olabileceğini belirtmektedir.
Bu nedenle açıklanamayan ani nefes darlığı, özellikle diğer belirtilerle birlikte ortaya çıkıyorsa önemsenmelidir.
Kadınlarda Kalp Krizi Belirtileri Farklı Olabilir mi?
Kadınlarda da göğüs ağrısı veya rahatsızlığı en sık görülen belirtilerden biridir. Ancak kadınlarda göğüs ağrısına ek olarak veya bazen göğüs ağrısı olmadan nefes darlığı, bulantı, olağandışı yorgunluk, sırt-omuz-kol ağrısı ve mide rahatsızlığı gibi belirtiler görülebilir.
Bu nedenle kadınlarda “klasik göğüs ağrısı yoksa kalp krizi değildir” şeklindeki yaklaşım doğru değildir.
Sessiz Kalp Krizi Nedir?
Sessiz kalp krizi, belirgin veya tipik belirtiler olmadan gerçekleşen kalp krizidir.
Bazı kişiler yalnızca hafif halsizlik, hazımsızlık, sırt veya çene bölgesinde rahatsızlık gibi belirtiler yaşayabilir. Bazı durumlarda kişi kalp krizi geçirdiğini ancak daha sonra yapılan tıbbi değerlendirmelerde öğrenebilir.
Sessiz kalp krizleri özellikle ileri yaştaki kişilerde ve diyabeti bulunan kişilerde daha sık görülebilir.
Kalp Krizi ile Kalp Durması Aynı Şey midir?
Hayır.
Kalp krizi, kalp kasına giden kan akımının azalması veya kesilmesiyle oluşan bir dolaşım problemidir.
Kalp durması (kardiyak arrest) ise kalbin etkili şekilde kan pompalamasını engelleyen ciddi bir elektriksel ritim problemidir.
Kalp krizi kalp durmasına neden olabilir, ancak iki durum aynı değildir.
Kalp Krizi Şüphesinde Hangi Belirtiler Acildir?
Aşağıdaki belirtilerden biri veya birkaçının yeni başlaması kalp krizi açısından acil değerlendirme gerektirebilir:
- Göğsün ortasında baskı veya sıkışma,
- Göğüste ağırlık veya dolgunluk,
- Birkaç dakikadan uzun süren veya tekrarlayan göğüs rahatsızlığı,
- Ani nefes darlığı,
- Soğuk terleme,
- Bulantı veya kusma,
- Baş dönmesi veya sersemlik,
- Bir veya iki kolda rahatsızlık,
- Sırt, boyun veya çene bölgesinde açıklanamayan rahatsızlık,
- Ani ve belirgin halsizlik.
Kalp Krizi Şüphesinde Ne Yapılmalıdır?
Kalp krizi düşündüren belirtiler ortaya çıktığında beklememek ve acil tıbbi yardım istemek gerekir.
Belirtilerin hafif olması, daha önce benzer bir şikâyetin yaşanmış olması veya ağrının geçici olarak azalması kalp krizini dışlamaz.
AHA ve NHLBI, kalp krizi düşünüldüğünde acil yardım çağrılmasını ve mümkün olan en hızlı şekilde tıbbi değerlendirme alınmasını önermektedir.
Mümkünse kişinin kendi aracıyla hastaneye gitmesi yerine acil sağlık hizmetlerinden yararlanması tercih edilmelidir.
Kalp Krizi Tanısında Hangi Testler Kullanılır?
Kalp krizi tanısında tek bir test yeterli olmayabilir.
Doktorun değerlendirmesine göre:
- EKG,
- Yüksek duyarlılıklı troponin kan testi,
- Ekokardiyografi,
- Koroner anjiyografi,
- Gerekli durumlarda diğer görüntüleme yöntemleri
kullanılabilir.
Güncel tanısal yaklaşımda klinik bulguların EKG ve biyokimyasal testlerle birlikte değerlendirilmesi önemlidir.
Koroner Anjiyografi Kalp Krizinde Neden Önemlidir?
Koroner anjiyografi, kalbi besleyen koroner damarların görüntülenmesini sağlayan girişimsel bir yöntemdir.
Kalp krizinde koroner damarda önemli bir tıkanıklık veya darlık saptanması halinde, hastanın durumuna göre damar açıcı girişimlerin planlanmasına yardımcı olabilir.
Koroner anjiyografi hakkında site içerisinde Koroner Anjiyografi sayfasından ayrıntılı bilgi alınabilir.
Kalp Krizinde Stent Ne Zaman Gündeme Gelir?
Kalp krizine neden olan koroner damarda önemli bir tıkanıklık saptandığında ve damar açılması gerektiğinde perkütan koroner girişim (PCI) uygulanabilir.
Uygun hastalarda balon işlemi ve stent yerleştirilmesiyle damar içerisindeki kan akımının yeniden sağlanması amaçlanır.
Hangi tedavinin uygulanacağı hastanın kalp krizi tipi, damar yapısı, tıkanıklığın yeri ve klinik durumuna göre belirlenir.
Göğüs Ağrısı Her Zaman Kalp Krizi midir?
Hayır.
Göğüs ağrısının kalp dışı birçok nedeni bulunabilir. Kas-iskelet sistemi sorunları, reflü, akciğer hastalıkları ve başka durumlar göğüs ağrısına neden olabilir.
Ancak akut göğüs ağrısında öncelikli amaç hayati tehlike oluşturabilecek nedenleri zamanında dışlamaktır. Göğüs ağrısının kaynağı yalnızca ağrının tarifine bakılarak kesin olarak belirlenemez.
Kalp Krizinde Ağrı Her Zaman Sol Kolda mı Olur?
Hayır.
Rahatsızlık bir veya iki kolda, omuzlarda, sırtta, boyunda, çenede veya üst karın bölgesinde hissedilebilir.
Bu nedenle yalnızca sol kol ağrısının bulunmasını kalp krizinin şartı olarak görmek doğru değildir.
Kalp Krizi Geçiren Herkes Göğüs Ağrısı Hisseder mi?
Hayır.
Göğüs ağrısı veya rahatsızlığı kalp krizinin en sık görülen belirtisi olsa da herkes aynı belirtileri yaşamaz. Bazı kişilerde nefes darlığı, bulantı, terleme, halsizlik veya üst vücut bölgelerinde rahatsızlık daha ön planda olabilir.
Bu nedenle belirtilerin kişiden kişiye değişebileceğini bilmek önemlidir.
Kalp Krizi Belirtileri Geçerse Tehlike Geçmiş Olur mu?
Hayır.
Kalp krizi belirtileri bazı kişilerde gelip gidebilir. Göğüs rahatsızlığının kısa süreli olarak geçmesi kalp krizini dışlamaz.
Bu nedenle özellikle tekrarlayan göğüs baskısı veya buna eşlik eden nefes darlığı, terleme, bulantı ya da baş dönmesi varsa tıbbi yardım geciktirilmemelidir.
Sonuç
Kalp krizi her zaman ani ve şiddetli göğüs ağrısıyla başlamaz. Göğüste baskı, sıkışma veya ağırlık en sık görülen belirtilerden biri olsa da nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı, olağandışı yorgunluk ve çene, sırt, omuz veya kol bölgesindeki rahatsızlıklar da kalp krizinin habercisi olabilir.
Göğüs ağrısı da herkes tarafından aynı şekilde tarif edilmez. Baskı, sıkışma, ağırlık, dolgunluk veya ağrı şeklinde hissedilebilir ve birkaç dakika sürebildiği gibi geçip tekrar başlayabilir.
Özellikle kadınlarda nefes darlığı, mide rahatsızlığı, sırt-omuz-kol ağrısı ve olağandışı yorgunluk gibi belirtiler göğüs ağrısına eşlik edebilir veya göğüs ağrısı olmadan ortaya çıkabilir.
Kalp krizi şüphesi oluşturan yeni ve açıklanamayan belirtiler beklenmemeli, acil tıbbi değerlendirme alınmalıdır. Kalp krizinde erken değerlendirme ve tedavi, kalp kasındaki hasarın sınırlandırılması açısından önem taşır.
Kalp krizi tanısı yalnızca belirtilere bakılarak konulmaz. EKG, yüksek duyarlılıklı troponin ve gerekli görülen görüntüleme veya koroner anjiyografi gibi yöntemler birlikte değerlendirilir.
Bu nedenle göğüs ağrısının şekli veya şiddeti üzerinden evde kesin bir ayrım yapmaya çalışmak yerine, özellikle yeni başlayan ve açıklanamayan belirtilerde profesyonel tıbbi değerlendirme önemlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kalp krizinin en gizli belirtisi nedir?
Tek bir “gizli belirti” yoktur. Nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı, olağandışı yorgunluk ve çene, sırt veya kol bölgesindeki rahatsızlıklar göğüs ağrısı olmadan da ortaya çıkabilir.
Kalp krizi hafif göğüs ağrısıyla başlayabilir mi?
Evet. Kalp krizi bazı kişilerde hafif başlayan veya zaman zaman geçip tekrar eden göğüs rahatsızlığıyla ortaya çıkabilir.
Kalp krizi sırasında göğüs ağrısı nasıl olur?
Baskı, sıkışma, ağırlık, dolgunluk veya ağrı şeklinde hissedilebilir. Genellikle göğsün orta bölümünde hissedilir ve üst vücuda yayılabilir.
Kalp krizi ağrısı sol kola mı vurur?
Rahatsızlık sol kola yayılabileceği gibi sağ kola veya her iki kola da yayılabilir. Sırt, omuz, boyun ve çene bölgesinde de hissedilebilir.
Nefes darlığı tek başına kalp krizi belirtisi olabilir mi?
Kalp krizinde nefes darlığı göğüs ağrısı olmadan da görülebilir. Ancak nefes darlığının birçok farklı nedeni vardır ve kesin neden tıbbi değerlendirmeyle belirlenir.
Bulantı kalp krizinin belirtisi olabilir mi?
Evet. Bulantı ve kusma bazı kalp krizi hastalarında görülebilir. Özellikle başka kalp krizi belirtileriyle birlikte ortaya çıkıyorsa dikkate alınmalıdır.
Soğuk terleme neden kalp krizinde görülür?
Kalp krizi sırasında vücudun stres yanıtı devreye girebilir ve bunun sonucunda soğuk terleme görülebilir. Tek başına terleme kalp krizi tanısı koydurmaz.
Kalp krizi kadınlarda farklı belirtilerle ortaya çıkabilir mi?
Kadınlarda da göğüs ağrısı sık görülen belirtidir. Bunun yanında nefes darlığı, bulantı, olağandışı yorgunluk, sırt, omuz veya kol rahatsızlığı gibi belirtiler daha belirgin olabilir.
Sessiz kalp krizi nedir?
Belirgin veya tipik belirtiler olmadan gerçekleşen kalp krizine sessiz kalp krizi denir. Hafif veya fark edilmeyen belirtilerle seyredebilir.
Kalp krizi ile kalp durması aynı mıdır?
Hayır. Kalp krizi kalp kasına giden kan akımının bozulmasıdır. Kalp durması ise kalbin etkili şekilde kan pompalamasını engelleyen ciddi bir elektriksel problemdir.
Göğüs ağrısı geçerse doktora gitmeye gerek var mı?
Göğüs rahatsızlığının geçmesi kalp krizini kesin olarak dışlamaz. Özellikle ağrı veya baskı tekrarlıyorsa ya da nefes darlığı, terleme, bulantı veya baş dönmesi eşlik ediyorsa tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir.
Kalp krizi şüphesinde hangi testler yapılır?
EKG ve yüksek duyarlılıklı troponin temel değerlendirme araçlarıdır. Hastanın durumuna göre ekokardiyografi, koroner anjiyografi ve diğer görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.
Kalp krizi şüphesinde ne yapılmalıdır?
Kalp krizi düşündüren belirtiler varsa beklemek yerine acil tıbbi yardım istenmelidir. Erken değerlendirme ve tedavi kalp kasındaki hasarın azaltılması açısından önemlidir.
